حجت‌الاسلام علیرضا مهرانفر چهارشنبه، ۲۰ آبان در نخستین نشست از سلسله نشست‌هایی که به همت معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد استان زنجان برگزار شد، با اشاره به آیه ۸۵ سوره اسراء و عبارت «وَمَا أُوتِیتُم مِّنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِیلًا»، اظهار کرد: این آیه یادآور محدودیت دانش انسان است. هر اندازه علم بشر پیشرفت کند، باز هم در مقایسه با حقیقت هستی، سهم انسان از دانش اندک است و نمی‌توان ادعا کرد که به همه ابعاد عالم دست یافته‌ایم.
وی با اشاره به این دیدگاه که در دوره‌هایی تصور می‌شد هرچه علم پیشرفت کند، دین به حاشیه رانده می‌شود، افزود: چنین برداشتی با واقعیت سازگار نیست. بسیاری از اندیشمندان و دانشمندانی که در حوزه‌های مختلف فعالیت می‌کنند، خود از الگوها و آموزه‌های دینی تأثیر می‌پذیرند و نمی‌توان رابطه علم و دین را صرفاً رابطه‌ای تقابلی دانست.
این کارشناس مسائل دینی با بیان اینکه باید میان حقیقت دین و برداشت انسان‌ها از آموزه‌های دینی تفاوت قائل شد، تصریح کرد: ممکن است در دوره‌ای برخی برداشت‌ها از دین درست تلقی شوند، اما بعدها نادرستی آن‌ها مشخص شود. این مسئله به معنای عقب‌نشینی دین نیست، بلکه نشان‌دهنده تغییر و اصلاح فهم انسان از دین است.
مهرانفر ادامه داد: همان‌گونه که در حوزه فیزیک و ریاضیات نیز برداشت‌ها و نظریه‌ها در طول زمان تغییر می‌کنند، در حوزه فهم دینی نیز ممکن است انسان به درک تازه‌ای برسد. بنابراین، تغییر در فهم یک موضوع را نباید به معنای تغییر حقیقت آن موضوع تلقی کرد.
او با اشاره به تحولات علم فیزیک و نظریه‌های مطرح‌شده در این حوزه بیان کرد: در علوم تجربی، بسیاری از مطالبی که در یک مقطع زمانی با اطمینان مطرح می‌شوند، ممکن است در دوره‌های بعد مورد نقد قرار گیرند. حتی در ریاضیات و فیزیک نیز نمی‌توان همه گزاره‌ها و محاسبات را بدون توجه به مبانی و شرایط، حقیقتی قطعی و تغییرناپذیر دانست.
این کارشناس دینی با اشاره به نظریه‌های علمی و ضرورت توجه به میزان اعتبار آن‌ها گفت: گاهی یک نظریه در زمان خود مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما بعدها مشخص می‌شود برخی از اجزای آن نادرست یا ناکارآمد بوده است. با این حال، استفاده از یک نظریه در یک مقطع زمانی لزوماً به معنای پذیرش تمام اجزای آن به‌عنوان حقیقت قطعی نیست.
این سخنران با طرح نمونه‌هایی از مباحث فیزیک، به موضوع نور و تابش اشاره کرد و افزود: برای شناخت پدیده‌هایی مانند نور، طول موج، سرعت و مسیر حرکت آن، باید عوامل مختلف را بررسی کرد. گاهی در اندازه‌گیری و مشاهده یک پدیده، آنچه مشاهده می‌کنیم تمام واقعیت آن نیست و ممکن است نحوه مشاهده و ابزار اندازه‌گیری نیز بر شناخت ما اثر بگذارد.
مهرانفر با اشاره به مباحث مربوط به ذرات بنیادی و ساختار ماده اظهار کرد: انسان در مسیر شناخت ماده، از بررسی اجزای بزرگ‌تر به سمت اجزای کوچک‌تر حرکت کرده و به ذراتی مانند مولکول، اتم و الکترون رسیده است؛ اما هرچه در این مسیر پیش می‌رود، با پرسش‌ها و پیچیدگی‌های تازه‌ای مواجه می‌شود.
وی افزود: بسیاری از این اجزا به‌صورت مستقیم قابل مشاهده نیستند و شناخت ما از آن‌ها از طریق ابزارها، آزمایش‌ها و آثار و نشانه‌هایشان صورت می‌گیرد. حتی در بررسی ساختار اتم و ذرات بنیادی نیز با موضوعاتی مواجه می‌شویم که شناخت کامل آن‌ها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.
این سخنران با بیان اینکه پیشرفت علمی الزاماً به معنای دستیابی به یقین مطلق نیست، تصریح کرد: ما از دستاوردهای علم استفاده می‌کنیم، اما این استفاده به معنای آن نیست که تمام مبانی و نظریه‌های علمی را قطعی می‌دانیم. حتی در محاسبات مربوط به سرعت، حرکت و پدیده‌های طبیعی نیز ممکن است با اطلاعات و پرسش‌هایی روبه‌رو شویم که پاسخ قطعی آن‌ها در دسترس نباشد.
مهرانفر با اشاره به اینکه برخی پرسش‌های بنیادین همچنان در برابر دانشمندان قرار دارد، گفت: برای مثال، درباره منشأ برخی پدیده‌های کیهانی، چگونگی شکل‌گیری جهان و علت وقوع برخی رخدادها، پرسش‌های متعددی مطرح است. علم در این زمینه‌ها پیشرفت کرده، اما همچنان نمی‌توان ادعا کرد که همه ابعاد و علت‌های این پدیده‌ها به‌طور کامل شناخته شده‌اند.
او با اشاره به اینکه افزایش دانش می‌تواند به افزایش حیرت انسان در برابر جهان هستی منجر شود، خاطرنشان کرد: هرچه انسان بیشتر می‌فهمد، با گستره بزرگ‌تری از ناشناخته‌ها مواجه می‌شود. به تعبیر دیگر، هر اندازه شناخت ما افزایش پیدا می‌کند، عمق نادانسته‌ها نیز بیشتر آشکار می‌شود و انسان درمی‌یابد که هنوز بخش بزرگی از حقیقت را نمی‌شناسد.
معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی واحد استان زنجان با همکاری خبرگزاری بین‌المللی قرآن (ایکنا) دفتر زنجان، سلسله نشست‌های قرآنی ویژه جهادگران این واحد برگزار می‌کند. در این نشست‌ها، موضوع «تدبر در قرآن؛ قرآن، کنش‌ها، نگرش‌ها و رفتارهای روزمره» با هدف تبیین آموزه‌های قرآنی و بررسی نقش این آموزه‌ها در زندگی فردی و اجتماعی مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. این برنامه در سالن جلسات شهید شهریاری جهاددانشگاهی واحد استان زنجان برگزار می‌شود.
انتهای پیام
