به گزارش ایسنا، «عبدالباری عطوان» سردبیر روزنامه «رای الیوم» در یادداشتی تحلیلی با اشاره به مواضع اخیر «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا نوشت: تنها جملهای که طی روزهای گذشته از رئیسجمهور آمریکا بیش از همه توجهها را جلب کرده، این عبارت بوده است: «موضوع ایران بهزودی پایان مییابد.»
عطوان معتقد است با وجود آنکه ترامپ معمولاً درباره مسائل مختلف با جزئیات فراوان سخن میگوید، اما این بار توضیحی درباره ماهیت این «پایان» ارائه نکرده و مشخص نساخته است که منظور او پایان بحران از طریق توافق سیاسی است یا از مسیر تشدید رویارویی نظامی.
به نوشته عطوان، اکنون نوعی اجماع میان منتقدان، رقبای سیاسی و حتی بخشی از متحدان ترامپ شکل گرفته است مبنی بر اینکه رئیسجمهور آمریکا با نوعی سرخوردگی و فشار فزاینده روبهرو است. او معتقد است دولت آمریکا احساس میکند مذاکرات طولانی با ایران به نتیجه مطلوب نرسیده و تهران توانسته از طریق راهبرد «نفس بلند»، مدیریت زمان و ورود به جزئیات، روند گفتوگوها را به سمتی هدایت کند که زمان به سود آن عمل کند.
این تحلیلگر مینویسد که دو محور اصلی اختلاف همچنان بدون تغییر باقی ماندهاند؛ نخست، برنامه هستهای ایران و دوم، توانمندیهای موشکی و ظرفیتهای نظامی پیشرفته تهران. به باور عطوان، این دو پرونده در کنار جایگاه راهبردی ایران در تنگه هرمز، به پیچیدهترین موضوعات میز مذاکرات تبدیل شدهاند.
عطوان سپس به عامل زمان اشاره کرده و مینویسد ترامپ اکنون تنها با چالشهای دیپلماتیک مواجه نیست، بلکه محدودیتهای سیاسی و زمانی نیز بر تصمیمهای او سایه انداختهاند. موسم حج در عربستان آغاز شده و پس از آن رقابتهای جام جهانی در آمریکا برگزار خواهد شد و بلافاصله پس از این رویدادها نیز فضای انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا آغاز میشود.
به اعتقاد وی، مجموعه این تحولات زمانی باعث شده است رئیسجمهور آمریکا در موقعیتی قرار بگیرد که امکان ورود به یک جنگ فرسایشی و طولانی را نداشته باشد. اگر واشنگتن بخواهد به سمت راهحل نظامی حرکت کند، این اقدام باید محدود، سریع و با نتایج تضمینشده باشد؛ زیرا هرگونه درگیری طولانی میتواند هزینههای سنگینی برای دولت آمریکا ایجاد کند.
او معتقد است، در مقابل مسیر دیپلماتیک نیز با پیچیدگیهای جدی روبهرو است. از نگاه ایران هرگونه توافق باید شامل رفع محدودیتهای اقتصادی و امنیتی و پایان فشارها باشد. این موضوع باعث شده مسیر مذاکره نیز با دشواریهای فراوانی روبهرو شود.
عطوان در بخش دیگری از یادداشت خود، موقعیت ایران را در شرایط کنونی نسبت به ماههای گذشته مستحکمتر ارزیابی میکند. او مینویسد: پس از چند ماه جنگ و مذاکره، تهران در موضوعات اصلی مورد اختلاف، تغییری در مواضع خود ایجاد نکرده و همچنان بر حق غنیسازی و حفظ توانمندیهای راهبردی خود تأکید دارد.
او همچنین معتقد است یکی از مهمترین تحولات اخیر، فرو ریختن برخی تصورات قدیمی درباره توان آمریکا و رژیم صهیونیستی در پایان سریع جنگها بوده است.
به نوشته عطوان، در آغاز بحران، تهدیدهایی درباره نابودی ایران و تغییر ساختار سیاسی آن مطرح میشد، اما اکنون شرایط متفاوت از پیشبینیهای اولیه پیش رفته است.
این تحلیلگر سپس به بیانیه یک منبع نظامی ایرانی اشاره میکند که در آن هشدارهایی خطاب به آمریکا مطرح شده است. به گفته او، این پیام در سه محور تنظیم شده بود.
نخست اینکه هر اقدام جدید میتواند با مرحلهای متفاوت از پاسخ ایران همراه شود که در آن از تجهیزات، تاکتیکها و روشهای تازه استفاده خواهد شد. دوم آنکه در صورت ورود آمریکا به اقدام نظامی گسترده، پاسخ احتمالی ایران ابعاد متفاوتی خواهد داشت و آثار آن فراتر از مراحل قبلی خواهد بود و سوم اینکه از نگاه مطرحشده در این پیام، راهحل بحران تنها از مسیر پذیرش حقوق ایران و توقف فشارها و تنشها قابل تحقق خواهد بود.
عطوان در ادامه به برخی تحرکات اخیر نیز اشاره میکند. او مینویسد گزارشهایی درباره لغو برخی برنامههای ترامپ و همچنین افزایش آمادهباش در رژیم صهیونیستی منتشر شده که از نگاه او میتواند در چارچوب ارسال پیامهای سیاسی و نظامی تفسیر شود.
با این حال، وی معتقد است اینگونه اقدامات الزاماً به معنای تصمیم قطعی برای آغاز جنگ نیست و ممکن است بخشی از یک سناریوی فشار یا نمایش سیاسی ـ نظامی باشد.
او در ادامه احتمال دیگری را نیز مطرح میکند؛ اینکه در صورت وقوع هرگونه اقدام نظامی، این عملیات ممکن است محدود و کوتاهمدت باشد و بیشتر با اهداف سیاسی و تبلیغاتی طراحی شود تا امکان اعلام دستیابی به اهداف و پایان دادن به بحران را فراهم کند.
عطوان در ادامه یادداشت خود برای مقایسه تاریخی به نمونههایی چون جنگ ویتنام، عراق و افغانستان اشاره میکند و یادآور میشود روسایجمهور آمریکا در مقاطع مختلف ناچار به خروج از جنگهای طولانی شدهاند.
او در پایان این پرسش را مطرح میکند که آیا اکنون شرایطی مشابه برای دولت ترامپ در حال شکلگیری است یا خیر؟ پرسشی که به اعتقاد او پاسخ آن در تحولات آینده و تصمیمهای روزهای پیش رو روشن خواهد شد.
انتهای پیام
