مهدی پارسایی در گفتوگو با ایسنا در پاسخ به اینکه چرا پیشنهاد جایزه ابنمقله را میدهید، مگر ما خوشنویسان بزرگتری مثل میرعماد نداریم؟ گفت: میرعماد فخر خوشنویسی نستعلیق ماست، اما ابنمقله «واضع» و «مهندس» خطوط ششگانه (اقلام سته) است. او زیربنای بصری تمام جهان اسلام را طراحی کرده است. میرعماد یک اوج است، اما ابنمقله «ریشه» است. بدون ابنمقله، زبان تصویری تمدن اسلامی شکل نمیگرفت.
وی با اشاره به اسناد تاریخی درباره شیرازی بودن ابنمقله تصریح کرد: نام کامل او «ابوعلی محمد بن علی بن مقله شیرازی» است. اکثر مورخان تراز اول مانند «یاقوت حموی» و «ابنندیم» به اصالت شیرازی او و خانوادهاش اشاره کردهاند. ما با این جایزه، در واقع در حال «بازگشت به خانه» یکی از بزرگترین مفاخر خود هستیم.
پارسایی در پاسخ به اینکه در حالی که مسابقات بزرگی مثل «ارسیکا» در ترکیه برگزار میشود، چه نیازی به یک جایزه جدید است، گفت: اتفاقاً دقیقاً به همین دلیل! ترکیه با «ارسیکا» در حال تثبیت مرجعیت خودش بر خطوط کلاسیک است. اما ریشه این خطوط در ایران و در دستان ابنمقله است. ما نباید اجازه دهیم مرجعیت علمی و هندسیِ خط از ایران سلب شود. جایزه ابنمقله، پاسخ هویتمحور ایران به تحرکات منطقهای است.
معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس در پاسخ به این نکته که آیا این جایزه فقط مختص هنرمندان ایرانی است، افزود: خیر. نام ابنمقله یک برند بینالمللی است. هدف ما این است که هنرمندان مالزی، ترکیه، مصر، عراق و کشورهای حاشیه خلیج فارس، افتخار خود را دریافت «نشان ابنمقله» از شیراز بدانند. این یعنی «دیپلماسی هنر».
وی در خصوص بودجه طرح جایزه ابنمقله در این شرایط اقتصادی، گفت: ما به این طرح به چشم «هزینه» نگاه نمیکنیم، بلکه این یک «سرمایهگذاری در اقتصادِ هنر» است. با جذب گردشگر هنری و مجموعهداران بینالمللی به شیراز، این رویداد میتواند به صورت خودگردان و با مشارکت بخش خصوصی و نهادهای بینالمللی(مثل آیسسکو) تأمین مالی شود.
وظایف نهادهای متولی
پارسایی به نقش دستگاههای اجرایی مثل شهرداری یا فرهنگ و ارشاد در این خصوص اشاره کرد و افزود: شهرداری شیراز به عنوان میزبان و متولی برندینگ شهری، و وزارت فرهنگ به عنوان متولی دیپلماسی فرهنگی. این یک طرح ملی است که همافزایی این دو نهاد را میطلبد تا شیراز را به «هاب خوشنویسی جهان اسلام» تبدیل کند.
معاون استاندار فارس در پاسخ به اینکه تفاوت اصلی خطوطی که ابنمقله نظاممند کرد با خطوط پیش از او چه بود، افزود: پیش از او خطوط کمال نیافته و فاقد تناسبات دقیق بودند. ابنمقله با استفاده از دانش ریاضی، «نقطه» را به عنوان واحد اندازهگیری حروف تعریف کرد. او به حروف «هندسه» داد. او خطوط خشن را با انحناهای خطوط باستانی ایران (پهلوی) لطیف کرد و «خط منسوب» را پدید آورد.
وی در پاسخ به اینکه آیا این جایزه فقط به خوشنویسی سنتی میپردازد، افزود: خیر. ما به دنبال «تداوم راه ابنمقله» هستیم. یعنی علاوه بر خوشنویسی کلاسیک، بخشی را به «طراحی فونت» و «تایپوگرافی مدرن» اختصاص میدهیم، چرا که ابنمقله در زمان خودش یک «طراح فونت» پیشرو بود.
پارسایی در پاسخ به این سئوال که شما در کتاب «خط و خاک» به تجلی نام پیامبر(ص) در کتیبههای معقلی شیراز پرداختهاید. چه ارتباطی میان آن هندسه سختِ بنایی و میراث ابنمقله وجود دارد، افزود: ارتباط این دو، در «روح هندسی» است. ابنمقله با ابداع «خط منسوب»، ریاضیات را وارد کلام کرد و به حروف، تناسبات هندسی بخشید. خط معقلی یا بنایی که ما در کتیبههای باشکوه شیراز میبینیم، در واقع غایتِ همان نگاه هندسی است که ابنمقله آغاز کرد.
معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس ادامه داد: در «خط و خاک» نشان دادهام که چطور هنرمند شیرازی، نام مقدس پیامبر را در پیچیدهترین گرههای هندسی جای داده؛ این همان میراثِ «نظم قدسی» است که از زمان ابنمقله در رگهای هنر شیراز جاری شده است.
وی در پاسخ به اینکه کتاب «خط و خاک» سالها مرجع درسی دانشجویان گرافیک بوده است. فکر میکنید نگاه مدرنِ گرافیکی چطور میتواند به احیای نام ابنمقله کمک کند، گفت: ابنمقله اولین «دیزاینر» تمدن اسلامی است. او با قاعدهمند کردن حروف، در واقع اولین «تایپفیس»(Typeface) استاندارد جهان اسلام را طراحی کرد. ما در تدریس خط معقلی به دانشجویان گرافیک، همواره بر ساختار شبکهای(Grid) تأکید داریم؛ این دقیقاً همان مسیری است که ابنمقله با نظام نقطهگذاریاش باز کرد.
ایجاد ارتباط میان کتیبههای معقلی و گرافیک معاصر جهان اسلام
پارسایی تأکید کرد: جایزه ابنمقله نباید صرفاً نگاهی به گذشته داشته باشد، بلکه باید پلی باشد میان کتیبههای معقلیِ ما و طراحی فونت و گرافیک معاصر جهان اسلام.
وی در پاسخ به این نکته که چرا معتقدید شیراز «پایتخت هندسهی خط» است؟ آیا شواهدی در کتیبههای شهر وجود دارد؟ گفت: بله، شیراز یک موزه روباز از تداوم هنر ابنمقله است. از کتیبههای مسجد جامع عتیق گرفته تا ظرافتهای خط بنایی در بقاع متبرکه که در کتاب «خط و خاک» تحلیل شدهاند.
معاون استاندار فارس با بیان اینکه شیراز شهری است که در آن، «خط» با «خاک» (معماری) گره خورده است، افزود: ابنمقله در این اتمسفر متولد شد و رشد کرد. ما در شیراز، هندسه را زندگی کردهایم و به همین دلیل است که اصرار داریم «جایزه جهانی ابنمقله» باید در این شهر مستقر شود تا دوباره پیوند میان هنر، معماری و نخبگی برقرار شود.
پارسایی در پاسخ به اینکه شما به عنوان معاون گردشگری و زیارت استان فارس، چرا این پیشنهاد را در این مقطع مطرح کردید؟ آیا این یک دغدغه شخصی هنری است یا بخشی از یک استراتژی مدیریتی؟ گفت: این دقیقاً یک استراتژی برای توسعه پایدار گردشگری است. ما در شیراز با پدیدهای به نام «گردشگریِ فصلی» و «تکبعدی» روبهرو هستیم. اما بر اساس اسناد بالادستی، وظیفه ما تعریف رویدادهای «هویتمحور» و «جریانساز» است.
وی با تأکید بر اینکه جایزه جهانی ابنمقله، شیراز را از یک «مقصد صرفاً تماشایی» به یک «مرجعیتِ علمی و هنری در جهان اسلام» تبدیل میکند، افزود: ما به دنبال جذب «گردشگر نخبگانی» و «گردشگر هنری» هستیم؛ کسانی که نه برای یک روز، بلکه برای حضور در کارگاهها، نمایشگاهها و مزایدههای بزرگ آثار هنری به شیراز سفر کنند. این یعنی ارتقای برندینگ شهری شیراز از سطح ملی به سطح فراملی.
معاون استاندار فارس در پاسخ به اینکه نسبت این جایزه با مقوله «زیارت» و «گردشگری مذهبی» که حوزه تخصصی شماست، چیست؟ گفت: پیوند این دو ناگسستنی است. هنرِ ابنمقله، هنرِ «کتابت وحی» است. ما در شیراز حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) را داریم که کانون تجلی ایمان مردم است. خط و کتیبه در معماری زیارتگاهی ما، زبانِ سخن گفتن با زائر است. با احیای نام ابنمقله و پرداختن به خطوطی که در کتاب «خط و خاک» هم به آنها اشاره کردهام(مثل خط معقلی در بقاع متبرکه)، ما در واقع در حال تقویت «گردشگری زیارت» از دریچه هنر هستیم.
پارسایی اظهار کرد: ما میخواهیم زائر و گردشگر، وقتی به شیراز میآید، قدسیّت این فضا را در هندسهی کلمات و کتیبهها هم لمس کند. این جایزه، پیوندِ میان «معنویت زیارت» و «شکوه هنر ایرانی» است.
وی در پاسخ به اینکه فکر میکنید این طرح به نتیجه میرسد؟ افزود: وقتی ابنمقله با دستِ قطع شده قلم را رها نکرد، ما هم در مسیر احیای نام او و شکوه شیراز عقبنشینی نخواهیم کرد. این مطالبه امروزِ فرهنگ ماست.
انتهای پیام
