غلامرضا اکبریزاده در گفتوگو با ایسنا با اشاره به استفاده از پنلهای خورشیدی برای کشاورزان و صنایع برای کاهش هزینهها و مصارف، اظهار کرد: بر اساس گزارش اخیر آژانس بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر(IRENA) استفاده از پنلهای خورشیدی در کشاورزی میتواند مزایای قابل توجهی از جمله کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری را به همراه داشته باشد. نصب پنلهای خورشیدی به کشاورزان و صنایع کمک میکند تا وابستگی خود به شبکه برق سراسری یا سوختهای فسیلی (مانند دیزل برای پمپاژ آب) را کاهش دهند.
وی افزود: این امر از دو طریق به کاهش هزینهها منجر میشود. اول کاهش هزینههای مربوط به قبوض برق با تولید برق موردنیاز در محل و دوم کاهش هزینه سوخت و آلایندههای زیستمحیطی در مناطق دور از شبکه که پنلهای خورشیدی جایگزین پمپهای دیزلی پرهزینه و آلاینده میشوند. همچنین استفاده از انرژی خورشیدی برای آبیاری میتواند منجر به افزایش عملکرد محصول و ایجاد انعطافپذیری بیشتر در برابر نوسانات قیمت سوخت یا قطعی برق شود.
اکبریزاده، در خصوص مقرون به صرفه بودن سرمایهگذاری در این زمینه گفت: مقرون به صرفه بودن سرمایهگذاری بستگی به شرایط خاص خود دارد و به عوامل متعددی وابسته است. گزارش IRENA مدلهای تجاری و راهکارهای تامین مالی متنوعی را معرفی کرده که حتی برای کشاورزان کوچک نیز قابل دسترس است، از جمله مدلهای کاربر-محور که متناسب با نیازها و شرایط محلی هر کشاورز طراحی میشوند و راهکارهای تامین مالی خلاقانه مانند لیزینگ پنلها، قراردادهای خرید انرژی(PPA) و وامهای اختصاصی برای کشاورزان خرد. سرمایهگذاری روی پنلهای خورشیدی برای اکثر کشاورزان و صنایع مرتبط، یک فرصت استراتژیک برای کاهش هزینههای جاری و افزایش استقلال انرژی محسوب میشود. با این حال، موفقیت آن نیاز به بررسی موردی دارد. به کشاورزان و فعالان صنایع توصیه میشود نیازسنجی دقیق و محاسبه میزان مصرف برق فعلی، مطالعه مشوقها مانند تسهیلات دولتی، وام کمبهره، مقررات فروش برق مازاد و اخذ مشاوره تخصصی از شرکتهای معتبر فعال در حوزه انرژی خورشیدی را دنبال کنند.
مشوقهای مالی و تسهیلات بانکی
رییس دانشکده مهندسی دانشگاه شهید چمران اهواز به مشوقهای مالی یا تسهیلات بانکی برای تشویق کشاورزان و صنعتگران به استفاده از پنلهای خورشیدی اشاره کرد و گفت: بر اساس تجربههای موفق جهانی و نیازهای خاص ایران، یک بسته مشوق مالی و تسهیلات بانکی موثر برای کشاورزان و صنعتگران باید ترکیبی از تسهیلات ارزانقیمت، مشوقهای مستقیم و کاهش موانع اداری وجود داشته باشد. در بخش تسهیلات بانکی و اعتباری هدفمند، راهکارهای پیشنهادی عبارتند از وامهای کمبهره با دوره بازگشت بلندمدت با نرخ سود یارانهای ۴ تا ۸ درصد و دوره تنفس ۲ تا ۳ ساله و بازپرداخت ۷ تا ۱۰ ساله، تسهیلات قرضالحسنه برای سیستمهای کوچک مقیاس زیر ۵ کیلووات و تامین مالی زنجیرهای از طریق انعقاد قرارداد با تامینکنندگان پنل به گونهای که کشاورز به جای پرداخت نقدی، اقساط را از طریق محصول خود یا شرکت صنعتی تسویه کند.
