دکتر سید علی نادر دهقانی الوار در گفتوگو با ایسنا بیان کرد: آب و امنیت عامل اصلی شکلگیری سکونتگاه و اجتماعات بشر در طول تاریخ بودهاند. از آنجا که همه عوامل تشکیل سکونتگاههای بشری از جمله امنیت، در طول تاریخ دچار دستخوش شدهاند، بنابراین میتوان نتیجه گرفت که بهصورت منطقی و علمی تنها عامل شکلگیری، پایداری و توسعه سکونتگاههای شهری از جمله شهرها منابع پایدار آب بوده است.
وی با اشاره به اهمیت منابع آب در شکلگیری سکونتگاهها گفت، درباره خرمآباد هم این نظریه صدق میکند که علاوه بر الزامات امنیتی و موقعیت و مورفولوژی محیط، منابع فراوان آب از جمله رودخانه خرمآباد یکی از مهمترین عوامل مهم ایجاد و پایداری شهر تاریخی خرمآباد بوده است. در کنار رودخانه چشمههای فراوان، آبگیرها و زیرساختهای آبی - تاریخی این شهر از اهمیت فراوانی برخوردارند و ضرورت و الزام ایجاب میکند که به آنها با نگاه دقیق علمی و رعایت همه ملاحظات از جمله سوابق تاریخی، نقش و کارکرد اکوسیستمی و زیستمحیطی و اثرات اجتماعی و اقتصادی و کارکردهای آن در عصر معاصر برای تأثیرگذاری برای افزایش "کیفیت زندگی و محیط زندگی" شهروندان، توجه شود.
دهقانی الوار با اشاره به اسناد بالادستی و موضوع تخصیص آب ادامه داد، رودخانهها در قوانین بالادستی کشور اساساً زیر نظر وزارت نیرو هستند و در استانها آب منطقهای بهعنوان عامل و نماینده وزارتخانه موظف به انجام وظایفی مانند لایروبی، آزادسازی حریم، ایجاد دیوارههای حفاظتی و نظارت بر شکل بهرهبرداری از بستر و آب رودخانه است بهنحویکه ضمن حفظ اکوسیستم اختصاصی آن و کارکردهای تاریخی، آسیبی به آبخوان تا بهرهبرداران پاییندست مسیر آن وارد نشود که خود بحث بسیار مفصلی است.
وی ادامه داد: اما درباره رودخانه خرمآباد که امروز رها شده است و تقریباً تمام کارکردهای تاریخی و متناسب با شرایط روز را از دست داده است سالهاست بین شهرداری و آب منطقهای مباحثی وجود دارد که در نهایت بعد از سیل ویرانگر سال ۱۳۹۸ منجر به شکایتی در مراجع قضایی شد که به نظرم در اواخر سال ۱۴۰۰ یا اوایل سال ۱۴۰۱ جمعبندی دیوان بر ضرورت تعامل و همکاری بین دستگاهی بود و به توصیهای کلی منجر شد. اما واقعیت این است که از طرفی وزارت نیرو به دلیل جریان دائمی آب در بستر و موضوع تخصیص آب در کشور مسئولیت دارد، سازمان محیطزیست به دلیل اثرات زیستمحیطی و گونههای گیاهی و جانوری، هم شهرداری به دلیل حکمران شهر، مهم مدیریت بحران و هم وزارت صمت که بهرهبردار معادن عموماً شن و ماسه در پاییندست و حاشیه رودخانه است و هم وزارت جهاد کشاورزی در این باب وظایفی دارند که ملزم به انجام آنها هستند.
عضو هیئتعلمی با اشاره به وظایف و مسئولیت قانونی و اجتماعی نماینده عالی دولت و رسانهها و شهروندان معتقد است، مدیریت کلان استان و رسانهها و آحاد مردم هم تکالیفی دارند که باید انجام دهند منتها به دلیل چالشهای فوری متعدد شاید چنین فرصتی تا کنون فراهم نشده است و در مواردی هم بیمهری و کمتوجهی میشود و باعث خسارتهای سنگین برای کشور و فضاهای جغرافیایی میشود
این دکترای تخصصی برنامهریزی و مدیریت شهری با بیان ضرورت توجه به رودخانه گلال فرایند پرداختن به آن را در ۶ بخش دانست و گفت: در مجموع این موضوع مدیریت رودخانه باید توسط کارگروهی به دبیری شهرداری خرمآباد انجام و با فراخوان به پژوهشگران سراسر کشور طرحهای ساماندهی آن با همه ملاحظاتی که اشاره کردم تهیه و اجرا شود.
