محمدجواد توکلی خانیکی، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به ضرورت استمرار رسالت پیامبر اظهار کرد: پیامبر اسلام(ص) آخرین پیامبر الهی هستند و پس از شهادت ایشان دیگر در کره زمین حکومتی به آن معنا شکل نخواهد گرفت، با این حال رسالت ایشان باید استمرار پیدا کند و طبیعی است کسانی که پیامبر را دوست داشته‌اند و می‌خواهند این مسیر استوار را دنبال کنند، باید با جانشینان برحق ایشان معاشرت، دوستی و همراهی داشته باشند و از آنان اطاعت کنند که این همان پذیرش ولایت است.
وی افزود: مقصود از مولا در اینجا صرفاً یک انسان عادی و معمولی که بتواند امور را پیش ببرد نیست، ولایت منصبی است که از ناحیه خداوند متعال برای پیامبر تعیین شده و در غدیر ظهور و بروز یافته است؛ البته این‌گونه نیست که فقط در مورد حضرت علی(ع) در یک مقطع معرفی صورت گرفته باشد، بلکه در طول تاریخ اسلام این معرفی انجام شده و نهایت و کمال آن در مسئله ولایت در اسلام تجلی یافته است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم مشهد با بیان اینکه غدیر تنها یک روز جشن و سرور نیست، تصریح کرد: عید غدیر روزی است که در امتداد سنت الهی تعیین جانشین معنا پیدا می‌کند، همان‌گونه که حضرت موسی(ع) و حضرت عیسی(ع) نیز، پس از خود جانشینانی داشتند، پیامبر اسلام(ص) نیز در غدیر جانشین خود را معرفی کردند، بنابراین غدیر یک واقعه بسیار مهم و روزی بسیار بزرگ است.
توکلی خانیکی افزود: فارغ از بحث‌هایی که درباره ثواب روز غدیر مطرح می‌شود، باید توجه داشت که صرف دوستی اهل‌بیت(ع) کافی نیست، ممکن است کسی محب اهل‌بیت باشد و به سبب کراماتی که از آنان شنیده، به ایشان محبت بورزد، اما ذیل ولایت قرار نگرفته باشد؛ بر این اساس هر کس ولایت اهل‌بیت را پذیرفته، دوستدار اهل‌بیت نیز هست، اما هر کس دوستدار اهل‌بیت باشد، لزوماً ولایت را نپذیرفته است و در طول تاریخ افراد زیادی بوده‌اند که عظمت، ابهت و شخصیت والای اهل‌بیت را قبول داشته‌اند، اما ولایت آنان را نپذیرفته‌اند.
وی با اشاره به اینکه در حادثه غدیر، ولایت به واسطه پیامبر به مردم اعلام شد و مردم مأمور به پذیرش آن شدند، تصریح کرد: غدیر نقطه تلاقی و انتقال رسالت و ولایت از نبی به امام است؛ نه به این معنا که امام، پیامبر بوده باشد، بلکه به این معنا که از نبی‌ای که خود امام نیز بود، به امامی منتقل شد که دیگر نبی نیست و همین‌جا نقطه صحت دینداری رقم می‌خورد، زیرا اگر کسی واقعه غدیر را انکار کند و امامت حضرت علی(ع) را نپذیرد، در حقیقت یکی از ارکان اساسی دین را انکار کرده است، هرچند ممکن است همچنان خود را مسلمان بداند و از اسلام خارج نشود، اما دینداری او ناقص خواهد بود.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم مشهد با بیان اینکه غدیر صرفاً یک اعلام تاریخی نیست، بلکه نقشه راه آینده امت است، اظهار کرد: غدیر فقط یک مناسبت نیست، بلکه یک راهبرد، یک مسیر استراتژیک و یک ایدئولوژی است و نباید به آن صرفاً به چشم یک خاطره تاریخی یا مراسم مناسبتی نگاه کرد، بلکه باید آن را به عنوان نقشه‌ای کامل برای ادامه مسیر دین در نظر گرفت.
نگاه راهبردی به غدیر، راهگشای تحول در جامعه
توکلی خانیکی ادامه داد: مهم‌ترین پیام اجتماعی و تمدنی غدیر برای جامعه امروز این است که سعادت در قرار گرفتن ذیل محور ولایت است، این مسئله به معنای پیروزی بر استکبار، درهم شکستن قدرت شیاطین، زمینه‌سازی برای بهبود وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مردم و کاهش دردها و گرفتاری‌های بشریت است؛ از این رو اگر به غدیر به عنوان یک مناسبت عادی نگاه کنیم، نهایتاً مراسمی برگزار خواهد شد، اما اگر آن را یک حقیقت راهبردی بدانیم، آثار اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، نظامی، اخلاقی، منطقه‌ای، فرامنطقه‌ای و بین‌المللی آن آشکار خواهد شد.
