همدان که در گذشته از شرایط نسبتاً مطلوبی در زمینه منابع آبی برخوردار بود اکنون در پی کاهش بارش‌ها، تداوم خشکسالی‌های متوالی، مدیریت نادرست منابع آبی و برداشت‌های بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی با خطری جدی مواجه شده است.

در حال حاضر تمامی دشت‌های استان در زمره دشت‌های ممنوعه قرار داشته و بخش قابل توجهی از آن‌ها در وضعیت بحرانی به سر می‌برند؛ وضعیتی که حتی بارش‌های عادی نیز قادر به احیای این منابع نیست. 

پیامدهای این بحران فراتر از محدودیت در استفاده از آب شرب بوده و پدیده‌هایی چون فرونشست زمین در دشت‌های همدان و نابودی تدریجی کشاورزی را در پی داشته و دارد.

  بی‌تردید تداوم این روند بدون اتخاذ تدابیری اساسی، آینده استان را با چالش‌های جدی در حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی مواجه خواهد ساخت.

کشاورزی پر مصرف‌ترین بخش در استفاده از آب

عضو هیأت علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه بوعلی‌سینا با اشاره به اینکه بخش کشاورزی در ایران و جهان بیشترین وابستگی را به منابع آب دارد، بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت منابع آب تاکید کرد.

مصطفی بنی اسدی اظهار کرد: چه آمار ۹۰ درصدی وزارت نیرو و چه آمار ۷۰ درصدی وزارت جهاد کشاورزی را در نظر بگیریم، مشخص است که عمده مصرف آب در بخش کشاورزی انجام می‌شود.

وی با بیان اینکه سیاست‌های مبتنی بر عرضه آب مانند سدسازی و انتقال آب دیگر پاسخگو نیستند و هزینه‌های هنگفتی را به کشور تحمیل می‌کنند، تاکید کرد: در این برهه مهمترین کاری که می توانیم انجام دهیم مدیریت سمت تقاضای منابع آب و کارآمدتر کردن استفاده از آن در بخش‌های مختلف اقتصادی است.

وی این رویکرد را حیاتی دانست و آن را بخشی از مدیریت پایدار منابع آب بیان کرد.

 نبود چاره‌اندیشی تبعات جبران‌ناپذیری را در پی دارد

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی استان همدان با اشاره به اینکه زنگ خطر تغییرات اقلیمی به صدا درآمده است، گفت: این تغییرات اقلیمی ما را با چالش جدی کمبود آب مواجه کرده و در صورت عدم چاره اندیشی تبعات جبران ناپذیری در پی خواهد داشت.

محمد مهدی آرتیمانی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به تأثیرات جهانی صنعتی شدن بر اقلیم، اظهار کرد: کشور ما نیز از این تغییرات متأثر شده است.

وی با اشاره به اینکه کاهش ذخایر برفی می‌تواند به کمبود آب شرب، کشاورزی و صنعت منجر شود، بیان کرد: همچنین این شرایط می‌تواند تبعاتی همچون مهاجرت و کاهش تولیدات را در پی داشته باشد.

این مقام مسئول اضافه کرد: همچنین کمبود آب به کاهش تولیدات کشاورزی، صنعتی و در نتیجه بیکاری و مهاجرت منجر شده و فشار را بر سایر استان‌های کشور افزایش بدهد.

آرتیمانی به ارائه راهکارهای موجود پرداخت و گفت: برای مقابله با این بحران استفاده از تجربیات استان‌های موفق مانند یزد و کرمان بسیار مهم است.

وی تصریح کرد: این استان‌ها با وجود بارش‌های اندک از روش‌هایی مانند استفاده از قنوات، آب انبارها، آبیاری کوزه‌ای و کشت گیاهان کم آب بر استفاده می‌کنند که می‌تواند الگوی مناسبی برای دیگر استان‌ها در کشور باشد.

ضرورت فرهنگ‌سازی و ارائه راهکارهای فنی 

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی استان همدان فرهنگ سازی و آموزش مصرف صحیح آب را ضروری دانست و افزود: آموزش‌های سمعی و بصری در فضای مجازی می‌تواند به ترویج مصرف بهینه آب در تمام بخش‌ها کمک کند.

وی همچنین به راهکارهای فنی و مدیریتی اشاره کرد و گفت: در حوزه کشاورزی استفاده از الگوی کشت مناسب سیستم‌های نوین آبیاری و کشت گلخانه‌ای بسیار مهم است.

آرتیمانی هوشمندسازی چاه‌ها، تغذیه آبخوان‌ها با روش‌های آبخیزداری و پخش سیلاب، جداسازی آب شرب و بهداشتی، استفاده از کاهنده‌ها در شیرآلات، توسعه صنایع با مصرف آب کمتر و جانمایی مناسب آن‌ها را مهمترین راهکار برای مقابله با بحران آب دانست.

وی کاهش آب مورد نیاز برای بهداشت، کاهش تولیدات کشاورزی و صنعتی، جابه‌جایی جمعیتی و مهاجرت، افزایش واردات و خسارت به محیط زیست جانوری و گیاهی را مهمترین تبعات جبران ناپذیر کمبود آب دانست.

آرتیمانی تأکید کرد: تنها راه برای عبور از این بحران و دستیابی به آینده‌ای بهتر افزایش فرهنگ عمومی در راستای مصرف صحیح آب در تمام بخش‌ها و به کارگیری راهکارهای مدیریتی و فنی نوین است. 

به گزارش ایسنا، در دنیای امروز اهمیت موضوع آب بر کسی پوشیده نیست، همچنین عبور از بحران آب در ایران نیازمند یک رویکرد جامع، هماهنگ و پایدار است که مشارکت تمامی ذی‌نفعان از دولت و صنعت گرفته تا کشاورزان و شهروندان را می‌طلبد.

ایجاد یک انقلاب و دگرگونی در بحث مدیریت مصرف آب و تشکیل یک شورای آبی با استفاده از متخصصان این حوزه برای استفاده از راه حل‌های ارائه شده توسط آن‌ها، با توجه به شرایط اقلیمی هر استان، از مواردی است که در صورت توجه دولتمردان می‌تواند شرایط فعلی را بهبود بخشد.

در همین راستا تمامی کسانی که در این زمینه مؤثر هستند باید تمام تلاش خود را برای مدیریت شرایط فعلی و عبور از بحران انجام دهند.

انتهای پیام