سرطان، یکی از مهمترین چالشهای سلامت در جهان به شمار میرود و هر ساله جان میلیونها نفر را تحت تاثیر قرار میدهد، با این حال، پیشرفتهای پزشکی در سالهای اخیر نشان داده است که تشخیص زودهنگام، دسترسی سریع به درمان و افزایش آگاهی عمومی میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش مرگومیر و افزایش شانس بهبودی بیماران داشته باشد. کارشناسان تاکید کردند، بسیاری از انواع سرطان در صورت شناسایی در مراحل اولیه، با موفقیت بیشتری قابل درمان هستند و به همین دلیل توسعه روشهای نوین تشخیصی، گسترش برنامههای غربالگری و تشویق افراد در توجه بیشتر به علائم هشداردهنده، یکی از اولویتهای اصلی نظامهای سلامت در سراسر جهان شده است. به دلیل اهمیت این موضوع، ایسنا قصد دارد در سلسله مطالبی به این مهم بپردازد تا موجب افزایش آگاهی عمومی از روشهای پیشگیری، غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان شود. در ادامه تاثیر تشخیص زودهنگام سرطان بر درمان موثرتر بررسی شده است.
به گزارش موسسه پژوهشهای سرطان انگلیس، پیشرفتهای علمی و درمانی طی دهههای اخیر موجب شده است، تعداد بیشتری از بیماران مبتلا به سرطان به زندگی خود ادامه دهند. در کنار توسعه داروها، جراحیهای پیشرفته و روشهای نوین درمانی، تشخیص زودهنگام بیماری نیز یکی از مهمترین دلایل این موفقیت محسوب میشود.
تشخیص زودهنگام به معنای شناسایی سرطان در مراحل ابتدایی، معمولا مراحل یک یا دو، پیش از آن است که تومور رشد قابلتوجهی پیدا کند یا به سایر بخشهای بدن گسترش یابد. در چنین شرایطی، درمان معمولا سادهتر، کمهزینهتر و موثرتر خواهد بود و احتمال بهبودی کامل بیمار افزایش مییابد.
کارشناسان میگویند: زمانی که سرطان در مراحل اولیه کشف میشود، تومور اغلب کوچک و محدود به محل اولیه است. این موضوع امکان استفاده از درمانهای موضعی مانند جراحی یا پرتودرمانی را افزایش میدهد و در برخی موارد میتوان بدون نیاز به درمانهای پیچیدهتر، بیماری را بهطور کامل از بین برد.
حتی در مواردی که سرطان، گسترش را آغاز کرده است، تشخیص سریعتر همچنان میتواند تاثیر قابلتوجهی بر روند بیماری داشته باشد. آغاز زودهنگام درمان میتواند سرعت پیشرفت سرطان را کاهش دهد، از گسترش بیشتر آن جلوگیری کند و کیفیت زندگی بیمار را بهبود ببخشد.
تاثیر چشمگیر تشخیص زودهنگام بر نرخ بقا
دادههای منتشرشده از انگلستان نشان میدهد، تفاوت میان تشخیص زودهنگام و دیرهنگام سرطان میتواند به معنای تفاوت میان زندگی و مرگ باشد.
در مورد سرطان پستان، حدود ۹۸ درصد زنانی که بیماری آنان در نخستین مرحله تشخیص داده میشود، حداقل پنج سال یا بیشتر پس از تشخیص سرطان زنده میمانند. اما این رقم در بیمارانی که سرطان در پیشرفتهترین مرحله شناسایی میشود، به حدود ۲۷ درصد کاهش مییابد.
در مورد سرطان روده بزرگ نیز شرایط مشابه است؛ حدود ۹۱ درصد بیماران مبتلا به سرطان روده که در مراحل اولیه تشخیص داده میشوند، حداقل پنج سال یا بیشتر زنده میمانند، در حالی که این میزان در مراحل پیشرفته فقط حدود ۱۱ درصد است.
سرطان ریه که یکی از مرگبارترین انواع سرطان محسوب میشود نیز از این قاعده مستثنی نیست. بیش از ۶۳ درصد بیماران مبتلا به سرطان ریه که بیماری آنان در نخستین مرحله شناسایی میشود، پنج سال یا بیشتر زنده میمانند. این در حالی است که در پیشرفتهترین مرحله بیماری، نرخ بقای پنجساله به کمتر از ۴ درصد میرسد.
متخصصان تاکید کردند که سرطان ریه در بسیاری از موارد در مراحل اولیه علائم مشخصی ایجاد نمیکند، اما مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده علائم غیرعادی میتواند به تشخیص زودتر بیماری کمک کند.