وی با اشاره به اینکه غدیر پیامی برای همه انسان‌ها به طور عام و برای مسلمانان به طور خاص دارد، گفت: اگر بناست انسان از فقر، فلاکت و بدبختی رها شود، چاره‌ای جز تمسک به آیینی ندارد که آموزه‌های غدیر را مسئله اصلی خود قرار داده و به آن عمل کند و اگر کسی به غدیر به عنوان یک راهبرد و نقشه نگاه کند، طبیعی است که سرانجام دنیا به سوی تحقق این پیام‌ها حرکت خواهد کرد.
این استاد دانشگاه، یکی از مهم‌ترین پیام‌های غدیر را، تداوم رسالت در مسیر هدایت دانست و افزود: اگر حضرت علی(ع) و پس از ایشان جانشینان برحقشان که همگی در یک مسیر واحد قرار داشتند، فرصت می‌یافتند حکومت را در اختیار داشته باشند، بشریت به پیشرفت‌های شگفت‌انگیزی در دوران امامت می‌رسید و برکات فراوان اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، اخلاقی و تربیتی بر جوامع حاکم می‌شد. بر این اساس کسانی که جلوی این حرکت عظیم، درخشان و برجسته را گرفتند، خودخواهانی بودند که منافع شخصی، شیطانی و دنیایی خود را در هرج‌ومرج، زورگویی و به حاشیه راندن این مسیر می‌دیدند. اگر به تاریخ نگاه کنیم و ببینیم چرا بنی‌امیه و دیگر حکومت‌های خودخواه تا امروز مجال یافته‌اند، درمی‌یابیم که یکی از مهم‌ترین علل آن، جلوگیری از رسیدن پیام ولایت به گوش مردم جهان بوده است.
توکلی خانیکی اضافه کرد: آنان نخواستند پیام ولایت از دایره شیعه فراتر رود و منتشر شود، همین خود بزرگ‌ترین دلیل بر این است که غدیر صرفاً یک مناسبت آیینی نیست، بلکه حقیقتی نجات‌بخش برای انسان‌هاست، اما متأسفانه مسیر را به هرج‌ومرج آلوده کردند تا به اغراض خود برسند. اگر انسان با بصیرت، غدیر را بشناسد، از غفلت رها می‌شود و در مسیر دینداری، حقانیت و خدا قرار می‌گیرد، البته همیشه این مسیر با مزاحمت‌های جنی و انسی، موانع شیطانی و دشواری‌های گوناگون همراه بوده و هر جا قرار بوده اتفاق بزرگی رخ دهد، موانعی نیز در راه آن وجود داشته است.
اکتفا به ظواهر غدیر، فراموش کردن بخش اصلی این حقیقت است
وی با بیان اینکه غدیر فقط به تبریک گفتن و برگزاری آیین‌های ظاهری محدود نمی‌شود، اظهار کرد: اگر ما پذیرفتیم که مؤمن و مسلمانیم و اگر پذیرفتیم که ذیل پرچم ولایت تعریف می‌شویم، باید بدانیم که صرف تبریک گفتن و بسنده کردن به مناسک ظاهری غدیر، تنها لایه‌ای ابتدایی و حداقلی از این حقیقت است، اکتفا به این ظواهر، در واقع فراموش کردن بخش اصلی غدیر است. پیامبر(ص) به مردم نفرمودند که صرفاً بازگردند تا شخصی را معرفی کنند، بلکه فرمودند آنچه از سوی خدا برای شما آورده‌ام، در امتداد خود باید در علی(ع) استمرار یابد، بنابراین معنای این سخن آن است که همان حکمی که من برای شما آورده‌ام، علی نیز همان را دارد و تفاوتی در اصل تبعیت وجود ندارد، بنابراین تبعیت از علی، تبعیت از پیامبر است و تبعیت از پیامبر، تبعیت از خداست و همین‌جا مسئولیت اصلی اطاعت‌پذیری روشن می‌شود.
این استاد دانشگاه افزود: چه بسا برخی فرمایشات و دستورات امام، در ظاهر با باورها، ذهنیات، سطح عقل یا تحلیل‌های ما سازگار نباشد، بلکه حتی مغایر به نظر برسد، در چنین موقعیت‌هایی وظیفه ما پذیرش و تبعیت است. بر این اساس این حقیقت برای ما مسئولیت اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اخلاقی و تربیتی ایجاد می‌کند، از حیث اجتماعی، باور ما این است که دین اسلام، دین اجتماع است، نه دینی صرفاً فردی و نماز جمعه، نماز جماعت، حج و جهاد، همگی نمودهای اجتماعی دین‌اند، بنابراین یکی از مهم‌ترین ارمغان‌های غدیر برای ما، وحدت و اتحاد میان مسلمانان است و مسئولیت ما در حوزه اجتماعی آن است که متحد شویم.
