سعید مرادی در گفت و گو با ایسنا، با اشاره به برنامهریزیها برای آمادهسازی محور اشکانی - ساسانی کرمانشاه برای ثبت جهانی، اظهار کرد: در این محور بیش از ۱۸ اثر تاریخی شاخص وجود دارد که برای ثبت جهانی باید اقداماتی مانند تعیین عرصه و حریم، کاوش باستانشناسی، مرمت و حفاظت را روی برخی از آنها انجام داد.
وی افزود: محور اشکانی ساسانی از معبد آناهیتا واقع در شهرستان کنگاور آغاز میشود، اثری که دومین بنای بزرگ سنگی ایران به شمار میرود و با وجود اینکه چند مرحله کاوش باستانشناسی روی آن انجام شده، اما هنوز ابهامات زیادی در مورد آن وجود دارد، لذا یکی از اقدامات مهم که باید روی این بنا صورت گیرد، موضوع انجام کاوشهای باستانشناسی است.
مدیر پایگاه محور اشکانی ساسانی کرمانشاه با بیان اینکه تاق بستان مهمترین اثر این محور است، تصریح کرد: این شاهکار دوره ساسانی یک بار در سالهای گذشته در فهرست موقت ثبت جهانی یونسکو قرار گرفته و اکنون نیز اقداماتی همچون تملک اراضی اطراف آن درحال انجام است.
وی اضافه کرد: در ادامه مسیر محور ساسانی، قلعه فیروزآباد در شهرستان اسلام آبادغرب وجود دارد که این قلعه ساسانی در سالهای گذشته به ثبت ملی رسیده و تعیین عرصه و حریم شده، اما کاوشی در آن صورت نگرفته است. این قلعه همانند زیج منیژه پاتاق ساختار تودرتویی دارد و باید کاوشهایی را برای ثبت جهانی روی آن انجام دهیم.
مرادی با بیان اینکه شهر باستانی مدفون شده کرندکهنه در شهرستان دالاهو نیز یکی دیگر از آثار شاخص محور اشکانی- ساسانی کرمانشاه است، گفت: این شهر باستانی در مجاورت شهر کنونی کرندغرب و در دل باغات و زمینهای کشاورزی قرار گرفته است. کار تعیین عرصه و حریم این محوطه ساسانی در سال ۱۴۰۳ انجام شد و بنظر میرسد که باید چند فصل کاوش روی آن داشته باشیم.
وی ادامه داد: قلعه سرخه دیزه یکی دیگر از بناهای تاریخی شهر دالاهو در محور اشکانی ساسانی است که این قلعه مانند یک کوه یخ است که تنها بخشی از آن بیرون از خاک است و مابقی در دل زمین مدفون شده، لذا باید کار کاوشهای باستان شناسی را نیز روی این قلعه انجام دهیم.
مدیر پایگاه محور اشکانی ساسانی کرمانشاه افزود: هنوز در مورد کاربرد این قلعه که در گذشته یک قصرپادشاهی برای تفرج شاهان ساسانی یا یک کاخ برای حاکمان محلی و یا اینکه یک دژ نظامی بوده، اختلاف نظر وجود دارد.
وی از قلعه یزدگرد به عنوان یکی دیگر از آثار شاخص شهرستان دالاهو در مسیر محور اشکانی ساسانی کرمانشاه نام برد و ادامه داد: این بنا یکی از مهمترین قلعههای دنیای باستان است که به واسطه موقعیت آن در گذشته دژی تسخیر ناپذیر بوده است.
مرادی ادامه داد: این قلعه حدود ۴۰ کیلومتر وسعت دارد و یک مجموعه کامل شامل قلعه، زندان، آتشکده، برج و بارو، آشپزخانه و... بوده و تاکنون تنها دو مرحله روی آن کاوش باستانشناسی انجام شده که کافی نبوده و باید این کاوشها، مرمت و حفاظت از بنا پس از کاوش ادامه پیدا کند.
وی با بیان اینکه در شهرستان باستانی سرپلذهاب نیز شش اثر تاریخی در محور اشکانی ساسانی کرمانشاه قرار دارد، عنوان کرد: اولین اثر، تاق گرا است. تاقی که بر سر شاهراه باستانی فلات مرکزی ایران به بین النهرین قرار گرفته و یک موقعیت استراتژیک دارد. با توجه به اینکه این اثر یک بنای سنگی یک تکه است، بنابراین کسی نمیداند که در گذشته کابرد دقیق آن چه بوده، یک مقر نگهبانی مرزی، یابدود ساخت راه باستانی، توقفگاه موکب شاهان و یا یادبود پیروزی.
