به گزارش ایسنا، شاید نام زنبورعسل برای بسیاری بیش از هر چیز با عسل گره خورده باشد، اما کارشناسان کشاورزی معتقدند مهمترین نقش زنبورها نه در تولید عسل، بلکه در گردهافشانی و تضمین تولید محصولات غذایی نهفته است؛ نقشی که باعث شده از زنبورها به عنوان یکی از پایههای امنیت غذایی جهان یاد شود.
همزمان با روز جهانی زنبور عسل، غلامرضا نوری - وزیر جهاد کشاورزی - نیز در پیامی با اشاره به نقش «بیبدیل» زنبورها در تامین امنیت غذایی، بر اهمیت حفاظت از این گونه ارزشمند تاکید کرده و کاهش جمعیت زنبورها را هشداری جدی برای اکوسیستم و تولیدات کشاورزی دانسته است.
زنبورها؛ کارگران خاموش باغها و مزارع
بخش بزرگی از تولید محصولات باغی و کشاورزی وابسته به گردهافشانی طبیعی است و زنبورعسل در این میان، مهمترین نقش را ایفا میکند. بسیاری از میوهها، دانههای روغنی و محصولات زراعی بدون حضور زنبورها با کاهش تولید یا افت کیفیت مواجه میشوند. به همین دلیل، در سالهای اخیر نگاه به صنعت زنبورداری از یک فعالیت صرفا مرتبط با تولید عسل فراتر رفته و به بخشی اثرگذار در زنجیره تولید غذا تبدیل شده است. حتی بسیاری از باغداران برای افزایش باردهی باغهای خود از کندوهای زنبورعسل استفاده میکنند؛ موضوعی که ارزش اقتصادی این صنعت را افزایش داده است.
اقلیم ناپایدار و کوچهای سخت زنبورداران
با این حال، صنعت زنبورداری ایران سالهاست با مشکلات متعددی مواجه است. خشکسالی، کاهش بارندگی و از بین رفتن پوشش گیاهی طبیعی، منابع تغذیه زنبورها را محدود کرده و زنبورداران را ناچار به کوچهای طولانیتر و پرهزینهتر کرده است. فعالان این حوزه میگویند تغییرات اقلیمی موجب شده زمان گلدهی گیاهان دستخوش تغییر شود و همین مسئله روی تغذیه کلنیها و میزان تولید عسل تاثیر مستقیم بگذارد. از سوی دیگر، گرمای شدید و نوسانات دمایی در برخی مناطق باعث افزایش تلفات کلنیها شده است. در چنین شرایطی، بسیاری از زنبورداران برای حفظ کندوها مجبور به استفاده از تغذیه دستی و صرف هزینههای بیشتر هستند؛ هزینههایی که در کنار گرانی نهادهها و تجهیزات، فشار مضاعفی به تولیدکنندگان وارد کرده است.
سموم؛ چالش تکراری زنبورداران
یکی دیگر از مهمترین مشکلات این صنعت، استفاده غیراصولی از آفتکشهای شیمیایی در مزارع و باغهاست؛ مسئلهای که بارها از سوی زنبورداران مطرح شده است. سمپاشی در فصل گلدهی میتواند موجب تلف شدن شمار زیادی از زنبورها شود و خسارت سنگینی به کلنیها وارد کند. کارشناسان معتقدند نبود هماهنگی کافی میان کشاورزان و زنبورداران و همچنین مصرف بیرویه برخی سموم، تهدیدی جدی برای جمعیت زنبورها به شمار میرود. در همین راستا، توسعه کشاورزی پایدار و کاهش مصرف سموم پرخطر، یکی از مهمترین راهکارهای حفظ جمعیت گردهافشانها عنوان میشود.
بازار آشفته عسل و دغدغه تولیدکنندگان
مشکلات صنعت زنبورداری تنها به تولید محدود نمیشود. فعالان این حوزه از افزایش عسلهای تقلبی و بیکیفیت در بازار نیز گلایه دارند؛ موضوعی که هم اعتماد مصرفکنندگان را کاهش داده و هم تولیدکنندگان واقعی را متضرر کرده است. افزایش هزینه حملونقل، گرانی شکر و نهادههای مورد نیاز، مشکلات صادرات و کاهش قدرت خرید مردم نیز از دیگر چالشهایی است که زنبورداران با آن روبهرو هستند. با این حال، کارشناسان معتقدند ایران به دلیل تنوع اقلیمی و پوشش گیاهی متنوع، ظرفیت بالایی در تولید عسل و توسعه زنبورداری دارد و در صورت حمایت هدفمند، این صنعت میتواند سهم بیشتری در اقتصاد کشاورزی و صادرات غیرنفتی کشور داشته باشد.
روز جهانی زنبورعسل، تنها یک مناسبت نمادین برای تولیدکنندگان عسل نیست؛ بلکه فرصتی برای یادآوری اهمیت موجوداتی است که بخش مهمی از چرخه تولید غذا و حفظ تنوع زیستی به فعالیت آنها وابسته است. در شرایطی که کارشناسان جهان نسبت به کاهش جمعیت گردهافشانها هشدار میدهند، حمایت از زنبورداران، حفاظت از منابع طبیعی و اصلاح الگوی مصرف سموم، بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده؛ چراکه آینده کشاورزی، بیش از آنچه تصور میشود، به بقای همین کارگران کوچک طبیعت گره خورده است.
انتهای پیام
