به گزارش ایسنا، غلامرضا گل‌محمدی، رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و معاون وزیر جهاد کشاورزی، در همایش روز جهانی غذا با اشاره به اهمیت تأمین امنیت غذایی پایدار اظهار کرد: جهان امروز با چالش‌های متعددی از جمله تغییرات اقلیمی، بحران کم‌آبی و محدودیت منابع مواجه است؛ چالش‌هایی که هزینه‌های تولید را افزایش داده و دسترسی بخشی از جمعیت جهان به غذای کافی را دشوار کرده است.
وی با اشاره به گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) افزود: بر اساس آمارهای مطرح‌شده درباره وضعیت امنیت غذایی جهان در سال ۲۰۲۶، حدود ۶۴۵ میلیون نفر در جهان با مشکل دسترسی به غذای کافی مواجه بوده‌اند. این آمار نشان می‌دهد که باوجود پیشرفت‌های علمی و افزایش ظرفیت تولید محصولات غذایی، همچنان دسترسی به غذا یکی از چالش‌های اساسی جهان به شمار می‌رود.
معاون وزیر جهاد کشاورزی با بیان اینکه امنیت غذایی تنها به افزایش تولید محدود نمی‌شود، تصریح کرد: در شرایط کنونی، نوآوری دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای استمرار تولید، افزایش تاب‌آوری کشاورزی و دستیابی به امنیت غذایی پایدار است.
نوآوری باید به حل مشکلات واقعی کشاورزان منجر شود
گل‌محمدی با اشاره به شعار امسال روز جهانی غذا با عنوان «نوآوری کنیم تا فردا تغذیه کنیم» گفت: این شعار در ظاهر عبارتی ساده است، اما در مفهوم خود بر ضرورت تأمین امنیت غذایی پایدار تأکید دارد. نباید نوآوری را صرفاً به فناوری‌های پیچیده محدود کنیم؛ معرفی یک رقم مقاوم به خشکی، اصلاح روش‌های آبیاری، مدیریت علمی تغذیه گیاه، کاهش خسارت ناشی از آفات و بیماری‌ها و حتی بهبود روش‌های نگهداری محصولات، همگی مصداق نوآوری هستند. نوآوری زمانی ارزشمند است که بتواند مسئله‌ای از تولیدکننده و کشاورز را حل کند، هزینه تولید را کاهش دهد و در عین حال، کیفیت و میزان تولید را افزایش دهد.
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با اشاره به محدودیت منابع آبی و افزایش تنش‌های محیطی در کشور تأکید کرد: آینده تولید غذا در ایران بیش از هر زمان دیگری به دانش و فناوری وابسته است و سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به‌عنوان بازوی علمی و فکری بخش کشاورزی، مسئولیت مهمی در پاسخگویی به این چالش‌ها بر عهده دارد.
معیار موفقیت تحقیقات کشاورزی، اثرگذاری در مزرعه و سفره مردم
گل‌محمدی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به ارزیابی فعالیت‌های پژوهشی اظهار کرد: موفقیت تحقیقات کشاورزی را نباید صرفاً با تعداد مقالات علمی، طرح‌های پژوهشی یا فناوری‌های تولیدشده سنجید، بلکه معیار اصلی، میزان اثرگذاری این دستاوردها در عرصه تولید و زندگی کشاورزان است. باید مشخص شود که هر دستاورد تحقیقاتی تا چه اندازه توانسته مصرف آب را کاهش دهد، عملکرد محصولات را افزایش دهد، منابع پایه را حفظ کند و درنهایت، غذای سالم و باکیفیت در اختیار مصرف‌کننده قرار دهد.
وی با بیان اینکه سال ۱۴۰۵ در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به‌عنوان «سال آموزش و ترویج» نام‌گذاری شده است، افزود: هدف از این نام‌گذاری، انتقال دانش و فناوری تولیدشده در سازمان، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی به کشاورزان و بهره‌برداران بخش کشاورزی است.
معاون وزیر جهاد کشاورزی با تأکید بر پیوند سه حوزه تحقیق، آموزش و ترویج تصریح کرد: این سه بخش به یکدیگر وابسته‌اند و اگر هرکدام به‌درستی عمل نکنند، مأموریت اصلی سازمان محقق نخواهد شد. محققان باید ابتدا مسائل واقعی بخش کشاورزی را شناسایی و برای حل آنها برنامه‌ریزی کنند و سپس دانش تولیدشده را به عرصه تولید انتقال دهند. سازمان تحقیقات سال‌هاست از رویکرد «تحقیق برای تحقیق»، «تحقیق برای مقاله» و «تحقیق برای ارتقا» عبور کرده و برنامه‌های خود را بر مسئله‌محوری، حل چالش‌های بخش کشاورزی و افزایش اثرگذاری دستاوردهای پژوهشی متمرکز کرده است.
توسعه کشاورزی هوشمند با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و سنجش از دور
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود، فناوری‌های دیجیتال، سنجش از دور و هوش مصنوعی را از فرصت‌های مهم تحول در کشاورزی دانست و گفت: این سازمان طی دو سال اخیر اقداماتی را برای استفاده از فناوری‌های نوین در مدیریت تولید و برنامه‌ریزی کشاورزی انجام داده است.
