به گزارش ایسنا، آژانس بینالمللی انرژی در جدیدترین «گزارش سرمایهگذاری انرژی جهان ۲۰۲۶» که در بحبوحه افزایش عدم قطعیت ژئوپلیتیکی مرتبط با ادامه درگیریهای خاورمیانه و اختلالات در اطراف تنگه هرمز منتشر میشود، اعلام کرد که ریسکهای مذکور، سرمایهگذاری در منابع انرژی داخلی، زیرساختهای برق و فناوریهای کمکربن را تسریع میکند.
طبق گزارش این آژانس مستقر در پاریس، اکنون سالانه حدود ۶۶۵ میلیارد دلار به پروژههای انرژی تجدیدپذیر در سراسر جهان سرازیر میشود. از این رقم، ۳۶۵ میلیارد دلار - تقریبا یک میلیارد دلار در روز - فقط به پروژههای خورشیدی اختصاص دارد.
در این گزارش آمده است: سرمایهگذاریهای مربوط به برق اکنون تقریبا ۶۰ درصد از کل سرمایهگذاری انرژی جهانی را تشکیل میدهد. پیشبینی میشود سرمایهگذاری در تامین برق و زیرساختها در سال ۲۰۲۶، به ۱.۶ تریلیون دلار برسد و با احتساب هزینههای برقرسانی به مصرفکننده نهایی، به ۲ تریلیون دلار افزایش یابد.
انرژیهای تجدیدپذیر اهمیت استراتژیک پیدا میکنند
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد کشورهایی که بیشتر در معرض اختلالات عرضه هستند، به سرعت در حال افزایش استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر هستند. طبق این گزارش، در جنوب و جنوب شرقی آسیا، منابع کمکربن اکنون حدود ۷۵ درصد از کل سرمایهگذاری تولید برق را تشکیل میدهند که نسبت به حدود ۶۰ درصد در سال ۲۰۱۹ افزایش یافته است.
طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، فیلیپین که در مارس ۲۰۲۶ وضعیت اضطراری ملی انرژی اعلام کرد، در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ به بزرگترین مقصد پنلهای خورشیدی چینی در میان اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه تبدیل شد. واردات پنلهای خورشیدی این کشور در مقایسه با سطح سال ۲۰۲۵، سه برابر شد.
همچنین در آفریقا، ۱۵ کشور واردات خورشیدی بیش از ۴۰۰ میلیون دلار را در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ ثبت کردند، در حالی که این رقم در کل سال گذشته، ۶۵۰ میلیون دلار بود. این آژانس همچنین به افزایش گرایش مصرفکنندگان به سمت برقرسانی در واکنش به اختلالات عرضه اشاره کرد.
در این گزارش آمده است که در هند، کمبود گاز مایع (ال پیجی)، باعث افزایش چشمگیر فروش اجاقهای القایی شد، در حالی که فروش خودروهای برقی در جنوب شرقی آسیا در سال ۲۰۲۵، دو برابر شد و به سهم بازار تقریبا ۲۰ درصد رسید.
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد که سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، انرژی هستهای، بهرهوری و برقرسانی در سراسر چین، اتحادیه اروپا، ژاپن و کره جنوبی، جنوب شرقی آسیا و هند در مجموع حدود ۲۶۰ میلیارد دلار از هزینههای واردات سوخت را در سال ۲۰۲۵ کاهش داده است.
طبق این گزارش، چین به تنهایی حدود ۱۱۰ میلیارد دلار از این صرفهجویی در هزینههای سوخت را به خود اختصاص داده است.
افزایش هزینههای بخش برق
در گزارش این آژانس آمده است: سرمایهگذاری جهانی در بخش برق در سال ۲۰۲۵ با هفت درصد افزایش، به ۱.۵ تریلیون دلار رسید که ناشی از افزایش هزینهها در شبکههای برق، ذخیرهسازی باتری و تولید برق بادی و گازی است.
طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، انرژی خورشیدی و بادی همچنان مقاصد اصلی سرمایههای جدید هستند و ۴۰ درصد از کل سرمایهگذاری در بخش برق و بیش از ۶۰ درصد از سرمایهگذاری در تولید برق در سال ۲۰۲۵ را تشکیل میدهند.
همچنین سرمایهگذاری در شبکه و باتری پس از سالها عقبماندگی از افزایش تولید برق تجدیدپذیر، در حال جبران عقبماندگی خود هستند. طبق پیشبینی آژانس بینالمللی انرژی، هزینههای جهانی در شبکههای برق در سال ۲۰۲۶، به حدود ۵۵۰ میلیارد دلار خواهد رسید که تقریبا ۲۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش مییابد و سرمایهگذاری در ذخیرهسازی باتری، از ۱۰۰ میلیارد دلار فراتر میرود.
