نامگذاری و تعیین یک هفته به عنوان هفته ازدواج، تنها یک یادبود تقویمی نیست؛ بلکه جلب توجه افکار عمومی، نهادهای سیاست‌گذار و خانواده‌ها به ضرورت تسهیل ازدواج به‌هنگام، آگاهانه، آسان و پایدار برای جوانان است.

این گزارش به دنبال بیان تجربه دانشجویانی است که ازدواج دانشجویی را نه به‌عنوان یک مانع، بلکه به‌عنوان «بهار زندگی» و بستری برای رشد همزمان عقل، احساس و باور معرفی می‌کنند.  

در این گفت‌وگوها، ضمن کالبدشکافی روان‌شناختی موانعی چون کمال‌گرایی و ترس از مسئولیت، بر این نکته تأکید شده است که ازدواج در اوان جوانی با بهره‌گیری از روحیه سازندگی و بلوغ فکری، می‌تواند مسیر دشوار تحصیل و پژوهش را با همدلی و درک متقابل هموارتر سازد.  

محور اصلی این مباحث، عبور از کلیشه‌های ذهنی و تابوهای اجتماعی است؛ از کاهش توقعات مادی به برکت نام «دانشجو» گرفته تا تبدیل کردن چالش‌های مالی به فرصتی برای شناخت عمیق‌تر و رسیدن به آرامشی که غایت آن تربیت نسلی متعالی است.  

این مصاحبه‌ها تجربه‌ای زیسته از اولویت‌بندی نقش‌ها و هم‌افزایی زوجین در دستیابی به مدارج علمی و معنوی را پیش روی مخاطب قرار می‌دهند. در راستای اهمیت این موضوع به سراغ تعدادی از دانشجویان که تجربه ازدواج دانشجویی داشتند رفتیم، که در ادامه، متن این گفت‌وگوها و تحلیل روانشناس خانواده در رابطه با ازدواج دانشجویی را می‌خوانیم:

برکات ازدواج در اتمسفر دانشگاهی

حجت رستمی، دانشجو کارشناسی ارشد روانشناسی که در ازدواج دانشجویی امسال و برنامه همسفر تا بهشت با همسرش شرکت داشتند.

این دانشجو با بیان اینکه مطلبی که در رابطه با ازدواج دانشجویی وجود دارد این است که رنگ و بوی ازدواج را کلاً تغییر می‌دهد و باعث می‌شود ازدواج به شکلی دیگر برای آدم معنی شود، اظهار کرد: جذابیت‌های دوران دانشجویی و آن چالش‌هایی که در دوران دانشجویی داشتیم باعث می‌شود که بحث ازدواج برای دانشجو هم ساده‌تر و هم شیرین‌تر شود.

وی بیان کرد: ازدواج دانشجویی در واقع به معنای پیدا کردن شریک زندگی در دورانی است که انسان به دنبال ارتقای تحصیلات و شغل، به عنوان مهم‌ترین تصمیمات زندگی است و وقتی این دو با هم اتفاق می‌افتد، بسیاری از چالش‌های ازدواج ساده‌تر می‌شود. زیرا طرفین دانشجو هستند و یک‌سری از چارچوب‌ها و بایدها خط می‌خورد و از طرفی چون فرد ازدواج کرده است، باعث می‌شود که تحصیلش نیز بهتر شود.  

این دانشجو در ادامه گفت: به این معنا که وقتی آن خانم وارد زندگی‌اش می‌شود، یک مشوق بزرگ برای ادامه آن مقطع تحصیلی می‌شود و از سوی دیگر چون هر دو نفر دانشجو هستند، درک بالاتری نسبت به یکدیگر دارند.

هم‌افزایی در مسیر اهداف مشترک

وی با اشاره به اهمیت و تأثیر ازدواج دانشجویی تصریح کرد: ازدواج دانشجویی باعث می‌شود که آمار ازدواج افزایش یابد و افراد در این دوران راحت‌تر تصمیم به تشکیل خانواده بگیرند، همچنین باعث می‌شود دوران ابتدایی زندگی که با چالش شناخت اخلاقیات همراه است، ساده‌تر سپری شود؛ زیرا در کنار یکدیگر تلاش می‌کنند که به اهدافشان برسند و در این مسیر می‌دانند که باید به یکدیگر کمک کنند.  