وی با اشاره به تأسیس مرکز پایش الگوی تولید کشاورزی در سال ۱۴۰۴ اظهار کرد: با راه‌اندازی این مرکز، تدوین، اجرا و نظارت بر الگوی کشت به‌صورت هوشمند دنبال می‌شود و در سال جاری نیز پنجمین نسخه الگوی کشت محصولات زراعی ابلاغ شده است. همچنین نخستین نسخه الگوی تولید در حوزه‌های شیلات، کشت گلخانه‌ای و گیاهان دارویی ابلاغ شده و برنامه‌ریزی برای ابلاغ الگوی زراعت چوب و تولیدات دامی بر اساس آمایش سرزمین در سال جاری در دستور کار قرار دارد.
وی با اشاره به کاربرد سنجش از دور در بخش کشاورزی توضیح داد: استفاده از این فناوری امکان برآورد دقیق‌تر سطح زیرکشت و پیش‌بینی میزان تولید محصولات را حدود دو ماه پیش از برداشت فراهم می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند به برنامه‌ریزی بهتر برای مدیریت تولید و تأمین نیاز بازار کمک کند.
معاون وزیر جهاد کشاورزی همچنین از بهره‌برداری نخستین دستیار هوشمند سخنگوی بخش کشاورزی خبر داد و گفت: هدف این است که پیش از پایان دولت، این فناوری بر تلفن همراه کشاورزان در دسترس قرار گیرد تا بهره‌برداران بتوانند پرسش‌های تخصصی خود را به‌صورت صوتی مطرح کرده و پاسخ دریافت کنند.
آغاز آموزش ۱۷۲۰ کشاورز در ۹ استان خرماخیز کشور
گل‌محمدی در ادامه با تأکید بر نقش همکاری‌های بین‌المللی در توسعه فناوری‌های کشاورزی اظهار کرد: بخشی از فناوری‌های مورد نیاز در داخل کشور تولید می‌شود و برای دستیابی به برخی فناوری‌های دیگر باید از ظرفیت همکاری با کشورهای مختلف و سازمان‌های بین‌المللی استفاده کرد.
وی با اشاره به همکاری‌های سازمان تحقیقات با فائو افزود: در قالب یکی از پروژه‌های همکاری فنی با این سازمان، موضوع مدیریت آفات و بیماری‌های خرما در دستور کار قرار گرفته و آموزش و ترویج برای هزار و ۷۲۰ کشاورز و بهره‌بردار در ۹ استان خرماخیز کشور آغاز شده است.
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی همچنین از گسترش همکاری‌ها با سازمان اسلامی امنیت غذایی خبر داد و گفت: تفاهم‌نامه‌هایی در زمینه استفاده از روش‌های نوین آبیاری، هوشمندسازی و کاربرد هوش مصنوعی در کشاورزی منعقد شده است.
وی با اشاره به همکاری‌های انجام‌شده در چارچوب سازمان همکاری شانگهای و تفاهم‌نامه‌های منعقدشده با کشورهای دوست از جمله چین، افزود: هدف از توسعه این ارتباطات، انتقال یافته‌ها و فناوری‌های داخلی به سایر کشورها و در مقابل، بهره‌گیری از دانش و فناوری‌های موجود در این کشورها برای حل مسائل بخش کشاورزی ایران است.
گل‌محمدی تأکید کرد: آینده کشاورزی کشور به نوآوری و فناوری وابسته است، اما این فناوری‌ها باید مسئله‌محور باشند و از طریق پیوند مؤثر میان تحقیق، آموزش و ترویج، به دست کشاورزان برسند. تلاش سازمان بر این است که دانشگاه‌ها، مؤسسات آموزشی و پژوهشی، بخش‌های دولتی و خصوصی، شرکت‌های دانش‌بنیان و تمامی فعالان حوزه تولید دانش و فناوری در کنار یکدیگر قرار گیرند تا نتایج این همکاری به تولید ارزان‌تر، پایدارتر و تأمین بهتر غذای مورد نیاز مردم منجر شود.
حفظ امنیت غذایی کشور با همراهی کشاورزان در شرایط دشوار
معاون وزیر جهاد کشاورزی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به شرایط دشوار کشور طی یک سال و نیم گذشته اظهار کرد: در این مدت، کشور با حوادث متعددی از جمله جنگ، تشدید تحریم‌ها، فعال‌شدن مکانیسم ماشه، اعتصاب کامیون‌داران و محدودیت‌های ناشی از شرایط منطقه‌ای مواجه بوده است، اما با تلاش مجموعه فعالان بخش کشاورزی، روند تأمین امنیت غذایی کشور دچار اختلال جدی نشد.
وی با تأکید بر نقش کشاورزان، تولیدکنندگان و کارکنان بخش کشاورزی در عبور از این شرایط گفت: حفظ امنیت غذایی کشور حاصل وحدت، همدلی، انسجام و همراهی مجموعه‌ای از تولیدکنندگان، کشاورزان، کارشناسان، مدیران و دستگاه‌های اجرایی بوده است.
رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در پایان با قدردانی از همکاری وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های مختلف در تأمین نیازهای غذایی کشور اظهار کرد: حفظ امنیت غذایی در شرایط بحرانی نتیجه تلاش جمعی و هماهنگی میان بخش‌های مختلف بوده است و امیدواریم با برنامه‌ریزی دقیق، بهره‌گیری از دانش و فناوری و تقویت همکاری‌های ملی و بین‌المللی، زمینه پایداری هرچه بیشتر امنیت غذایی کشور فراهم شود.
انتهای پیام