توکلی خانیکی با اشاره به اینکه غدیر پرچمی را برافراشت که پیامبر(ص) بیست‌وسه سال پرچمدار آن بود و پس از او این پرچم به شخصیتی چون علی بن ابی‌طالب امیرالمؤمنین(ع) سپرده شد، ادامه داد: همه باید ذیل آن پرچم تعریف شوند و معنای این سخن آن است که در همه عرصه‌ها باید جهت‌گیری ما با آن پرچم هماهنگ باشد. اشتباهی که خوارج مرتکب شدند و در حوادث مختلف تاریخ تکرار شد، همین بود که به این بصیرت نرسیدند که تبعیت از امام در هر شرایطی نه‌تنها جایز، بلکه واجب است، امام در نهایت دلسوزی برای بشر و در نهایت مراقبت از دین اسلام و دین خدا حرکت می‌کند؛ بنابراین چگونه ممکن است امامی با چنین جایگاهی باشد و تبعیت از او انکار یا زیر پا گذاشته شود، در حالی که سعادت در تبعیت است.
وی تاکید کرد: امام در اخلاق نیز در اوج قرار دارد، اخلاق مغز دین است و پیامبر دین را تشریح کردند و این مسیر در قالب امامت به حضرت علی(ع) و پس از ایشان به ائمه اطهار(ع) منتقل شد، از این رو تبعیت از ائمه یعنی حرکت در بالاترین مرتبه دینداری، اما این دینداری بدون اخلاق کفایت نمی‌کند. برای آنکه انسان به نهایت درجه تبعیت و به تبع آن به سعادت برسد و جوامع بشری از زیر یوغ استعمار، استبداد و استکبار نجات پیدا کنند، لازم است از امامی تبعیت شود که متخلق به عالی‌ترین آموزه‌های اخلاقی است، هرچه انسان دیندارتر باشد، باید اخلاق‌مدارتر هم باشد و اگر کسی ادعای دینداری کند اما متخلق به اخلاق اسلام نباشد، تنها پوسته‌ای از دین را در اختیار دارد.
تنظیم رفتار و گفتار در پرچم دین؛ وظیفه ما در مسیر غدیر
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم مشهد با اشاره به یکی از مسئولیت‌هایی که غدیر برای ما ایجاد می‌کند تصریح کرد: باید در همه عرصه‌ها، از اقتصاد و اجتماع گرفته تا فرهنگ، سیاست، زندگی فردی و حیات درونی، در رفتار، گفتار، نوشتار و همه تعهدات خود، سبک و سلیقه‌ای مبتنی بر فرهنگ غدیر داشته باشیم؛ منظور از فرهنگ غدیر این است که انسان در بالاترین سطح دینداری، ذیل پرچم دین قرار گیرد و رفتار خود را بر اساس آموزه‌های دین تنظیم کند. حیات اعتقادی می‌تواند الگوی تربیتی باشد، معمولاً انسان‌های معتقد، انسان‌های باتربیت‌تری هستند و هرچه اعتقاد انسان در زمینه‌ای پررنگ‌تر و برجسته‌تر باشد، در همان زمینه تربیت مضاعف‌تری پیدا می‌کند.
توکلی خانیکی افزود: این مفاهیم را می‌توان با زبان امروز و در قالب‌های متنوعی چون داستان، تئاتر، فیلم، سینما و دیگر ابزارهای فرهنگی به نسل جدید منتقل کرد، باید از جوانان، به‌ویژه جوانان دغدغه‌مند، خواسته شود که خودشان راهکارهایی برای ارتباط با هم‌نسلانشان و با زبان خودشان تعریف کنند و بزرگ‌ترها و مسئولان بیشتر نقش مدیریت و فراهم‌کردن فضا را بر عهده داشته باشند. تا زمانی که بخواهیم صرفاً از بالا نسخه بدهیم، کار ناقص پیش خواهد رفت، اما اگر خود آنان بخواهند و در این مسیر وارد شوند، کیفیت کار بسیار بهتر خواهد شد.
وی با اشاره به برخی سنت‌های مغفول عید غدیر تصریح کرد: یکی از سنت‌های ساده اما مهم غدیر، سنت اطعام است که خوشبختانه در سال‌های اخیر پررنگ‌تر شده است، در روایات آمده است که اگر کسی در روز غدیر انسانی را اطعام کند، گویی تعداد زیادی از پیامبران را اطعام کرده است و این مسئله بسیار مهمی است. ما باید غدیر را به‌گونه‌ای برگزار کنیم که ابعاد مختلف آن دیده شود، متأسفانه گاهی تنها به یک بُعد توجه می‌شود و سایر ابعاد فراموش می‌گردد. یکی دیگر از سنت‌های ساده و در عین حال مهم، توجه به عیدی دادن، خرید لباس، شاد کردن دل مؤمنان و ابراز محبت و احترام متقابل است، همان‌گونه که مردم در مناسبت‌هایی مانند عید نوروز به این امور توجه دارند، در غدیر نیز باید این روح تکریم، محبت، تبریک‌گویی، اطعام و احترام متقابل میان مردم پررنگ شود و هر کس در هر حد و هر زمینه‌ای که می‌تواند، در این مسیر نقش ایفا کند که ان‌شاءالله این مسئله بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
انتهای پیام