محمد ولیپور در گفتوگو با ایسنا با اشاره به ابعاد مختلف آزادسازی خرمشهر اظهار کرد: فتح خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱ تنها یک پیروزی نظامی نبود، بلکه نقطه عطفی بنیادین در تاریخ جنگ تحمیلی هشت ساله ایران و عراق محسوب میشود؛ زیرا این عملیات توانست موازنه قوا و ابتکار عمل را به طور کامل تغییر دهد.
وی افزود: پیش از عملیات بیتالمقدس، ارتش عراق در موضع تهاجمی قرار داشت و نیروهای ایرانی عمدتاً در وضعیت تدافعی بودند و تنها عملیاتهای محدودی انجام میدادند، اما آزادسازی خرمشهر نشان داد که جمهوری اسلامی ایران توان بازپسگیری مناطق اشغالشده را با اتکا به توان داخلی، پشتیبانی مردم و روحیه جهادی رزمندگان دارد.
این استاد تاریخ دانشگاه فرهنگیان ادامه داد: عملیات بیتالمقدس ابتکار عمل را از دست صدام خارج کرد و به دست رزمندگان اسلام سپرد. خرمشهر برای رژیم بعث عراق تنها یک شهر نبود، بلکه نماد اشغالگری و برگ برنده سیاسی صدام به شمار میرفت و عراق برای حفظ آن، استحکامات پیچیده و موانع گستردهای ایجاد کرده بود.
ولیپور تصریح کرد: فتح این استحکامات، رؤیای شکستناپذیری ارتش بعث عراق را از بین برد و از نظر حیثیتی ضربهای کمرشکن به رژیم بعث وارد کرد. عراق تصور میکرد این شهر به دلیل شرایط جغرافیایی و استحکامات نظامی هرگز سقوط نخواهد کرد، اما رزمندگان اسلام با نبوغ نظامی و ایمان خود توانستند این معادله را بر هم بزنند.
وی با اشاره به تغییر فضای سیاسی جهان پس از آزادسازی خرمشهر خاطرنشان کرد: پیش از این عملیات، بسیاری از قدرتهای جهانی تصور میکردند که ایران به دلیل فضای انقلابی، مشکلات داخلی، تضعیف ارتش پس از انقلاب و نوپا بودن سپاه پاسداران، توان ادامه جنگ را ندارد و صدام در نهایت پیروز خواهد شد، اما فتح خرمشهر این نگاه را به طور کامل تغییر داد.
عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان گفت: قدرتهای حامی عراق پس از این عملیات متوجه شدند که جمهوری اسلامی ایران به این راحتیها حذف نخواهد شد و ملت ایران از روحیهای برخوردار است که میتواند در برابر فشارها و تجاوز خارجی مقاومت کند.
وی افزود: این عملیات در حقیقت احیای دوباره مقاومت تاریخی ملت ایران بود؛ مقاومتی که ریشه در تاریخ معاصر کشور و جنگهای ایران و روس داشت و در دورههای مختلف تاریخی ادامه پیدا کرده بود. فتح خرمشهر نشان داد که این روحیه مقاومت دوباره زنده شده و ملت ایران در برابر تهدیدها تسلیم نخواهد شد.
ولیپور با اشاره به آثار داخلی این پیروزی اظهار کرد: آزادی خرمشهر موجی از شادی، امید و وحدت ملی در سراسر کشور ایجاد کرد و پس از سالهای پرتنش ابتدایی انقلاب، اعتماد به نفس ملی را تقویت نمود. این عملیات این باور را در جامعه به وجود آورد که «ما میتوانیم» و اتکا به ظرفیتهای داخلی میتواند کشور را از بحرانها عبور دهد.
وی ادامه داد: عملیات بیتالمقدس همچنین موجب همگرایی و انسجام بیشتر نیروهای مسلح شد و ارتش، سپاه و نیروهای مردمی در کنار یکدیگر توانستند الگویی موفق از همکاری و هماهنگی را به نمایش بگذارند.
این استاد تاریخ دانشگاه فرهنگیان درباره تغییر راهبرد عراق پس از فتح خرمشهر گفت: صدام با هدف اشغال ایران و حتی فتح تهران وارد جنگ شده بود و تصور میکرد میتواند ظرف مدت کوتاهی به اهداف خود برسد، اما شکست در خرمشهر این استراتژی را به طور کامل تغییر داد.
وی تصریح کرد: پس از عملیات بیتالمقدس، بحث پایان جنگ و یافتن راهی برای خاتمه درگیریها مطرح شد؛ در حالی که پیش از آن، عراق و حامیانش به دنبال ادامه جنگ، سقوط انقلاب اسلامی و تجزیه ایران بودند. این عملیات نشان داد که ادامه جنگ با اهداف اولیه عراق امکانپذیر نیست.
ولیپور خاطرنشان کرد: در همان روزها شایعاتی مطرح شد مبنی بر اینکه برخی کشورهای عربی حاضرند خسارتهای جنگ را پرداخت کنند تا زمینه صلح فراهم شود. هرچند این موضوع به طور جدی محقق نشد، اما نشاندهنده تغییر فضای سیاسی و راهبردی پس از فتح خرمشهر بود.
وی درباره عوامل پیروزی در عملیات بیتالمقدس نیز گفت: عوامل متعددی در این پیروزی نقش داشتند؛ از مسائل انسانی و جغرافیایی گرفته تا طراحیهای نظامی و تاکتیکهای عملیاتی، اما مهمترین عامل همان نکتهای بود که امام خمینی(ره) فرمودند؛ اینکه «خرمشهر را خدا آزاد کرد».
عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان افزود: این جمله بیانگر نقش ایمان، اخلاص و اتکای رزمندگان به خداوند در این پیروزی بزرگ است. رزمندگان اسلام با روحیه ایثار، مقاومت و توکل توانستند در سختترین شرایط ایستادگی کنند و موانعی را پشت سر بگذارند که دشمن تصور عبور از آنها را هم نداشت.
وی تأکید کرد: عملیات بیتالمقدس نسخهای منحصر بهفرد از تلفیق نبوغ نظامی، انگیزه انسانی و غلبه بر موانع جغرافیایی بود. رزمندگان از مسیرهایی وارد عمل شدند که ارتش عراق تصور آن را نمیکرد و همین مسئله موجب غافلگیری دشمن شد.
ولیپور در پایان گفت: فتح خرمشهر ایران را از حالت دفاع صرف خارج کرد و جنگ را وارد مرحلهای سرنوشتساز ساخت. این عملیات نه تنها یک پیروزی نظامی، بلکه نماد اراده، مقاومت، اعتماد به نفس ملی و اتکا به توان داخلی بود؛ پیروزیای که آثار سیاسی، روانی و نظامی آن در سطح منطقه و جهان آشکار شد.
انتهایپیام
