استان یزد به دلیل قرار گرفتن در اقلیمی گرم و خشک، همواره با محدودیت منابع آبی روبهرو بوده و در شرایط کنونی نیز این محدودیتها بیش از گذشته خود را نشان میدهد.
در کنار این چالش، یزد به واسطه سهم قابل توجه در تولید صنعتی کشور، از استانهای پرمصرف در حوزه انرژی بهویژه برق و گاز، به شمار میرود.
۷۵ درصد مصرف برق استان یزد سهم بخش صنعت است و این استان سالانه حدود ۹ هزار و ۸۰۰ میلیون مترمکعب گاز مصرف میکند؛ رقمی که حدود ۳ درصد از کل مصرف گاز کشور را شامل میشود و این استان را در رتبه نهم مصرفکنندگان گاز قرار میدهد.
این در حالی است که سهم یزد از جمعیت و تولید ناخالص داخلی کشور کمتر از این میزان است و همین مسئله، نشاندهنده ساختار انرژیبر اقتصاد استان و ضرورت بازنگری در الگوی مصرف است.
در چنین شرایطی، توجه به بهرهوری اهمیتی دوچندان پیدا میکند چرا که هرگونه اتلاف در مصرف آب و انرژی میتواند بهطور مستقیم بر استمرار فعالیتهای صنعتی، حفظ اشتغال و ثبات اقتصادی و اجتماعی استان اثر بگذارد.
از همین رو، بهرهوری در یزد نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی برای حفظ منابع، تداوم تولید و دستیابی به رشد پایدار به شمار میرود.
کوثر روشنی مدیر بهرهوری سازمان مدیریت و برنامهریزی استان در گفتوگو با ایسنا از «بهرهوری» به عنوان «نیروگاه و منابع آبی و گازی پنهان» یاد کرد که تاکنون به اندازه کافی نه در کشور و نه در استان یزد مورد توجه و سرمایهگذاری قرار نگرفته است.
وی در این باره تصریح کرد: در شرایطی که توسعه زیرساختهای تولید انرژی زمانبر، سرمایهبر و با چالشهای زیستمحیطی همراه است، بهرهوری سریعترین، ارزانترین و پایدارترین راهکاریست که میتواند بر بحران انرژی غلبه کند.
این مسئول فرهنگسازی در این امر را ضروری اما ناکافی دانست و تاکید کرد: تا زمانی که صرفهجویی در مصرف انرژی یا آب، مستقیماً به نفع اقتصادی مصرفکننده نباشد، انگیزه پایدار برای سرمایهگذاری در طرحهای بهینهسازی ایجاد نخواهد شد.
روشنی بحران ناترازی انرژی در کشورمان را یک پدیده پیچیده و نتیجهی سالها رشد مصرف سریعتر از توسعه متوازن زیرساختها و عدم سرمایهگذاری کافی در حوزههای بهینهسازی، که به مدیریت کلان در سطح ملی و استانی در بخش تقاضا باز میگردد، عنوان کرد.
وی گفت: در حال حاضر باید با ترکیب هوشمندانه توسعه ظرفیتهای تجدیدپذیر و ارتقاء چشمگیر بهرهوری در بخش مصرف، افزایش سهم بهرهوری در سبد راهحلها و استفاده از ابزارهای اقتصادی و قانونی برای هدایت رفتار مصرفکنندگان، درصدد به حداقل رساندن اقدامات محدودکننده باشیم.
وی ضمن تأکید بر این که بهرهوری به معنای ایجاد ارزش افزوده بیشتر با مصرف منابع کمتر است، گفت: بهرهوری صرفاً کاهش مصرف نیست، بلکه بهینهسازی مصرف را دنبال میکند.
مدیر بهرهوری سازمان مدیریت استان در ادامه بهرهوری را استفاده هوشمندانه، هدفمند و بهینه از منابع محدود کشور خواند و با بیان این که هماکنون تشدید ناترازی انرژی بزرگترین چالش فعلی کشور است، گفت: ادامه این روند و بیتوجهی به موضوع بهرهوری در این حوزه منجر به تبعات مستقیم و ویرانگری برای کشور خواهد شد.
وی توقف یا کاهش تولید صنایع، افزایش هزینههای تولید، کاهش توان رقابتپذیری، مهاجرت سرمایه و نیروی کار و تحمیل فشار مضاعف بر سفره خانوارها را از تبعات این بیتوجهی برشمرد.
روشنی ضمن گزارش اقدامات صورت گرفته در استان به منظور ارتقای بهرهوری در حوزه انرژی، از جمله این اقدامات را فعال کردن پنج «کارور انرژی» در استان به منظور اقدامات بهینهسازی و کاهش مصرف در بخش صنعت و کشاورزی، اجرای طرح «مهان» برای بهینهسازی در بخش خانگی، عمومی و تجاری، فعال کردن بازار آب و بهرهمندی از مکانیزم گواهی صرفهجویی آب، ذکر کرد.
وی این اقدامات را نشاندهنده حرکت جدی استان به سمت مدیریت هوشمندانه و اقتصادی منابع حیاتی دانست و گفت: در همین راستا نیز برنامههای عملیاتی کوتاهمدت و بلندمدت برای غلبه بر ناترازی انرژی در استان تدوین شده است.