مدیر پایگاه محور اشکانی ساسانی اضافه کرد: نورپردازی، تکمیل راه دسترسی و ساماندهی این مجموعه از جمله اقداماتی است که برای پرونده ثبت جهانی باید روی آن انجام دهیم که در دستور کار قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه یکی دیگر از آثار شاخص این محور به نام زیج منیژه در نزدیکی بنای پاتاق قرار گرفته، عنوان کرد: این بنا یکی از سالمترین بناهای برجای مانده از دوره ساسانی است که تاکنون چندین مرحله کاوش باستان شناسی روی آن انجام شده و طی یکسال اخیر نیز قسمتهایی از بنا که مدفون شده بود خوانا سازی شده و باید یک بخش دیگر آن نیز که در داخل باغات اطراف قرار دارد، خواناسازی شود.
مرادی در ادامه به وجود یک گوردخمه ۲۵۰۰ سال به نام دکان داوود در این مسیر نیز اشاره کرد و گفت: این گوردخمه که در میان مردم منطقه از تقدس بالایی برخوردار است، گفته میشود مقبره «ایشتوویگو» چهارمین و آخرین پادشاه ماد و پدربزرگ مادری کوروش کبیر است که باتوجه به اینکه هرسال گردشگران زیادی از آن بازدید میکنند، تکمیل مسیر دسترسی، ساماندهی و نورپردازی آن را در اولویت قرار دادهایم.
وی در ادامه به زیج انزل به عنوان یکی دیگر از آثار مهم این محور اشاره کرد و افزود: هر چند تاکنون هیچ کاوشی در این بنا صورت نگرفته، اما طبق بررسیهای انجام شده این احتمال وجود دارد که این بنا یک زیج نباشد، بلکه یک کاروانسرا است که کاوش آن مستلزم اعتبارات بالایی است.
مدیر پایگاه محور اشکانی ساسانی با بیان اینکه یکی دیگر از بناهای مهم شهرستان سرپل ذهاب که در مسیر محور اشکانی ساسانی قرار گرفته، سنگ نگاره آنوبانینی است، عنوان کرد: این سنگ نگاره حدود ۴۸۰۰ سال قدمت دارد و گفته میشود که کتیبه بیستون از روی آن الگو برداری شده، اما متاسفانه تاکنون آنگونه که باید و شاید به گردشگران معرفی نشده، لذا در تلاشیم تا با تملک محوطههای که در پائین دست سنگ نگاره است، بتوانیم یک محوطه سازی برای آن انجام دهیم.
وی در ادامه از قلعه مریم یا قلعه شکربانو در شهرستان سرپلذهاب نیز نام برد و افزود: این بنا در روستای قره بلاغ قرار گرفته که جایی بسیار خوش آب و هوا و خوش منظر است و بنظر میرسد بجای اینکه این بنا یک قلعه باشد، یک کاخ بوده که آنطور که گفته میشود، خسرو پرویز آن را برای همسرش مریم یا شکربانو ساخته است، اما از آنجایی که هنوز کاوش نشده نمیتوان با قطعیت درمورد آن صحبت کرد.
مرادی به آثار ساسانی واقع در شهرستان قصرشیرین به عنوان پایان محور اشکانی ساسانی اشاره کرد و گفت: در این شهرستان چهار اثر مهم دوره ساسانی یعنی عمارت خسرو، آتشکده چارقاپی، کانال آبرسانی و بان قلعه واقع شده که در سالهای گذشته دو بنای عمارت خسرو و آتشکده چارقاپی کاوش شدهاند، اما بان قلعه هنوز مورد کاوش قرار نگرفته و کانال آبرسانی ساسانی نیز یک سیستم آبرسانی پیشرفته از زمان ساسانیان است که بخشی از آن کار تامین آب زمینهای زراعی و بخشی آبرسانی به عمارت خسرو را انجام می داده و باتوجه به اینکه در طول سالیان گذشته بخشهایی از آن تخریب شده، باید مرمت شود.
وی در ادامه با بیان اینکه هرکدام از آثاری که در این محور قرار گرفته به تنهایی برای یک استان کافی است، افزود: ظرفیت آثار تاریخی محور ساسانی بسیار بالاست و برای اینکه بتوانیم آنها را بخوبی معرفی کنیم باید ابتدا کارهای کاوش، مرمت، حفاظت و ایجاد زیرساختها را در آنها انجام دهیم.
مدیر پایگاه محور اشکانی ساسانی گفت: برای اینکه بتوانیم این اقدامات را در محور اشکانی ساسانی اجرایی کنیم، اعتبارات بسیار بالایی میخواهد که امیدواریم ظرف سالهای آینده بصورت مرحله به مرحله این اعتبارات را جذب کرده و محور را برای ثبت جهانی آماده کنیم.
انتهای پیام