رستمی بیان کرد: از آنجا که در بحث دانشجویی کار گروهی آموخته شده است، وقتی وارد ازدواج دانشجویی می‌شویم این چالش‌ها را می‌بینیم که باید با یک نفر هم‌گروه شویم که در ابعاد مختنلف اخلاقی و رفتاری با ما متفاوت است و به دلیل همین تجربه‌ها، ازدواج در دوران دانشجویی راحت‌تر می‌شود.  

این دانشجو اضافه کرد: به‌خصوص در دوران کارشناسی ارشد که دوره‌های پژوهشی و تحقیقاتی و بحث‌های گروهی کاملاً مشهود بود و این درک ایجاد می‌شد که وقتی با رفیق هم‌جنس و هم‌سن خود مسئله داریم، قاعدتاً با یک خانم که تفاوت‌های بیشتری دارد نیز چالش خواهیم داشت و باید آن را مدیریت کنیم.

وی با اشاره به چالش‌های ازدواج دانشجویی که بیشتر هم از سمت خانم‌ها وجود دارد، گفت: در رابطه با چالش‌ها و مزیت‌های این نوع ازدواج، یکی از چالش‌های اصلی به‌ویژه از سمت خانم‌ها این است که نگران وضعیت تحصیل خود پس از ازدواج هستند و تصور می‌کنند باید ابتدا درسشان تمام شود تا به جایگاه و شخصیت اجتماعی برسند، لذا ممانعت کرده و پاسخ منفی می‌دهند و این دیدگاه را دارند که پس از تحصیل موقعیت‌های بهتری خواهند داشت.  

رستمی افزود: همچنین برخی ثبت‌نام در نهادی مثل نهاد رهبری دانشگاه را نوعی تابو می‌دانند و منتظرند ازدواج خودبه‌خود پیش بیاید که این باعث کاهش آمار ازدواج می‌شود.  

این دانشجو در ادامه به چالش‌های ازدواج دانشجویی از سمت آقایان پرداخت و اظهار کرد: اما از سمت آقایان چالش اصلی این است که تصور می‌کنند ازدواج باعث عقب‌ماندگی از درس می‌شود، آن‌ها فکر می‌کنند درس و ازدواج جمع‌نشدنی است، در حالی که چنین نیست و خود من هم سال اول ارشد به دلیل تصور غلط درباره کمبود وقت و هزینه‌ها اقدامی نکردم، اما اکنون می‌دانم این افکار پوچ است و مهم‌ترین مزیت ازدواج دانشجویی ماندگاری آن است.

رستمی با تأکید بر تأثیر همراهی همسر در موفقیت‌های علمی و فردی گفت: ازدواج دانشجویی باعث شد زندگی من رنگ و بوی دیگری بگیرد و با وجود اینکه همسرم دانشجو نبود، اما با درک بالایش و حس کردن حضورش در زندگیم به مشکلاتم غلبه کردم، اگر ایشان نبود چه بسا در نوشتن پایان‌نامه به مشکل برمی‌خوردم.

حلقه ازدواج؛ نماد تعهد و یادآور اولویت‌های زندگی

وی بیان کرد: مهم‌ترین چیزی که باعث می‌شود همیشه در ذهنم بماند همان حلقه‌ای است که در هر حال در دستم است، این باعث می‌شود که در هر کاری به این نتیجه برسم که من همسر یک خانم هستم و باید بیشتر از آن درس و فکر و مشکل و چالشی که دارم حواسم به او باشد.

این دانشجو افزود: به این معنا که اگر همسرم حالش خوب نیست، نباید بگویم چون امروز کلاس دارم حتماً باید به دانشگاه بروم، بلکه زوج بودن دقیقاً در چنین موقعیت‌هایی خودش را نشان می‌دهد که چگونه با وجود درگیری‌هایی نظیر نوشتن کتاب و مقاله، اولویت‌بندی صحیح را انجام می‌دهید.

نقش محوری همدلی همسر در عبور از بن‌بست‌های فکری

رستمی گفت: باید اذعان کرد که اگر نقش همسرم نبود، چالش‌هایی که در این  مدت تجربه کردم من را خسته می‌کرد؛ کما اینکه گاهی مسائلی پیش آمد که حتی با صحبت کردن با دوستانم هم حل نشد، ولی وقتی با همسرم صحبت کردم و او می‌گفت که اشکالی ندارد و همین مقدار از پیشرفت هم کفایت می‌کند، همین صحبت‌ها و همدلی‌ها باعث شد که مسیرها را از دید دیگری ببینم.