وی با بیان اینکه از دیدگاه من و در موضوع رودخانه خرم رود (گلال) چند نکته مهم وجود دارد، اضافه کرد: در کوتاهترین فرصت ممکن کارگروه مربوطه با آگاهی و اطلاع سیستم قضایی (مدعیالعموم)، حضور نماینده ارشد استان با اختیار تام، حضور نماینده سازمان مدیریت و برنامهریزی با اختیار تام، سازمان بازرسی، رسانهها و اعضایی که اشاره کردم برگزار و برنامه و طرح تهیه شده که در قدم اول منجر به احیاء رودخانه است عملیاتی شود.
دهقانی الوار با بیان اینکه بخشی از این طرح لایروبی و نظافت بوده که بهداشت عمومی شهر را به مخاطره انداخته است، بیان کرد: بخش دیگر برداشتن تمام سازههای مزاحم و بتونریزی کف رودخانه است که نفوذپذیری آب و اکوسیستم رودخانه را تحتتأثیر قرار داده است، بخش دیگر این برنامه ایجاد دیوار حفاظتی و آزادسازی حریم است که میبایست بدون ملاحظه انجام شود. بخش پنجم رسیدگی به آبخوان رودخانه و تهیه طرح مراقبت و تقویت از آن در بالادست است که منابع طبیعی و دهیاریها هم باید مشارکت کنند.
عضو هیئتعلمی جهاد دانشگاهی لرستان اضافه کرد: بخش مهم دیگر که از خسارتهای طغیان جلوگیری میکند ایجاد آبگیر در ورودی شمالی رودخانه و هدایت آب در صورت افزایش دبی به درههای اطراف برای امکان مدیریت دبی، جلوگیری از خسارت و افزایش پایداری و کیفیتبخشی به اکوسیستم رودخانه است
وی افزود: اگر ۶ مورد فوق انجام شود تازه اول کار است و میتوان گفت " گلال" از زوال نجات یافته و در مرحله بعدی میتوان برای آن نقشهای مؤثری تعریف کرد. آبنماهای شهری مدرن در طول رودخانه، احداث توربین آبی برای تولید برق، ایجاد سازههای سنتی مانند آسیابهای آبی (از فنون هویتی لرستان)، ایجاد باغات از گونههای بومی شهر در حاشیه رودخانه و ایجاد فضای مفرح برای شهروندان و بازدیدکنندگان مانند قایقسواری بخش کوچکی از نقشهایی است که در نگاه اول میتوان برای گلال در نظر گرفت.
این دکترای تخصصی برنامهریزی شهری اظهار کرد: همانطور که اشاره شد اولاً باید رودخانه احیا و پایداری منابع آن تضمین و در مرحله دوم طرح فنی - مهندسی دقیق برای آن تهیه شود.
دکتر دهقانی با ابراز ناامیدی از امکان پرداختن به رودخانه گلال ادامه داد: ضمن احترام به همه، بهعنوان یک متخصص شهری در واقع امیدی به افراد و گروههای مرتبط برای این اقدامات ندارم و معتقدم بسیاری از آنها ناخواسته در وضعیت بسیار نابسامان آن دخیل بودهاند و دلیل اصلی هم ناآشنایی با دانش مدیریت شهری و سازماندهی فضایی منابع شهر و مهمتر از آن نبود گفتمان علمی و منطقی مطالبهگری دانشگاهیان، کنشگران و رسانههاست، اما در کنار این ناامیدی میدانم که قوانین لازم، منابع کافی و اهتمام و جدیت خوبی در بین نمایندگان این شهرستان برای پیگیری پیشنهادهای کارشناسی وتوان تخصصی و فنی و مهندسی هم برای این مهم وجود دارد و اگر فرصتی برای حضور افراد متخصص در حکمرانی شهری ایجاد شود تحقق همه موارد فوق ممکن است.
انتهای پیام
