شیخ بهایی فراتر از یک فقیه و عالم دینی در حوزههای ریاضیات، نجوم، مهندسی، معماری، فلسفه و ادبیات سرآمد روزگار خود بود. آثار و طرحهای مهندسی او از جمله حمام شیخ بهایی و نقشهکشیهای شهری گواهی بر توانایی این دانشمند در تلفیق دانش نظری با کاربردهای عملی است. با این حال بررسی وضعیت فرهنگی اردبیل نشان میدهد که این شهر علیرغم پیشینه تمدنی غنی در سالهای اخیر شاهد غفلت و کمتوجهی دستگاههای اجرایی به جایگاه این شخصیت اثرگذار بوده است.
یک دانشجو و پژوهشگر حوزه تاریخ علم با انتقاد از وضعیت فعلی میگوید: دانشگاهها نیز در مواجهه با این شخصیت برجسته دچار نوعی ضعف شدهاند و کمبود برنامههای تخصصی برای تبیین جنبههای علمی و مهندسی شیخ بهایی محسوس است.
وی معتقد است برگزاری کارگاههای پژوهشی با محوریت دستاوردهای مهندسی و ریاضی ایشان میتواند الگویی کارآمد برای دانشجویان و جامعه علمی ایجاد کند.
بررسی دلایل این انفعال فرهنگی نشان میدهد که سطحینگری در برنامهریزیها و ترجیح پروژههای زودبازده بر فعالیتهای بنیادین فرهنگی از جمله موانع اصلی است. از سوی دیگر ضعف در اطلاعرسانی رسانهای باعث شده تا نسل جوان شناخت اندکی از ابعاد وجودی این اندیشمند داشته باشند.
یکی از شهروندان اردبیلی نیز با تایید این خلأ فرهنگی اظهار دارد: اگرچه نام شیخ بهایی برای مردم آشناست اما جزئیات دانش او در حوزههای فنی و مهندسی برای عموم مردم تبیین نشده است.
این شهروند بر ضرورت نقشآفرینی دستگاههایی همچون شهرداری و رسانه ملی برای معرفی شخصیتهای هویتساز تاکید کرده و میگوید: اگر این معرفی بهدرستی انجام شود علاقه به تاریخ و علم در میان نسل جوان افزایش مییابد.
برخلاف ضرورتهای موجود، رویکردهای کنونی بیشتر به سمت رویدادهای نمایشی سوق یافته و جای خالی برنامههای مستمر و آموزشی در طول سال به شدت حس میشود. عدم بهرهگیری از ظرفیتهای علمی شیخ بهایی در حالی رخ میدهد که استان اردبیل نیازمند توسعه زیرساختهای فکری و مهندسی بر پایه الگوهای بومی است.
در پایان ضروری است مسئولان فرهنگی استان اردبیل با بازنگری در اولویتهای خود، راهکارهایی نظیر تدوین برنامههای منسجم میانمدت و بلندمدت را در دستور کار قرار دهند. استفاده از ظرفیت دانشگاهها و مراکز علمی برای برگزاری رویدادهای تخصصی و همچنین تولید محتوای رسانهای عمیق میتواند بخشی از این خلأ فرهنگی را جبران کند تا شیخ بهایی به عنوان یک منبع الهامبخش در مسیر پیشرفت علمی استان جایگاه واقعی خود را باز یابد.
انتهای پیام