وی در ادامه به نقش همسر در لحظات ناامیدی بیان کرد: در واقع راهنمایی‌ها و مشورت‌هایی که از طرف کسی دلسوز در کنار من داده شده است، در جایگاهی که اگر دلسرد و ناامید شوم، این اطمینان را به من می‌دهد که کسی هست که بیشتر از همه من را دوست دارد و من باید برای او هم که شده تمام تلاشم را به کار ببندم.

این دانشجو با اشاره به مزایای تصمیم گیری به هنگام برای ازدواج گفت: به جوانان توصیه می‌کنم که واقعاً بحث ازدواج را جدی بگیرند؛ زیرا از یک سنی به بعد شرایط متفاوت می‌شود و به نظر من بهترین حالت این است که افراد در دوران دانشجویی ازدواج کنند.  پس از گذشت یکی دو سال که محیط و جذابیت دانشجویی برایشان عادی‌تر شد، می‌توانند عاقلانه‌تر فکر کنند و تصمیم بگیرند.  

وی در ادامه تصریح کرد: وقتی در این دوران ازدواج می‌کنید، می‌بینید که چقدر راحت مراحلی مثل مراسم عروسی، عقد، تأمین خانه و تهیه جهیزیه پیشرفت می‌کند و با همدیگر وارد یک زندگی می‌شوید.  

این دانشجو با بیان اینکه همین موضوع کمک می‌کند تا در ابتدای زندگی از خرج‌های اضافی بگذرند، اظهار کرد: چرا که وقتی فرد در دوران دانشجویی ازدواج می‌کند، به دلیل دانشجو بودن توقعات پایین می‌آید و این مسئله بسیار برکت‌بخش است.

رستمی بیان کرد: نمونه بارز این برکت، سفر زوج‌ها به مشهد است که اگرچه شاید برنامه‌ای سه روزه باشد، اما واقعاً هر بار که آدم به مشهد برود، تمام این زوج‌ها بلااستثنا معتقدند دورانی که در قالب طرح‌های دانشجویی با هم به مشهد رفته‌اند، ماندگارترین سفر مشهدی است که در ذهنشان ثبت شده است.  

وی اظهار کرد: به همین خاطر باید به این نکته دقت کرد که اگر در دوره‌ای به جوانان مشوق‌ها، راهنمایی‌ها و روشنگری‌های لازم داده شود، فرد خیلی راحت‌تر می‌تواند در بحث ازدواج شناخته‌شده‌تر عمل کند.  

رستمی ادامه داد: جوانی که در محیط مختلط دانشگاه حضور دارد، ممکن است درگیر رویاها و توهمات حاشیه‌ای شود، در حالی که شیرینی واقعی حضور در دانشگاه زمانی حس می‌شود که یک خانم و آقا در کنار یکدیگر برای تحصیل تلاش کنند و این مسیر به ازدواج منتهی شود؛ چرا که ورود به بحث‌های حاشیه‌ای نتیجه‌ای جز پوچی و حتی اجتناب از ازدواج در سنین بالاتر ندارد.

این دانشجو با تأکید بر نقش نهادهای آموزشی در ترویج ازدواج دانشجویی گفت: بهترین کار این است که با برگزاری کلاس‌های مشاوره، مشابه کلاس‌ مجردها، دانشجویان را نسبت به این بحث که اشتیاق زیادی هم به آن دارند ترغیب کنیم تا آن برانگیختگی لازم در آن‌ها شکل بگیرد.  

‌در ادامه با مریم جعفری، ۲۰ ساله و دانشجوی ترم چهار دانشگاه قم که بیشتر از یکسال است که ازدواج کرده است، به گفت‌وگو پرداختیم.

این دانشجو با تبیین جایگاه و اهداف ازدواج در دوران دانشجویی گفت:‌ ازدواج دانشجویی به معنی آرامش و رسیدن به زندگی در کنار تحصیل است و به نظر بنده اصل زندگی این است که آدم تشکیل خانواده بدهد و باعث آرامش خاطر و مسئولیت‌پذیری شود و هدف این باشد که فرزندانی تربیت کنیم که سرباز امام زمان بشوند.