اما این آژانس هشدار داد که تنگناهای زیرساخت برق همچنان یک چالش بزرگ است. در گزارش این آژانس آمده است: «محدودیتها در سرعت گسترش شبکه، از جمله کندی صدور مجوز در بسیاری از موارد، بر اهمیت سرمایهگذاری در استفاده هوشمندانهتر و کارآمدتر از زیرساختهای موجود تأکید میکند.»
هزینههای سوخت فسیلی همچنان بالاست
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد که با وجود افزایش سریع هزینههای انرژی پاک، سرمایهگذاری در سوخت فسیلی همچنان قابل توجه است. پیشبینی میشود کل سرمایهگذاری در بخش انرژی در سال ۲۰۲۶، پنج درصد رشد کرده و به ۳.۴ تریلیون دلار برسد.
از این میزان، انتظار میرود حدود ۲.۲ تریلیون دلار به انرژیهای تجدیدپذیر، انرژی هستهای، شبکهها، ذخیرهسازی، سوختهای کمآلاینده، بهرهوری و برقرسانی اختصاص یابد، در حالی که حدود ۱.۲ تریلیون دلار همچنان به نفت، گاز و زغالسنگ اختصاص خواهد یافت.
طبق این گزارش، انتظار میرود سرمایهگذاری در گاز طبیعی در سال ۲۰۲۶، به ۳۳۰ میلیارد دلار برسد که بالاترین سطح در یک دهه اخیر است و عمدتا توسط پروژههای گاز طبیعی مایع (الانجی) در آمریکا و قطر هدایت میشود.
آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی کرد سرمایهگذاری در بخش عرضه زغالسنگ در سال ۲۰۲۶، به ۱۸۰ میلیارد دلار افزایش یابد که بالاترین میزان از سال ۲۰۱۲ است. انتظار میرود چین تقریبا ۷۰ درصد از کل هزینههای عرضه زغالسنگ را به خود اختصاص دهد، در حالی که هند همچنان دومین سرمایهگذار بزرگ در عرضه زغالسنگ است. سرمایهگذاری این کشور در یک دهه گذشته، سه برابر شده است.
این گزارش همچنین به افزایش سرمایهگذاری در بخش برق گازی مرتبط با گسترش سریع هوش مصنوعی و مراکز داده اشاره کرد. آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد که سفارشها برای نیروگاههای جدید گازی در سال ۲۰۲۵، به ۱۳۰ گیگاوات افزایش یافت که بالاترین سطح در ۲۵ سال گذشته است و تقاضای مراکز داده آمریکا به عنوان محرک اصلی آن شناخته شده است.
هزینهها کاهش مییابد، اما ریسکهای مالی همچنان پابرجاست
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد که کاهش هزینههای فناوری، اقتصاد گذار انرژی جهانی را اساسا تغییر داده است. طبق گزارش این آژانس، بدون کاهش هزینهها در دهه گذشته، سرمایهگذاریهای انرژی پیشبینی شده برای سال ۲۰۲۶، تقریبا دو برابر گرانتر میشد.
گزارش آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد فناوریهای فتوولتائیک خورشیدی، ذخیرهسازی باتری و خودروهای برقی، همگی از سال ۲۰۱۵ تاکنون، حدود ۸۰ درصد کاهش هزینه داشتهاند. اضافه کردن یک گیگاوات ظرفیت خورشیدی به حدود ۳ میلیارد دلار سرمایهگذاری در سال ۲۰۱۵ نیاز داشت. اما تا سال ۲۰۲۵، این رقم به دلیل ماژولهای ارزانتر، افزایش مقیاس تولید و سیاستهای حمایتی دولت، به حدود ۰.۷ میلیارد دلار برای هر گیگاوات کاهش یافته است.
با این حال، این آژانس هشدار داد که هزینههای بالاتر استقراض و نوسانات بازار میتواند به طور نامتناسبی به فناوریهای کمکربن و سرمایهبر آسیب برساند. اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه خارج از چین به ویژه آسیبپذیر هستند زیرا هزینههای تامین مالی برای پروژههای زیرساختی در حال حاضر حداقل دو برابر هزینههای اقتصادهای پیشرفته است.
طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، اقتصادهای نوظهور خارج از چین، با وجود اینکه انتظار میرود بیش از نیمی از رشد تقاضای انرژی در آینده را به خود اختصاص دهند، تنها ۱۰ درصد از رشد سرمایهگذاری جهانی در حوزه انرژی را در دهه گذشته به خود اختصاص دادهاند.
بر اساس گزارش داون تو ارث، این آژانس اعلام کرد تقویت شبکهها، تنوعبخشی به زنجیرههای تامین و سرمایهگذاری در ذخیرهسازی و افزونگی، انعطافپذیری را بهبود میبخشد، اما میتواند هزینههای کلی سیستم انرژی را نیز افزایش دهد.
انتهای پیام