نقش آگاهی فردی در شناسایی زودهنگام
پزشکان معتقدند، یکی از مهمترین راههای کمک به تشخیص زودهنگام سرطان، افزایش آگاهی افراد نسبت به وضعیت طبیعی بدن خود است. آنان توصیه کردند: افراد به تغییرات غیرعادی، علائم جدید یا نشانههایی که برای مدت طولانی ادامه پیدا میکنند، توجه داشته باشند.
متخصصان میگویند: لازم نیست افراد تمام علائم بیش از ۲۰۰ نوع سرطان را به خاطر بسپارند، اما باید نسبت به تغییرات مداوم در بدن حساس باشند. کاهش یا افزایش وزن بدون دلیل مشخص، خونریزیهای غیرعادی، تغییر در عادات دفع، سرفههای طولانیمدت، تودههای غیرعادی و خستگی شدید ازجمله علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
به گفته کارشناسان، بسیاری از این نشانهها در نهایت به سرطان مربوط نمیشوند، اما بررسی پزشکی آنها ضروری است، زیرا در صورت وجود سرطان، تشخیص زودهنگام میتواند شانس درمان موفق را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
اهمیت غربالگری سرطان
یکی دیگر از ابزارهای مهم در تشخیص زودهنگام، برنامههای غربالگری است. غربالگری برای افرادی انجام میشود که هیچ علامتی از بیماری ندارند و هدف آن شناسایی سرطان یا تغییرات پیشسرطانی پیش از بروز علائم است.
در بسیاری از کشورها، برنامههای غربالگری برای سرطان پستان، دهانه رحم و روده بزرگ اجرا میشود. این برنامهها نهتنها میتوانند سرطان را در مراحل اولیه شناسایی کنند، بلکه در برخی موارد از تبدیل ضایعات پیشسرطانی به سرطان نیز جلوگیری میکنند.
چرا برخی سرطانها دیر تشخیص داده میشوند؟
با وجود اهمیت تشخیص زودهنگام، هنوز بسیاری از بیماران در مراحل پیشرفته متوجه بیماری خود میشوند. متخصصان چند عامل را در این زمینه موثر میدانند. برخی علائم سرطان بسیار مبهم هستند و ممکن است با بیماریهای رایج دیگر اشتباه گرفته شوند. برای مثال، خستگی مداوم، دردهای پراکنده یا کاهش اشتها میتوانند دلایل متعددی داشته باشند.
همچنین برخی سرطانها تا مراحل پیشرفته تقریبا بدون علامت میمانند. در موارد دیگر، روند تشخیص ممکن است زمانبر باشد و پزشکان برای رد کردن سایر بیماریها به انجام آزمایشهای مختلف نیاز داشته باشند.
از سوی دیگر، ترس، نگرانی، خجالت یا این تصور که علائم جدی نیستند، موجب میشود برخی افراد مراجعه به پزشک را به تعویق بیندازند. محدودیت دسترسی به خدمات درمانی و تاخیر در انجام آزمایشها نیز میتواند روند تشخیص را کند کند.
فناوریهای جدید در خدمت تشخیص زودهنگام
پژوهشگران سراسر جهان در تلاش هستند، ابزارهای جدیدی برای شناسایی سرطان در مراحل اولیه توسعه دهند. از جمله پروژههای نوآورانهای که در حال بررسی هستند میتوان به آزمایش «کپسول اسفنجی متصل به نخ» برای شناسایی تغییرات پیشسرطانی مری، آزمایش ادرار برای تشخیص زودهنگام سرطان ریه و آزمایشهای خون اشاره کرد که میتوانند نشانههای انواع مختلف سرطان را پیش از بروز علائم آشکار کنند.
کانسر ریسرچ گزارش کرد، محققان امیدوارند این فناوریها در سالهای آینده امکان تشخیص سریعتر و دقیقتر سرطان را فراهم کنند و به کاهش چشمگیر مرگومیر ناشی از این بیماری منجر شوند.
کارشناسان تاکید کردند که تشخیص زودهنگام، همچنان یکی از موثرترین راهکارها برای مقابله با سرطان است. بر اساس توصیه آنان، افزایش آگاهی عمومی، مراجعه بهموقع به پزشک، مشارکت در برنامههای غربالگری و توسعه فناوریهای نوین تشخیصی میتواند جان هزاران نفر را در سراسر جهان نجات دهد.
انتهای پیام