بهار ازدواج و بلوغ فکری در جوانی

وی اظهار کرد: در خصوص تصمیم به ازدواج در دوران دانشجویی باید گفت چون به نظرم همان‌طور که سال فصل بهار دارد، انسان‌ها هم بهار دارند و باید به موقع ازدواج کنند و بهار ازدواج هم تقریباً همین سن است که هم روحیه سازندگی و هم شور و شوق جوانی و هم بلوغ فکری در این دوره تشکیل می‌شود.

جعفری در ادامه با اشاره به چالش‌ها و مزیت‌های ازدواج دانشجویی بیان کرد: در بحث چالش‌ها و مزیت‌های ازدواج دانشجویی، هرچند ممکن است کمی از لحاظ زمانی و اینکه حواست به همسرداری باشد و در کنارش درس هم بخوانی یک مقدار سخت باشد، ولی اگر زوجین همدیگر را حمایت و درک کنند، نه تنها سخت نمی‌شود بلکه طی کردن مسیر آسان‌تر هم می‌شود.

این دانشجو اظهار کرد: در مواجهه با درگیر شدن در نقش‌های دانشجو و پژوهشگر، من نقش همسر را مهم‌تر و اولویت اول قرار می‌دهم و چون حضرت زهرا را الگوی خود قرار داده‌ام می‌دانم که خوشبختی و سعادت زن در گرو رضایت همسر است.

وی در پایان افزود: اگر بخواهم نکاتی را برای بقا و زندگی در روزهای سخت بپردازم این است که اول از همه گذشت داشته باشید و صبر کنید زیرا دنیا همیشه یک‌جور نمی‌چرخد و سعی کنید همیشه محبت کنید که از محبت خارها گل می‌شود و در روزهای سخت با خدا درد و دل کنید که «الا بذکر الله تطمئن القلوب»؛ لذا سعی کنید همیشه در زندگی به خدا اعتماد و توکل کنید، صبور باشید و فراموش نکنید که خدا از هر کسی به شما نزدیک‌تر است.

در ادامه، نرگس حسین خانی، دانشجو کارشناسی مهندسی کامپیوتر به همراه همسرش امیر حسین سوری دانشجو کارشناسی رشته زیست شناسی می‌گوید: ازدواج دانشجویی برای ما به معنای پیوند همزمان عقل، احساس، باور و فرهنگ‌های همتراز در سایه تعلم بود، این یعنی هیچ‌کدام مانعی در مقابل دیگری نه، بلکه باعث پیشرفت در دو عرصه بود.  

وی در خصوص چرایی تصمیم به ازدواج در دوران دانشجویی گفت: چون این دوران طلایی چه از لحاظ سنی چه از لحاظ موقعیت‌های علمی و شغلی، فرصت‌های متعددی در راه یک فرد قرار می‌گیرد و اگر از هر موقعیت در زمان خودش بهره برده نشود از زندگی عقب می‌ماند.

چالش‌های مالی و مزیت‌های همراهی آگاهانه

حسین خانی اظهار کرد: در بررسی ابعاد این زندگی، چالش‌ها بیشتر در حیطه مالی به وجود می‌آیند و مزیت‌های فراوانی دارد که در کنار همسری تحصیل‌کرده با فکری روشن و افقی روشن‌تر برای آینده، روزهای پیش رو سپری می‌شود و شناخت طرفین در مشکلات مالی و چالش‌های پیش رو به عمیق‌ترین لایه‌های وجودی فرد دست پیدا می‌کند و این باعث می‌شود چالش‌های مالی کم‌رنگ‌تر و عشق و همراهی در مسیر، پررنگ‌ترین نقش را ایفا کند.

این دانشجو با اشاره به اهمیت نقش همراهی همسر در این مسیر گفت: برای پیشبرد اهداف، برنامه‌ریزی متداول در کمک و همراهی در مسیر تعلیم و انجام پروژه‌های دانشگاهی به یاری یکدیگر و اختصاص دادن زمانی برای در کنار هم بودن مد نظر قرار می‌گیرد که تحقق آن در گرو درک متقابل، تلاش، صبر و همراهی همسر است.

