کشور ایران، مهد فرش دستبافت در کل جهان است و تاکنون هنرمندان زیادی را در زمینه طراحی و بافت فرش پرورش داده است و در این میان، یزد از جمله شهرهایی است که انواع فرشهای مرغوب دستباف اعم از پشم و ابریشم و غیره را در دسترس علاقهمندان و خریداران این هنر اصیل ایرانی در کل دنیا قرار داده است.
فرش دستباف یزد با کاربرد دارهای عمودی، گره نامتقارن و سه پود معمولاً در رجشمار ۳۰ بافته میشده که البته امروزه تا رجشمار ۵۰ نیز در یزد بافته میشود.
پرزهای فرش یزد بلند و نرمتر از دیگر مناطق است و جنس پشمهای فرشهای این منطقه بسیار با کیفیت و رنگهای درخشان کرکها حاکی از رنگرزی طبیعی آنهاست.
شهر یزد از دیرباز و از روزگاران قدیم، از مهمترین مراکز قالی بافی در کشور بوده است، به طوری که سیسیل ادواردز در کتاب مشهور قالی ایران در مورد فرشهای یزدی و سایر منسوجات آن، میگوید: «در آشور، ۱۴ فرسنگی یزد، قالی بسیار زیبایی گسترده شده بود» و ادامه میدهد؛ «بهترین فرشهای دنیا در یزد ایران بافته میشود.»
در سال ۱۸۰۱ میلادی که مصادف میشود با اوایل حکومت قاجار نیز در یک گزارش سری درباره تولیدات، صادرات و واردات ایران که توسط کمپانی هند شرقی ارائه شده بود؛ یزد، کاشان، طبس و غیره از مراکز بزرگ بافت قالی معرفی شدهاند.
محمدکاظم صادقیان مدیر کل صنعت، معدن و تجارت استان یزد به مناسبت ۲۰ خردادماه روز ملی فرش دستباف، در گفتوگو با ایسنا تصریح کرد: صنعت و هنر اصیل قالی بافی همانند همه مناطق ایران در استان یزد نیز از اعتبار ویژهای برخوردار است و همانند صنعت نساجی، از دیرباز در این منطقه زیبا و کویری متداول گشته است.
وی افزود: فرش یزد در سال ۱۳۹۳ همراه با ۱۰ منطقه دیگر کشور ثبت جهانی شد و در حال حاضر، این فرش در سازمان جهانی مالکیت فکری و نشان جغرافیایی لیسبون ثبت شده و یک برند جهانی شناخته شده است.
صادقیان، بازارهای داخلی تولیدات یزد را عمدتاً استانهای مرکزی، اصفهان و تهران خواند و افزود: صادرات فرش یزد نیز بیشتر به کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند امارات متحده عربی، عربستان و همچنین کشور آلمان انجام میشود.
وی در همین رابطه خاطرنشان کرد: در واقع ۱۸ درصد از فرش تولید یزد به کشور آلمان و ۱۵ درصد به کشور امارات متحده عربی صادر میشود و کشورهای آمریکا، ژاپن، ایتالیا، قطر، سوییس، انگلیس، کانادا، سوئد و کویت، سایر مقاصد صادرات فرش یزد بودهاند.
به گفته این مسئول، رتبه صادرات فرش دستباف یزد در بین استانهای کشور غالبا در نوسان بوده و از رتبه ششم تا دهم متغیر بوده است.
وی در ادامه یادآور شد: در حال حاضر بیش از ۲۰ هزار بافنده در استان فعالیت میکنند و سالانه بیش از ۱۰۰ هزار متر مربع فرش در استان یزد بافته و وارد بازار میکنند.
صادقیان با بیان این که هم اکنون ۶۰۹۶ نفر در استان از بیمه قالیبافی برخوردار هستند، گفت: در استان یزد ۲۵ مجتمع قالیبافی متمرکز و ۸۶ مجتمع قالیبافی غیر متمرکز فعالیت دارند.
وی، تعداد تعداد پروانه کسبهای مرتبط با فرش دستباف استان را ۲۹۱ مورد اعلام و عنوان کرد: سال گذشته ۶۰.۳ میلیارد تومان تسهیلات به ۲۳۲ طرح مشاغل خانگی پرداخت شده که از این مقدار، ۱۲.۹ میلیارد تومان به ۶۰ طرح مشاغل خانگی در رسته فرش دستباف پرداخت شد.
مدیر کل صمت استان از تمدید ۱۳۸۰ کارت شناسایی قالیبافان و معرفی ۳۰۹ قالیباف استان به تامین اجتماعی در سال گذشته خبر داد و گفت: پارسال ۵۴ مورد مجوز پشتیبان مشاغل خانگی در ۱۱ رسته شغلی صادر شده که تولید فرش دستباف با ۱۰ مورد بعد از رسته دوخت لباس بیشترین فراوانی آماری را به خود اختصاص داده است.
وی متذکر شد: در همین رابطه تعداد معرفی به بانکهای عامل ۵۴ طرح و تعداد پرداختی ۴۳ طرح به مبلغ ۳۳.۳ میلیارد تومان بوده که از این میزان ۷.۸ میلیارد مربوط به طرحهای قالیبافی بوره است.
صادقیان در پایان نیز پیشنهادات برای توسعه این بخش از جمله اصلاح قانون بیمه قالیبافان و آئیننامههای اجرایی در این خصوص، تخصیص تسهیلات مشاغل خانگی جهت واحدهای مستقل قالیبافی و راه اندازی کارگزاری فرش به منظور تسهیل در امور تولید و عرضه فرش دستباف و نیز راه اندازی مرکز رشد فرش با همکاری پارک علم و فناوری یا یکی از دانشگاهها به منظور بهرهمندی از شیوههای نوین تولید و عرضه فرش دستباف و تنظیم سند نقشه راه فرش دستباف استان، را ارائه کرد.
وی بر لزوم ایجاد، توسعه و تکمیل ظرفیتهای زنجیره ارزش استحصال و فرآوری الیاف پشم، تامین و تولید خامه پشمی مورد استفاده در فرش دستباف با تاسیس شرکت خدمات مرتبط با فرش دستباف به صورت پایلوت در استان یزد تاکید کرد و افزود: تاسیس و راهاندازی شهرک قالی(از چرخه تولید مواد اولیه تا خدمات تکمیلی فرش) با محوریت اتاق اصناف در استان، پیگیری و ایجاد خوشه صادراتی فرش دستباف، فراهم آوردن زمینه ایجاد و توسعه واحدهای کارگاهی متمرکز و غیرمتمرکز یا به عبارتی سوق دادن قالیبافان از حالت تکبافی به کارگاهی در راستای تولید مبتنی بر تقاضای بازار، از دیگر پیشنهادات در این زمینه است.
صادقیان همچنین تشکیل کمیته تخصصی فرش در اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی استان را پیشنهاد کرد و گفت: اتحادیه با همکاری اداره کل میراث فرهنگی و سایر بخشهای خصوصی بحث حضور تورهای خارجی با حضور بلاگرهای خارجی در رخدادهای فرش دستباف و نمایشگاههای تخصصی فرش را دنبال کند.
انتهای پیام
