شبهای طولانی و پراضطراب، نور کمرنگ چراغ مطالعه، فنجانهای سردشده چای روی میز و چشمهایی که ساعتها میان خطوط کتاب و تستها سرگردان ماندهاند، این روزها تصویر آشنای بسیاری از خانههایی است که فرزند کنکوری دارند، روزهایی که برای عدهای باید سرشار از امید، انگیزه و تلاش برای ساختن آینده باشد، اما در عمل به دورهای از خستگی روانی، استرس مداوم و نگرانی بیپایان تبدیل شده است.
نوجوانانی که هنوز درگیر دغدغههای ساده سن و سال خود هستند، حالا زیر بار سنگین رقابتی نفسگیر قرار گرفتهاند، رقابتی که گاهی چنان بزرگ و ترسناک تصویر میشود که مرز میان تلاش برای موفقیت و فرسودگی روحی را از بین میبرد، سایه جنگ و نامشخص بودن زمان برگزاری کنکور نیز این اضطراب و فرسودگی را افزایش داده است.
کنکور در سالهای اخیر دیگر فقط یک آزمون علمی نیست، بلکه به میدان فشاری همه جانبه تبدیل شده که دانشآموز باید همزمان با درس خواندن، اضطراب آینده، نگرانی از قضاوت اطرافیان، مقایسه شدن با دیگران و ترس از شکست را نیز تحمل کند، بسیاری از داوطلبان، ماهها پیش از برگزاری آزمون، زندگی عادی خود را کنار میگذارند. تفریح، خواب کافی، روابط اجتماعی و حتی آرامش روانی، نخستین قربانیان این مسیر فرسایشی میشوند، ساعتهای طولانی مطالعه، شرکت در کلاسهای متعدد، آزمونهای آزمایشی پی در پی و حجم انبوه توقعات، شرایطی را ایجاد کرده که برخی نوجوانان احساس میکنند ارزش و آینده آنها تنها به رتبهای وابسته است که در یک آزمون چندساعته به دست میآورند.
در این میان، خانوادهها نیز ناخواسته به بخشی از این فشار روانی تبدیل میشوند. مقایسه فرزندان با رتبههای برتر، یادآوری مداوم هزینه کلاسها و انتظاراتی که گاه فراتر از توان یک نوجوان است، اضطراب را چند برابر میکند.
بسیاری از دانشآموزان از ترس ناامید کردن خانواده یا عقب ماندن از رقبا، حتی فرصت بیان خستگیها و نگرانیهای خود را ندارند، این فشارها در حالی ادامه دارد که کارشناسان حوزه روانشناسی و آموزش بارها نسبت به افزایش اضطراب، افسردگی، بیخوابی و فرسودگی ذهنی میان داوطلبان کنکور هشدار دادهاند، نسلی که بیش از آن که از درس و یادگیری لذت ببرد، زیر سایه ترس از آینده و نتیجه یک آزمون سرنوشتساز زندگی میکند.
شاید مهمترین پرسش این روزها این باشد که آیا موفقیت تحصیلی باید تا این اندازه با اضطراب و فشار روانی همراه باشد؟ آیا آینده نوجوانان باید تنها در چند ساعت آزمون خلاصه شود؟ پرسشهایی که پاسخ به آنها، بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر میرسد؛ چرا که پشت هر رتبه و هر کارنامه، نوجوانی ایستاده که بیش از هر چیز به آرامش، امید و حمایت نیاز دارد.
دانش آموزان کنکوری از پیگیری بیشز حد اخبار اجتناب کنند
مهرداد رضاپور، روانشناس کودک و نو