وی با اشاره به توصیه‌هایی برای ثبات و بقای زندگی مشترک اظهار کرد: در نهایت لازم است که زوجین از تلاش برای ساختن زندگی‌شان به دور از حواشی دست نکشند و همواره همدیگر را اولویت و دلیلی برای زیستن خود بدانند.

تبیین ازدواج دانشجویی؛ از نظریه تا تجربه‌ای زیسته

نرگس سعد آبادی، روانشناس خانواده معتقد است آنچه در روایت‌های دانشجویان دیده می‌شود، فراتر از یک بحث نظری محض، در واقع یک «تجربه‌ زیسته» از مواجهه با چالش‌ها و چشیدن شیرینی‌های زندگی مشترک در دوران تحصیل است.

وی ادامه داد: در این گفت‌وگوها، ازدواج دانشجویی نه به عنوان یک «پروژه جانبی»، بلکه به مثابه «یک شتاب‌دهنده برای بلوغ» معرفی شده است. به عنوان یک متخصص و از نگاه روانشناسی، این تجربه‌ها را می‌توان در سه محور کلیدی دسته‌بندی کرد که می‌تواند برای سایر دانشجویان راهگشا باشد.

سعد آبادی با اشاره به اینکه در محور نخست که مربوط به مدیریت هوشمندانه نقش‌های دوگانه است، تصریح کرد: بسیاری از دانشجویان به درستی به چالش توازن بین درس و خانه اشاره کرده‌اند. نکته کلیدی در تجربیات موفق، گذر از نگاه «رقیب‌انگارانه» به سمت «هم‌افزایی» است.  

این روانشناس اضافه کرد: به این معنا که وقتی دو دانشجو با درک متقابل از شرایط یکدیگر، فضای خانه را نه به جایگاه خستگی، بلکه به پناهگاهی برای بازیابی انرژی و حمایت علمی تبدیل می‌کنند، ازدواج نه تنها مانع پیشرفت نیست، بلکه انگیزه‌ای مضاعف برای فتح قله‌های علمی خواهد بود.

‌همدلی؛ حلال بن‌بست‌های فکری و تمرین کار تیمی

وی با بیان اینکه در محور دوم، موضوع همدلی به عنوان حلال بن‌بست‌های فکری مطرح است، اظهار کرد: بخش بسیار آموزنده این مصاحبه‌ها، تأکید بر نقش همسر به عنوان یک «مشاور عاطفی» بود؛ چرا که در لحظات ناامیدی تحصیلی، وجود فردی که با نگاهی از بیرون اما با قلبی همراه به ما انگیزه می‌دهد، نعمتی است که تحمل دشواری‌ها را آسان می‌کند.

سعد آبادی افزود: ازدواج در این دوران، در واقع درس عملی «کار تیمی» است؛ یعنی یادگیری اینکه چطور در اوج فشار امتحانات، مقالات و پژوهش‌های درسی، اولویت‌ها را بازنگری کنیم.

این روانشناس گفت: محور سوم به ساده‌زیستی و بلوغ تقویمی اشاره دارد؛ تجربه دانشجویان نشان می‌دهد که هم‌سویی سبک زندگی در دوران دانشجویی، به دلیل پایین بودن انتظارات مادی، نوعی برکت و آرامش روانی را به ارمغان می‌آورد.

وی در ادامه بیان کرد: این دوران بهترین فرصت برای «تمرین عقلانیت در عین احساس» است؛ یعنی جایی که تصمیمات بزرگ زندگی با خلوص نیت و همراهی واقعی گرفته می‌شود.

سعد آبادی با تأکید بر اینکه ازدواج دانشجویی یک «پیمان در حال ساخت» است، بیان کرد: اگر این مسیر با آگاهی، مهارت‌های ارتباطی و نگاه بلندمدت به رشد مشترک همراه شود، می‌تواند به یکی از پایدارترین و خاطره‌انگیزترین تجربه‌های جوانی بدل شود.

این روانشناس در پایان با اشاره به مصاحبه دانشجویان گفت: به قول یکی از دانشجویان، حلقه ازدواج فراتر از یک نماد، یادآور این تعهد است که در هر گام از مسیر علم و زندگی، من تنها نیستم و باید مراقب رشد همسرم نیز باشم.

انتهای پیام