وی افزود: در بخش مشوقهای مالی مستقیم و غیرمستقیم، خرید تضمینی برق مازاد با نرخ مناسب مشابه مدل PPA به مدت ۲۰ سال با نرخی بالاتر از تعرفه خانگی یا صنعتی، تخفیف در عوارض و مالیات بخشودگی کامل مالیات بر درآمد حاصل از فروش برق خورشیدی برای چند سال اول، کاهش عوارض شهرداری برای نصب پنل در اراضی کشاورزی یا سقف کارخانهها و واگذاری اراضی با قیمت نمادین برای احداث مزرعههای خورشیدی اشتراکی از جمله راهکارهاست.
اکبریزاده ادامه داد: در بخش کاهش موانع اجرایی و فنی نیز ایجاد پنجره واحد خدمات انرژی خورشیدی دفاتر ساتبا در مراکز استانها برای انجام یک-stop shop در تمام مراحل از اخذ مجوز تا عقد قرارداد، واگذاری زمین با کاربری کشاورزی - انرژی و اختصاص ارز دولتی برای واردات پنلها و اینورترهای باکیفیت، هزینه تمام شده را کاهش میدهد. مشوقها باید کاهش هزینه اولیه و تضمین درآمد آتی را همزمان پوشش دهند. برای کشاورزان، اولویت با تسهیلات قرضالحسنه برای پمپهای خورشیدی و عقد قرارداد ۲۰ ساله خرید تضمینی برق است و برای صنایع، اولویت با اختصاص ارز دولتی برای واردات و امکان تهاتر برق تولیدی با برق مصرفی در ساعات پیک(Demand Response) است.
هزینههای اولیه نصب و راهکارهای مدیریت آن
وی در خصوص بالا بودن هزینههای اولیه نصب پنلهای خورشیدی برای کشاورزان و صنعتگران و راهکارهای حل این مشکل بیان کرد: متاسفانه هزینههای اولیه نصب پنلهای خورشیدی برای کشاورزان و صنعتگران همچنان یکی از مهمترین چالشها محسوب میشود. با این حال، این هزینه در سالهای اخیر روند کاهشی داشته و راهکارهای عملی متعددی برای مدیریت آن وجود دارد. این هزینهها در میانمدت و بلندمدت مقرون به صرفه هستند. نرخ تعرفه انرژی خورشیدی برای صنایع حدود ۲۰ درصد ارزانتر از برق معمولی است و این صرفهجویی در طول عمر ۲۵ تا ۳۰ ساله سیستم بسیار قابل توجه خواهد بود. دولت ایران با هدف جبران ناترازی انرژی، نرخ خرید تضمینی برق خورشیدی را در سال ۱۴۰۵ تا ۵۳ درصد افزایش داده است. به عنوان مثال، درآمد سالیانه یک نیروگاه ۲۰۰ کیلوواتی حدود ۱.۹۹ میلیارد تومان و برای یک نیروگاه یک مگاواتی حدود ۷.۸ میلیارد تومان برآورد میشود. سیستمهای متصل به شبکه معمولاً بین ۴ تا ۵ سال زمان نیاز دارند تا سرمایه اولیه خود را بازگردانند و با توجه به قراردادهای ۲۰ ساله خرید تضمینی، مابقی دوره سود خالص خواهد بود.
وی با اشاره به راهکارهای عملی برای کاهش فشار هزینه گفت: اخذ تسهیلات بانکی از طریق ارائه یک طرح توجیهی قوی و دریافت وام از بانکها که بسیاری از موسسات مالی برای پروژههای انرژی تجدیدپذیر، تسهیلات با نرخ سود پایینتر و دوره تنفس بیشتر ارائه میدهند، استفاده از مدلهای تامین مالی نوین(PPA) که در آن سرمایهگذار تجهیزات را روی ملک شما نصب میکند و شما هیچ هزینه اولیهای نمیدهید، لیزینگ تجهیزات که مشابه خرید خودرو به صورت اقساطی و با پیشپرداخت کم و برنامهریزی پلکانی اجرای پروژه در فازهای کوچکتر و تامین مالی فازهای بعدی از درآمد حاصله از از جمله این راهکارها هستند.
