صمد حمزهئی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: حمله به نفتکشها، پتروشیمیها، اسکلهها، شناورها، آبشیرینکنها و نیروگاهها موجب ورود حجم قابل توجهی از آلایندههای خطرناک به محیط دریایی شده است. تصاویر منتشر شده از آلودگیهای نفتی در برخی جزایر و سواحل خلیجفارس تنها بخشی از واقعیت را نشان میدهد و ابعاد واقعی این آلودگی بسیار گستردهتر از آن چیزی است که تاکنون دیده شده است.
وی افزود: نشت نفت خام و فرآوردههای نفتی باعث شکلگیری آلودگی نفتی گسترده در آبهای خلیجفارس شده و این آلودگی تنها محدود به آبهای ایران نخواهد ماند، بلکه با توجه به الگوی جریانهای دریایی در منطقه، طی هفتهها و ماههای آینده به سواحل جنوبی خلیجفارس نیز خواهد رسید.
رئیس مرکز اقیانوسشناسی هرمزگان با اشاره به نوع آلایندههای وارد شده به دریا گفت: طیف گستردهای از ترکیبات بسیار سمی وارد محیط دریایی شده است که از مهمترین آنها میتوان به هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای(PAHs) موجود در نفت خام اشاره کرد؛ ترکیباتی پایدار و بسیار سمی که خاصیت سرطانزایی دارند و در بافت آبزیان تجمع مییابند و میتوانند سالها در محیط باقی بمانند.
حمزهئی ادامه داد: در پی آسیب به واحدهای پتروشیمی نیز ترکیباتی مانند بنزن، تولوئن، فنول، استایرن و وینیل کلراید آزاد شدهاند که بسیاری از آنها جزو مواد سرطانزا و دارای اثرات شدید عصبی و خونی هستند. همچنین تخریب تأسیسات و غرق شدن شناورها میتواند باعث ورود فلزات سنگینی مانند سرب، جیوه، کادمیوم و نیکل به محیط دریایی شود که در رسوبات کف دریا تجمع پیدا کرده و برای سالها منبع آلودگی مزمن باقی میمانند.
وی در ادامه با بیان اینکه خلیجفارس پیش از این نیز تحت فشار شدید زیستمحیطی قرار داشته است، تصریح کرد: ماهیت نیمهبسته این پهنه آبی، گردش کند آب و تمرکز بالای صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، آبشیرینکنها و تردد گسترده نفتکشها باعث شده این اکوسیستم سالها در معرض تنشهای مزمن قرار داشته باشد.
به گفته این کارشناس محیط زیست، پساب آبشیرینکنها، تخلیه آب توازن کشتیها، شستوشوی مخازن نفتکشها، فاضلابهای صنعتی و شهری تصفیهنشده و همچنین فعالیتهای سکوهای نفت و گاز از جمله منابع آلودگی مزمن خلیجفارس در سالهای گذشته بودهاند.
حمزهئی با اشاره به تجربههای پیشین در منطقه گفت: در جنگ اول خلیجفارس حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار تن نفت وارد دریا شد که بزرگترین نشت نفتی تاریخ محسوب میشود. در آن زمان بخشهایی از جنگلهای حرا در مناطق نایبند، قشم و خمیر آسیب جدی دیدند و دهها هزار پرنده دریایی نیز تلف شدند. مطالعات بعدی نشان داد که آثار برخی از ترکیبات سرطانزا در بافت مرجانها برای سالها باقی مانده است.
وی افزود: اکنون نیز با توجه به تجمع آلایندههای مزمن پیشین و ورود حجم زیادی از آلایندههای جدید، توان خودپالایی خلیجفارس به حداقل رسیده و این پهنه آبی به سرعت به سمت یک بحران اکولوژیک حرکت میکند؛ بهگونهای که روندی که پیشتر ممکن بود در یک دهه رخ دهد، اکنون میتواند در مدت چند ماه اتفاق بیفتد.
مشاور محیط زیست استاندار هرمزگان همچنین درباره گسترش منطقهای این آلودگی هشدار داد و گفت: با توجه به گردش غالب آب در خلیجفارس که عمدتاً خلاف جهت عقربههای ساعت است، آلودگیها به تدریج به سمت سواحل جنوبی از جمله قطر، بحرین، امارات متحده عربی، عربستان، کویت و عمان منتقل خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: این وضعیت میتواند آبسنگهای مرجانی منطقه را در معرض آلودگی ثانویه قرار دهد و حتی عملکرد آبشیرینکنها را که منبع اصلی تأمین آب شرب بسیاری از کشورهای منطقه هستند، با مشکل مواجه کند.
حمزهئی در پایان بر ضرورت اقدام فوری منطقهای و بینالمللی تأکید کرد و گفت: تشکیل کمیته فنی مشترک میان کشورهای حاشیه خلیجفارس برای پایش غلظت آلایندهها در آب، رسوبات و آبزیان، آغاز عملیات مشترک پاکسازی و ایجاد سامانه پایش مستمر جریانهای دریایی و آلودگیها از اقدامات ضروری برای جلوگیری از گسترش این بحران زیستمحیطی است.
وی هشدار داد: حتی اگر درگیریها پایان یابد، آثار زیستمحیطی این آلودگیها ممکن است برای دههها در رسوبات و زنجیره غذایی خلیجفارس باقی بماند و نسلهای آینده منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
انتهای پیام