وی از تمرکز این برنامهها بر مدیریت هوشمندانه تقاضا و همکاری حداکثری با صنایع خبر داد و گفت: هدف از اجرای برنامهها کوتاه مدت، جلوگیری از توقف کامل تولید و تا حد امکان، فعال نگه داشتن چرخه تولید و اشتغال استان است.
مدیر بهرهوری سازمان مدیریت با اشاره به این که طراحی و اجرای برنامههای بهرهوری «برد-برد» از جمله این اقدامات است، افزود: با اجرای این برنامه، منافع حاصل از کاهش مصرف، هم نصیب مصرفکننده و هم نصیب دولت خواهد شد.
وی اجرای طرحهای بهینهسازی سریعالاثر را از دیگر برنامههای کوتاهمدت استان در این حوزه برشمرد و گفت: در این چارچوب، طرحهایی مانند ارتقای سیستمهای روشنایی، بهینهسازی موتورخانهها و بهبود راندمان تجهیزات که در بازه زمانی کوتاه، بازدهی مشخصی دارند، شناسایی و در اولویت قرار میگیرند.
دستیار رئیس سازمان مدیریت استان در تشریح برنامههای بلندمدت مقابله با ناترازی انرژی نیز اظهار کرد: سازوکار گواهی صرفهجویی یکی از مهمترین ابزارهاست که به صنایع اجازه میدهد با اجرای طرحهای بهینهسازی، نهاده حاصل از صرفهجویی انرژی را به فروش برسانند.
به گفته وی، این مهم ضمن ایجاد انگیزه اقتصادی قوی، در زمان اعمال محدودیتها نیز میتوانند منجر به بهرهمندی از نهاده صرفهجویی برای صنایع شود.
روشنی با اشاره به تدوین قوانین حمایتی در همین رابطه، خاطرنشان کرد: این قوانین، اجرای طرحهای کاهش شدت انرژی و استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر را تسهیل و توجیهپذیر میکند.
وی توسعه بازارهای انرژی را از دیگر محورهای اصلی در این حوزه برشمرد و تاکید کرد: تلاش میشود با ایجاد این بازارها، گام موثری در جهت بازگرداندن منافع حاصل از کاهش مصرف به شکل شفاف و قابل مبادله به سرمایهگذاران برداشته شود که این مهم از طریق ایجاد نهادهای بخش خصوصی تحت عنوان «کارور انرژی» تسهیل شده است.
مدیر بهرهوری استان در بخش دیگری از سخنانش با بیان این که صنایع استان یزد هم بخش کلیدی چالش انرژی و هم مهمترین بخش راهحل آن هستند، اظهار کرد: با توجه به شدت بالای مصرف انرژی در بسیاری از صنایع استان، ظرفیت قابل توجهی نیز برای بهینهسازی در این بخش وجود دارد.
وی با اشاره به این که صنایع میتوانند با اجرای طرحهایی مانند بازیافت حرارت اتلافی، ارتقای تجهیزات فرسوده، استفاده از سیستمهای هوشمند کنترل مصرف و ورود فعال به بازار گواهی صرفهجویی در این راستا کمک شایانی انجام دهند، گفت: در اینصورت هم هزینههای تولید این صنایع به طور محسوسی کاهش مییابد و هم ریسک قطعی انرژی به حداقل میرسد.
وی با اعلام این که برخی صنایع پیشرو در یزد پیشگام این مسیر شدهاند، گفت: این صنایع در عمل درسهای ارزشمندی به سایر واحدها ارائه دادهاند هرچند که در مجموع هنوز تا رسیدن به سطح مطلوب فاصله داریم.
روشنی با تأکید بر این که بهرهوری امروز یک ضرورت رقابتی است نه صرفاً یک مسئولیت اجتماعی، تصریح کرد: صنایعی که به بهرهوری توجه نکنند، در بلندمدت توان رقابتپذیری خود را از دست خواهند داد.
وی با تاکید بر این که اثربخشی واقعی این سازوکارها هنوز بهطور کامل محقق نشده است، اذعان کرد: پیچیدگیهای اداری، عدم شفافیت کافی در قیمتگذاری و ناآگاهی برخی فعالان اقتصادی از این ابزارها، از جمله موانع موجود در مسیر اجراست.
مدیر بهرهوری استان خاطرنشان کرد: استان در حال بازنگری و تلاش برای رفع این موانع اجرایی است تا این ابزارها بتوانند نقش واقعی خود را در حل بحران ناترازی انرژی ایفا کنند.
روشنی در پایان ضمن آن که از فعالان اقتصادی خواست که بهرهوری را نه به عنوان هزینه بلکه یک مزیت رقابتی استراتژیک دیده و با قاطعیت و سرعت، موانع اجرایی را برطرف و سازوکارهای تشویقی را فعال کنند، تصریح کرد: از شهروندان نیز درخواست داریم که با مصرف هوشمندانه، در این حرکت ملی سهیم باشند.
انتهای پیام