وضعیت زیرساختهای لازم برای نصب پنلهای خورشیدی در خوزستان
رییس دانشکده مهندسی دانشگاه شهید چمران اهواز، در خصوص توسعهیافتگی زیرساختهای لازم برای نصب پنلهای خورشیدی در سطح استان گفت: بر اساس آخرین گزارشها و طرحهای اعلامشده، زیرساختهای لازم در استان خوزستان در حال توسعه سریع و هدفمند هستند، اما هنوز در مراحل اولیه تکمیل قرار دارند و نمیتوان گفت که به طور کامل توسعه یافتهاند. وضعیت خوزستان نسبت به بسیاری از استانهای دیگر ایران بسیار مطلوبتر است و تمرکز سرمایهگذاریهای کلانی روی آن وجود دارد.
اکبریزاده اضافه کرد: ظرفیت تولید اسمی برق خوزستان حدود ۱۱،۶۶۸ مگاوات است که ۱۶ درصد از کل برق کشور را تامین میکند و استان در تولید برق رتبه اول را دارد. با این حال، همان شبکه قدرتمند در ساعات اوج مصرف(به ویژه تابستانها) تحت فشار شدید قرار میگیرد. صنایع بزرگ مانند فولاد و نفت که در خوزستان مستقر هستند، مصرفکنندگان عمده برق محسوب میشوند. برای حل این مشکل، دولت برنامه توسعه نیروگاههای خورشیدی را به عنوان راهکاری برای تثبیت شبکه در ساعات روز در دست اجرا دارد. یک مقام ارشد سازمان انرژیهای تجدیدپذیر (ساتبا) نیز اعلام کرده که احداث ۱۷۱ مگاوات نیروگاه خورشیدی جدید در خوزستان آغاز شده است که به طور مشخص به پایداری شبکه برق استان در ساعات روز کمک خواهد کرد.
وی ادامه داد: زیرساخت پشتیبانی فنی در خوزستان عمدتاً از طریق پروژههای بزرگ صنعتی و سرمایهگذاریهای دولتی در حال شکلگیری است. یک مطالعه دانشگاهی از سوی دانشگاه تهران نیز پتانسیل بالای نصب پنلهای خورشیدی بر روی کانالهای آبیاری خوزستان را تایید کرده است و نشان میدهد که پوشش ۱۱۴ هکتار از کانالها میتواند سالانه حدود ۴،۹۴۰ تراژول انرژی تولید کند که مازاد قابل توجهی برای تزریق به شبکه دارد. خوزستان به سرعت در حال تبدیل شدن به قطب انرژی خورشیدی ایران است. هرچند شبکه برق استان گاهی با فشار مواجه است، نصب پنلهای خورشیدی میتواند منبع انرژی پایداری برای استان ایجاد کند و همزمان از طریق فروش برق مازاد به درآمدزایی رسید.
موانع نصب پنلهای خورشیدی در خوزستان
اکبریزاده در خصوص موانع موجود برای نصب پنلهای خورشیدی در خوزستان نیز اظهار کرد: موانعی برای نصب پنلهای خورشیدی در خوزستان وجود دارد که عمدتاً به چالشهای زمین، فرآیندهای قانونی و اداری و مسائل فنی و پشتیبانی مربوط میشود. یکی از اساسیترین موانع، یافتن زمینی با مشخصات فنی و قانونی مناسب است. فرآیند اخذ مجوز برای نیروگاههای خورشیدی در ایران میتواند پیچیده و زمانبر باشد.
این استاد دانشگاه افزود: فعالیت بدون مجوزهای لازم میتواند منجر به جریمه، توقف پروژه و حتی مشکلات قضایی شود. در بخش چالشهای فنی و پشتیبانی، کمبود نیروی متخصص، شرایط اقلیمی خوزستان مانند گرد و غبار و ریزگردها، دمای بالا و فشار شبکه برق در ساعات اوج مصرف از موانع مهم هستند. شبکه برق خوزستان با وجود ظرفیت بالا، در ساعات اوج مصرف تحت فشار است و سیستمهای متصل به شبکه باید الزامات فنی شرکت برق را برای اتصال ایمن رعایت کنند. با وجود این موانع، با برنامهریزی مناسب و استفاده از مشاوره تخصصی میتوان بسیاری از این چالشها را مدیریت کرد.
انتهای پیام
