ابوالقاسم شهریاری در نشست مجازی «ایران و چشمانداز تحولات عراق» که به همت هسته سیاست خارجی چند همسایگی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، اظهار کرد: نظام سیاسی عراق با نخستوزیر اداره میشود. السودانی توان اینکه اکثریت مجلس را کسب کند، نداشت. طرفداران کاندیداها در ائتلاف چهارچوب هماهنگی نیز برای ایجاد اجتماعی از ۸ رای آنقدر توانمند نبودند که فرایند انتخاب نخستوزیر را تسریع بخشند. لذا آمریکاییها از این بازه زمانی طولانی سوءاستفاده کردند و با تهدید به تحریم و فشار بر شرایط اقتصادی عراق توانستند حرف خود را به کرسی بنشانند و علیرغم اختلافات داخلی شدید در عراق پیرامون مداخلات آمریکاییها، الزیدی را به مقام نخست وزیری برسانند.
وی با بیان اینکه آمریکا به سادگی از این برهه خاص تاریخی عراق بهره گرفت، اضافه کرد: عراق از الگوی بسیار کلاسیک وابستگی تکمحصولی پیروی میکند و به جز نفت، چیز دیگری برای ارائه ندارد. همین تکمحصولی بودن مطلق باعث شد ابزار تصمیمگیری سیاسیاش کاملا در اختیار کشورهای دیگر بخصوص آمریکا قرار گیرد. آمریکا با تهدید تحریمهای نفتی، الزیدی را به منصب نخستوزیری نشاند. انتخاب او نیز با تبریک بسیار مفصل ترامپ مواجه شد.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه با اشاره به اینکه الزیدی ۴۰ ساله تحصیلات آکادمیک در حوزه مالی و تجاری دارد، افزود: آمریکا در نهایت نوری المالکی و السودانی را کنار زد و گزینهای که کلا سابقه سیاسی نداشت و صرفا به تجارت میپرداخت را به عرصه سیاسی عراق وارد کرد. الزیدی به دلیل اینکه اولین نخستوزیری است که در این سن به این منصب رسیده، توجهات بسیاری را جلب کرده است. اقدامات او در چند روز اخیر نشان داده آمریکاییها دست برتر را در تصمیمگیریهای سیاسی عراق دارند و در نگاه حداقلی، ابزاری به دست آوردهاند که در جهت اعمال نفوذ و تصمیمگیریهای سیاسی عراق استفاده کنند.
شهریاری با تشریح وضعیت فوقالعاده اثرپذیر عراق، اظهار کرد: مهمترین محصولات صادراتی عراق در تمام ۵ سال اخیر بیش از ۹۸ درصد صادرات این کشور را به خودش اختصاص داده است. در سال ۲۰۲۵ مجموع صادرات عراق تقریبا ۹۸ میلیارد دلار است که بالغ بر ۹۷.۳ میلیارد دلار آن محصولات معدنی از جمله نفت خام بوده است. این وابستگی شدید به صادرات تک محصولی به شدت عراق را آسیب پذیر کرده است. تا جایی که هر اعمال تحریم و تهدید عراقیها به تحریمهایی همچون ایران نظام سیاسی آن را در آستانه فروپاشی قرار خواهد داد.
وی با بیان اینکه آمریکاییها به موازات اینکه به نفت ونزوئلا دسترسی دارند میتوانند سهم عراق را در بازارهای بینالمللی جایگزین کنند، ادامه داد: علی الزیدی در اولین اقدام خود، بر خلع سلاح مقاومت تاکید کرد که نشان میدهد آمریکا فردی را روی کار آورده که بدون هماهنگی و پیشبرد اهداف دیکتهشده توسط آمریکاییها امکان ماندن در منصب خود را ندارد. الان بیشترین فشار الزیدی بر نیروهای شیعه، حزب الله عراق و کتائب است که بتواند آنها را پس از خلع سلاح ادغام کند و در اختیار خودش قرار دهد.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه با اشاره به اینکه ۵۰ درصد صادرات نفت عراق مستقیم به چین صادر میشود، بیان کرد: در همین الگوی وابستگی مطلق به محصولات نفتی، اگر عراق شرکای متنوعی داشته باشد میتواند از آن به عنوان ابزار چانه زنی بهره بگیرد تا با فشارهای کمتری از سوی بازیگران بینالمللی مواجه شود، اما عراق از این فرصت هم بی بهره است. از سال ۲۰۱۴ به این سو، چین با فاصله فاحش از سایرین در رتبه نخست صادرات عراق قرار دارد. لذا جای خالی شرکای متعدد و این میزان از وابستگی نفتی باعث شد که متنهای تهدیدآمیز، تند و آتشین و غیر متعارف سفیر آمریکا در عراق به نتیجه برسد.
شهریاری تمایز ایران با عراق را در سه مورد دانست و گفت: اول اینکه عراق به غیر از نفت چیز دیگری برای عرضه ندارد در حالیکه ما به میزان کمتری به نفت وابسته هستیم. دوم سایر کالای ما مثل پتروشیمی، محصولات کشاورزی، ابزارالات و مواد شیمیایی در بازار جهانی خریدار دارند. بعد از سال ۲۰۱۸ و خروج آمریکا در برجام پتروشیمی جای خالی نفت تحریم شده ما را پوشش میدهد. علاوه بر این اگر قرار باشد عراق مانند ما تخفیف روی نفتش اعمال کند مطمئنا با آن حجم از درآمد فرومیپاشد.
وی با اشاره به تأثیر تحولات عراق بر کشورمان، اظهار کرد: فروپاشی عراق مانند آنچه در سقوط صدام رخ داد خواهد بود. جابجایی جمعیت به سمت مرزهای ما و حضورشان در کشورمان رقم میخورد که تجربه تلخی بود و بار هزینههای اجتماعی و اقتصادی زیادی بر ما متحمل میشود. به همین دلیل همچنان از دو روز پس از بسته شدن تنگه هرمز نفتکشهای چینی که در حال انتقال نفت عراق بودند آزادانه عمل کردند چون ما هم مطلع هستیم اگر عراق نفت نفروشد دچار بحران شدیدی میشود که گریبان ما را هم خواهد گرفت.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه با بیان اینکه تلاش برای خلع سلاح مقاومت و ادغام آن در ساختار نظامی عراق نشان میدهد الزیدی گزینه مناسبی برای ایران نیست، گفت: البته الزیدی با پارلمان عراق مشکلات عدیده دارد. کما اینکه به دولت او رای داده نشد و هشت وزیر پیشنهادیاش رای نیاوردند. لذا کابینه الزیدی ناقص است و مطمئنا با این حجم از اختلافات داخلی در پارلمان عراق به این سادگی رای نمیآورد.
انتهای پیام
