دکتر مهرداد شریفی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به برگزاری هفته ملی دیابت از ۲۰ تا ۲۶ آبان‌ماه اظهار کرد: دیابت شیرین بیماری شایعی است که نشانه اصلی آن افزایش قند خون و علائم آن شامل پر ادراری، پرنوشی و کاهش وزن است. این بیماری مزمن موجب بروز تغییرات بیمارگونه در اندام‌های مختلف بدن می‌شود و مشکلات فراوانی را برای فرد و بخش سلامت به همراه می‌آورد.
وی افزود: این بیماری مزمن می‌تواند اندام‌های مختلف بدن را درگیر کند و خطر بیماری‌های قلبی و عروقی مانند سکته قلبی، سکته مغزی، انسداد عروق و نارسایی قلبی را افزایش دهد.
رئیس مرکز بهداشت خوزستان گفت: شعار روز جهانی و هفته ملی دیابت سال ۱۴۰۵ «اقدام زودهنگام برای دیابت» تعیین شده است. دیابت نوع ۲ معمولا بدون علائم واضح بروز می‌کند و برای بسیاری از افراد، اولین علامت دیابت یک عارضه است. دیابت نوع یک نیز بیشتر اوقات نادیده گرفته یا اشتباه تشخیص داده می‌شود.
وی در ادامه با بیان اینکه مطمئن‌ترین و بهترین راه تشخیص دیابت نیز انجام آزمایش قند خون ناشتا است، تصریح کرد: بیش از نیمی از بزرگسالان مبتلا به دیابت تحت درمان قرار نمی‌گیرند، در حالی که اقدام زودهنگام به افراد دیابتی کمک می‌کند زندگی کامل و سالمی داشته باشند.
یک‌سوم مبتلایان به دیابت در خوزستان از بیماری خود اطلاع ندارند
شریفی گفت: تغذیه ناسالم، اضافه‌وزن و کم‌تحرکی از عوامل مؤثر در بروز دیابت، هستند. این بیماری می‌تواند تا سال‌ها تشخیص داده نشود؛ نیمی از موارد دیابت در سطح جهان تشخیص داده نشده است و در سطح استان خوزستان هم حدود یک‌سوم بیماران از بیماری خود اطلاع ندارند.
وی ادامه داد: در سال‌های اخیر افزایش شیوع دیابت، این بیماری را به بزرگ‌ترین همه‌گیری تاریخ بشر تبدیل کرده است. با توسعه زندگی شهرنشینی، تغییر الگوی خوردن و آشامیدن، کاهش فعالیت بدنی و تغییر الگوی خواب و بیداری، شاهد افزایش شیوع دیابت در جهان و کشور هستیم. با دسترسی مناسب به مراقبت دیابت و حمایت از بیماران، همه افراد مبتلا می‌توانند زندگی خوبی داشته باشند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: سلامت جسم و روان بیمار در مرکز توجه مراقبت‌های دیابت قرار دارد. بیش از یک‌سوم افراد مبتلا به دیابت، پریشانی و اضطراب ناشی از دیابت را تجربه می‌کنند و ۶۳ درصد این افراد می‌گویند ترس از عوارض دیابت بر سلامت روان‌شان اثر می‌گذارد.
وی در ادامه افزود: در سال ۲۰۲۴ تعداد مبتلایان به دیابت در گروه سنی بزرگسالان بیش از ۵۸۸ میلیون نفر بوده است و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ از مرز ۸۵۲ میلیون نفر بگذرد. بیش از ۴۰ درصد مبتلایان، حدود ۲۵۲ میلیون نفر، با دیابت تشخیص داده نشده زندگی می‌کنند و بیش از ۸۷ درصد موارد تشخیص‌داده نشده در کشورهای با درآمد کم یا متوسط هستند.
شریفی ادامه داد: دیابت چهارمین یا پنجمین علت مرگ در بیشتر کشورهاست؛ در جهان هر ۱۰ ثانیه یک نفر به علت این بیماری جان خود را از دست می‌دهد و حدود ۴۰ درصد مرگ‌های ناشی از دیابت در سنین بهره‌وری (۲۵ تا ۶۰ سالگی) رخ می‌دهد. در سال ۲۰۲۴ برای اولین بار مخارج درمانی دیابت از مرز یک تریلیون دلار گذشت.
وی اضافه کرد: ۱۰۰ تا ۱۲۶ میلیون نفر در جهان قند خون صبحگاهی دارند که به‌عنوان اختلال تحمل گلوکز شناخته می‌شود. از هر هفت نوزاد متولدشده، یک نوزاد در دوران بارداری از قند خون بالای مادر رنج برده است و بیش از ۱.۲ میلیون کودک و نوجوان مبتلا به دیابت نوع یک هستند.
