حسن احمدی گیوی در اول بهمن‌ماه ۱۳۰۶ در شهر گیوی متولد شد. او که دوران تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه ناصری خلخال گذرانده بود، مسیر علمی خود را تا مقاطع عالی ادامه داد.

وی ابتدا مدارج دانشگاهی را در رشته فلسفه و علوم تربیتی تا مقطع فوق‌لیسانس طی کرد، اما قریحه ادبی و ذوق سرشار او در شعر و شاعری، وی را به سمت زبان و ادبیات فارسی سوق داد تا جایی که توانست دکترای این رشته را از دانشگاه تهران اخذ کند.

نقطه عطف فعالیت‌های علمی استاد احمدی گیوی، آغاز نگارش کتاب «دستور تاریخی فعل» در سال ۱۳۴۲ به پیشنهاد استاد زنده‌یاد «دکتر محمد معین» بود. او در سال ۱۳۴۴ با راهنمایی دکتر معین و دکتر محمد مقدم از این رساله دفاع کرد؛ اثری که بعدها از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌عنوان «کتاب برتر سال» برگزیده شد.

فعالیت علمی احمدی گیوی تنها به تألیف محدود نمی‌شد، او بیش از چهار دهه از عمر خود را در مؤسسه لغت‌نامه دهخدا سپری کرد و نگارش ۲۴ جلد از مجموعه ۲۲۲ جلدی لغت‌نامه بزرگ دهخدا، حاصل مجاهدت علمی این استاد برجسته است.

به گزارش ایسنا، یکی از ویژگی‌های متمایز دکتر احمدی گیوی، توجه ویژه او به زبان و فرهنگ آذری در کنار ادبیات فارسی بود. تألیف کتاب «دستور تطبیقی زبان ترکی و فارسی» شاهدی بر این رویکرد علمی است. وی در این اثر، دوره‌ای کامل از دستور زبان ترکی را با دستور زبان فارسی مقایسه کرد و فصلی با عنوان «رهنمود آموزش زبان ترکی به فارسی‌زبانان» را به آن افزود که اقدامی ارزشمند در راستای پیوند فرهنگی میان گویشوران این دو زبان بود.

از دیگر آثار ماندگار این استاد فقید می‌توان به «آیین پژوهش و مرجع‌شناسی»، «از فن نگارش تا هنر نویسندگی»، «شوریده و بی‌قرار»، «ادب و نگارش» و «گزیده اشعار و مقالات دهخدا» اشاره کرد.

استاد حسن احمدی گیوی که سال‌ها در دانشگاه‌های متعدد به تدریس و تربیت دانشجویان زبان و ادبیات فارسی همت گماشته بود، سرانجام در صبح روز سه‌شنبه ۲۶ اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۱ در ۸۵ سالگی بر اثر ایست قلبی در منزل خود دار فانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت.

یاد و خاطره این پژوهشگر برجسته که دانش‌آموخته مدارس خطه خلخال بود و به چهره‌ای ملی و شناخته‌شده در میان ادیبان و محققان ایران تبدیل شد، همواره در صفحات تاریخ ادبیات فارسی زنده خواهد ماند.

یکی از شعرهای مرحوم؛

چئخمر کیوی نین گوللی چیچکلی باغی یاددان

یاشیل چمنی آرخی چایی چایلاغی یاددان

آغلار بولودی گویده ، گولش غنچه سی یئرده

مشرق‌دن اسن سلّمی آخشام چاغی یاددان

البرزون اوزون زنجیره سیندن ساوالان تک

اول قارلی وقارلی عجمی آق داغی یاددان

گورکملی ، سویملی هروون باغی باهاری

دورت بیر یانی نین لاله لری ، زانباغی یاددان

حاجت بولاغی ، کورپی باشی ، نور علی چایی

قازلار کوچه سی ، قئزباخانی ، اونداغی یاددان

گؤی یال ، قوشا داش ، داشلی یاماش ، کورپی بولاغی

رستم داشی ، بهمن دره سی ، خان باغی یاددان

باش داندارالار، تندیره‌لر، گؤی بیره وانلار

چشمه ، کوله سر ، دؤز کیوی نین اویناغی یاددان

جنگل یولی ، هریان ساری ، آغ ، قرمزی گل لر

گوی دؤش لری ، باش گوی ده آغاجی ، داغی یاددان

عمرون یازی او الکه ده گئچدی ، نئجه گئتسین

ازنو چمنی ، ازنو باغی ، ازنو داغی یاددان

یاددان نئجه چئخسین ؟ آنا یوردوم دی چئیخانماز

حرمت لی آقامین ، آنامین توپراغی یاددان

شانلی آقامین قامتی ، تقواسی کمالی

قرآن سسی ، ائل قایغو لوغی ،  آنّاغی یاددان

مرحوم آنامین ، بوی بوخونی ، حجبی ، صفاسی

باش دا چادرا ، ئوزده اولان یاشماغی یاددان

املیک قوزی ، شیطان چپیش ، آغ توخلی ، کهر دای

کیشنر آتی ، شلّی چاپاغان ، دایلاغی یاددان

جیران کیمی ، گل اوزلی ، آلاگؤزلی گؤزل لر

ئوزده قارا تل ، قول دا گؤزل قولباغی یاددان

گؤرکملی جاوان لار، ئوزی نورلی قوجا کیشیلر

مشد آغ دده نین صب لر آذان وئرماغی یاددان

تقوالی ، درین شس لی ، شرف لی ، علمانین

تسبیحی ، عباسی ، قباسی ، باشماغی یاددان

سان گئچمه ده دیر خاطره لر ، خاطره قارشی

قئز قاچما ، کبین کسمه ، چوئوش بایداغی یاددان

ایستکلی همانین آناسین گؤرمه‌میش آلماخ

بگ چئخما ، گلین گلمه ، دو آخ قاپماغی یاددان

قلبور کیمی خاطر، الییر گئچمیشی ، صاف لار

گئتمز له ، گئده‌ر ، جمله سئنخ سالخاغی یاددان

یاددان چئخری یونکی بیلیک لر، ولی چئخماز

اورگشدیگیمز زادلار اوشاخلئق چاغی یاددان

اؤ اؤچی که اؤلاردی آزاد کهلیگی چؤل ده

تئز گئتدی تفنگی ، دوزاغی ، چاخماغی یاددان

اما اؤزین اؤز نوعینه وقف ایلیه‌ن انسان

ممکن دگیل ایل لر اوزونی چئخماغی یاددان

دوغما وطنیم دیر ، عزیز اؤلکه‌م منیم ایران

گئتمز داغی ، داشی ، اوجاسی ، آلجاغی یاددان

آذربایجان توپراغی روحیم دی جانیم دی

چئخماز گئجه ، گوندوز اؤ گؤزل توپراغی یاددان

گؤز قئزدیرارام چون ، یوخودا ، تبریزی گؤررم

گئتمز ، بازاری ، ارگی ، گلستان باغی یاددان

آلتی ایله ، آلتی له  لیسانس آلدیغیم اؤردا

دانشکده‌یه ، مدرسه‌یه قاچماغی یاددان

سؤز شهریارین ، شوقیله اوّل گونی گؤرماخ

ارژنگ‌ایله فرهنگین آتی ، قولچاغی یاددان

هر نه حسنین چئخسا یادین دا چئخا بیلمز

خلخالئمیزین باغی ، چایی ، چایلاغی یاددان

پنجشنبه ـ یازدهم دی ماه ۱۳۵۴

انتهای پیام