این محدوده آزادشده اکنون با چالشهای متعددی مواجه است. یکی از مهمترین این چالشها، تعیین تکلیف نحوه بهرهبرداری از این محدوده است؛ اینکه آیا باید به فضای عمومی و پارک تبدیل شود یا بستر طبیعی آن حفظ شود؟
از سوی دیگر، وجود آثار تاریخی در حاشیه رودخانه و رشد درختان در بستر آن، بر پیچیدگی تصمیمگیری افزوده است. همین مسائل سبب شده تا آینده رودخانه گنجنامه در هالهای از ابهام قرار گیرد.
ایسنا در این گزارش ابعاد مختلف این موضوع را بررسی کرده است.
چالشهای مدیریتی رودخانههای مجاور شهر
عضو هیات علمی دانشگاه بوعلیسینا با اشاره به اینکه در سال ۱۳۹۹ پروژه احیای رودخانههای همدان در وزارت راه و شهرسازی مطرح و به دانشگاه بوعلیسینا واگذار شد، گفت: در این پروژه، از میان حدود ۳۰ نقطه مورد بررسی، دو تا سه نقطه به عنوان مناطق دارای قابلیت احیا شناسایی شدند. در آن مقطع مشخص شد که رودخانهها فاقد مطالعات جامع حریم و بستر هستند. همزمان، دادستان وقت نیز تهیه طرح حریم و بستر رودخانهها را الزامی کرد و به همین دلیل رودخانه گنجنامه در اولویت قرار گرفت و پس از انتخاب مشاور، نقشه حریم و بستر آن تهیه شد.
صاحب محمدیانمنصور با اشاره به اینکه رودخانهها، بهویژه رودخانههای مجاور شهرها، به دلیل پیچیدگیهای متعدد نزدیک به یک قرن است که با چالشهای مدیریتی مواجهاند، بیان کرد: در ابتدا برای این رودخانهها کانال احداث شد اما به مرور مشخص شد این کانالها در کنار مزایا، معایب و مخاطراتی نیز دارند. در مرحله بعد روی بسیاری از آنها پوشانده شد و به معبر تبدیل شدند، اما امروز رویکرد غالب بر احیای مجدد رودخانهها است.
محمدیانمنصور خاطرنشان کرد: در کمیسیون زیربنایی استان در سال ۱۳۹۹ مصوب شد که حداقل دخل و تصرف در حریم رودخانهها صورت گیرد و دانشگاه بوعلیسینا و باغداران منطقه نیز حدود حریم و بستر را رعایت کنند. پس از اعتراضها و پیگیریهای صورت گرفته، در نهایت عقبنشینیهایی از سوی باغداران و دانشگاه انجام شد.
وی با اشاره به اختلافنظرهای موجود درباره محدوده آزادشده، تأکید کرد: این موضوع باید از منظر دستگاههای مختلف از جمله شرکت آب منطقهای، وزارت راه و شهرسازی، ادارهکل حفاظت محیطزیست و ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مورد بررسی قرار گیرد. در بستر رودخانه درختانی رشد کردهاند که از دیدگاه مهندسی رودخانه باید قطع شوند، اما از منظر محیطزیست باید حفظ شوند. از سوی دیگر، آثار تاریخی ارزشمندی همچون آسیاب تاریخی و کارخانه قدیمی چرم نیز در حاشیه رودخانه قرار دارند که حفاظت از آنها از منظر میراث فرهنگی ضروری است. همین موضوعات موجب شکلگیری دیدگاههای متفاوت و گاه متعارض شده است.
طرح ساماندهی رودخانه گنجنامه به تأیید رسیده است
مدیر مهندسی رودخانه شرکت آب منطقهای همدان نیز در این زمینه به ایسنا، گفت: طرح ساماندهی رودخانه گنجنامه با هدف حفظ بستر رودخانه، کنترل خطرات سیلاب و ایجاد مسیر دسترسی ایمن برای شهروندان، پس از بررسیهای فنی و اصلاحات متعدد، به تایید رسیده است.
حسین طالبمراد اظهار کرد: شرکت آب منطقهای همدان در چارچوب وظایف و اختیارات خود، مطالعات تعیین بستر و حریم رودخانه گنجنامه(عباسآباد) را انجام داده و متعاقب آن در سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نسبت به آزادسازی تصرفات انجامشده در محدوده مجاور شهر و پاییندست رودخانه اقدام کرده است.
وی افزود: با توجه به درخواستهای مطرحشده از سوی شهرداری و اداره کل راه و شهرسازی برای ایجاد پیادهراه و فراهم شدن دسترسی عمومی مردم به رودخانه، موضوع ساماندهی این محدوده در دستور کار قرار گرفت.
طالبمراد، با تاکید بر اینکه مهمترین دغدغه شرکت آب منطقهای حفظ بستر رودخانه و کاهش خطرات ناشی از سیلاب است، تصریح کرد: ایجاد فضاهای عمومی و دعوتکننده در حاشیه رودخانه بدون رعایت الزامات ایمنی و فنی، فاقد توجیه کارشناسی است و میتواند در زمان وقوع سیلاب برای شهروندان خطرآفرین باشد.
وی ادامه داد: بر همین اساس از شهرداری درخواست شد با استفاده از شرکت مشاور دارای رتبه در حوزه مهندسی رودخانه، طرحی ارائه کند که نگرانیهای موجود در زمینه ایمنی و کنترل سیلاب را برطرف سازد.
مدیر رودخانه شرکت آب منطقهای همدان خاطرنشان کرد: طرح پیشنهادی شهرداری پس از چند مرحله اصلاح و بازنگری، مورد تایید قرار گرفت و براساس آن، ابتدا مقطع مورد نیاز برای عبور ایمن سیلاب از طریق احداث دیوار ساماندهی پلهای ایجاد خواهد شد و سپس در حاشیه آن فضای سبز و محدوده گردش برای استفاده شهروندان پیشبینی میشود.
وی در ادامه با بیان اینکه اجرای چنین طرحهایی در بسیاری از رودخانههای عبوری از شهرهای مختلف کشور مسبوق به سابقه است، گفت: این اقدام علاوه بر دارا بودن توجیهات فنی، میتواند با تثبیت حدود رودخانه از تصرف مجدد بستر و حریم آن جلوگیری کند.
طالبمراد تاکید کرد: طرح مذکور از منظر قوانین و ضوابط مرتبط با مهندسی رودخانه مورد بررسی و کنترل قرار گرفته و دستگاه اجرایی نیز موظف است در صورت وجود الزامات قانونی، تأییدیه سایر دستگاههای مرتبط را دریافت کند.
بهگزارش ایسنا، آزادسازی حریم رودخانه گنجنامه اگرچه گام مهمی در بازگرداندن حقوق عمومی و احیای رودخانه بوده، اما تعیین تکلیف آینده این محدوده نیازمند تصمیمی مبتنی بر خرد جمعی و همافزایی میان دستگاههای مسئول است؛ تصمیمی که باید میان الزامات مهندسی، ملاحظات محیطزیستی و ضرورت حفاظت از میراث تاریخی منطقه توازن برقرار کند.
انتهای پیام