افزایش ۴.۹ درصدی شیوع دیابت در خوزستان
رئیس مرکز بهداشت خوزستان گفت: در ایران بر اساس نتایج هشتمین دوره پیمایش ملی عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر در سال ۱۴۰۰، حداقل ۱۴.۱۵ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال از دیابت رنج می‌برند که تعدادشان بیش از ۷.۵ میلیون نفر برآورد می‌شود و حدود ۷۵ درصد آن‌ها از بیماری خود آگاه هستند.
وی عنوان کرد: شیوع دیابت در استان خوزستان بر اساس قند خون ناشتا ۱۸.۹۵ درصد است که نسبت به مطالعه مشابه در سال ۱۳۹۵، ۴.۹ درصد افزایش داشته‌ایم.
شریفی بیان کرد: همچنین شیوع اضافه‌وزن و چاقی در استان خوزستان ۶۳.۸ درصد بوده که از میانگین کشوری بالاتر است.
چگونه خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را کاهش دهیم؟
وی با بیان اینکه دیابت نوع ۲ بیش از ۹۰ درصد کل موارد دیابت را تشکیل می‌دهد، تصریح کرد: برای کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی منظم توصیه می‌شود زیرا حتی کاهش وزن اندک می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: سابقه خانوادگی دیابت، اضافه‌وزن و چاقی، رژیم غذایی ناسالم، کم‌تحرکی، افزایش سن، فشار خون بالا، اختلال تحمل گلوکز، اختلال قند ناشتا، سابقه دیابت بارداری و تغذیه نامناسب در دوران بارداری، شانس بروز دیابت را بیشتر می‌کند.
وی اضافه کرد: برای کاهش خطر بروز دیابت نوع ۲ حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط تا شدید در هفته و یک ساعت فعالیت قدرتی، استقامتی و انعطاف‌پذیری در هفته توصیه می‌شود. فعالیت بدنی را از ۱۰ دقیقه شروع کنید و به‌تدریج افزایش دهید.
اهمیت اقدام زودهنگام برای شناسایی دیابت
شریفی با اشاره به شعار روز جهانی دیابت امسال با تاکید بر «اقدام زودهنگام برای دیابت» گفت: دیابت نوع ۲ معمولا بدون علائم واضح بروز می‌کند؛ برای بسیاری از افراد اولین علامت دیابت یک عارضه است. دیابت نوع یک هم اغلب نادیده گرفته یا اشتباه تشخیص داده می‌شود و بیش از نیمی از بزرگسالان مبتلا به دیابت تحت درمان قرار نمی‌گیرند. این در حالی است که اقدام زودهنگام به افراد دیابتی کمک می‌کند زندگی کامل و سالمی داشته باشند.
وی بیان کرد: دیابت، تمام مراحل زندگی از جمله کودکی، سال‌های باروری، سن کار و بهره‌وری و سالمندی را تحت تأثیر قرار می‌دهد بنابراین هر فرد مبتلا باید به مراقبت‌های یکپارچه، محیط‌های حمایتی و سیاست‌هایی که سلامت، عزت نفس و خودمراقبتی را ارتقا می‌دهند دسترسی داشته باشد بنابراین هدف از بسیج هفته ملی و روز جهانی دیابت، تأکید بر اهمیت پیشگیری، مدیریت و ارتقای کیفیت زندگی در سراسر دوره زندگی است.
رئیس مرکز بهداشت خوزستان گفت: لازم است آموزش پیشگیری از دیابت و جلوگیری از عوارض روحی و بدنی آن در جامعه، خانواده و مکان‌های آموزشی مانند مدارس مورد توجه قرار گیرد. در این خصوص، خودمراقبتی بیماران و افراد در معرض خطر می‌تواند کمک بزرگی در کنترل بیماری باشد. همچنین آموزش و بازآموزی سطوح مختلف ارائه‌دهندگان خدمت باید در اولویت باشد و دسترسی به دارو برای همه بیماران فراهم شود و سازمان‌های بیمه‌گر نیز باید نقش حمایتی خود را ایفا کنند.
وی افزود: در حالی که بیش از نیم میلیارد نفر از مردم جهان مبتلا به دیابت هستند، دیابت دیگر تنها یک بیماری نیست بلکه یک سبک زندگی است که نیاز به درک، حمایت و همدلی دارد. روز جهانی دیابت ۲۰۲۶ فرصتی است برای همه ما که در ساختن محیطی سالم‌تر، آگاه‌تر و انسانی‌تر نقش داشته باشیم؛ چه مبتلا باشیم و چه نباشیم.
انتهای پیام
