در این جلسه، موضوعاتی همچون راهکارهای توسعه گردشگری منطقه، بهرهگیری از ظرفیتهای مغفولمانده طرقبه، جذب سرمایهگذار، تقویت ارتباط میان حوزههای علمی و اجرایی و استفاده از پژوهشهای تخصصی در فرآیند تصمیمگیری و اجرای طرحهای گردشگری مورد بررسی قرار گرفت.
احمد محبی، شهردار طرقبه با تأکید بر ضرورت پیوند میان دانش و اجرا در حوزه گردشگری، اظهار کرد: هر اقدامی که قرار است در حوزه اجرایی و عملیاتی انجام شود، باید بر پایه مطالعه و پژوهش باشد. متأسفانه در بسیاری از مواقع ایدههای خوبی در حوزه گردشگری مطرح میشود، اما بدون پشتوانه مطالعاتی وارد مرحله اجرا میشوند و طبیعی است که در چنین شرایطی نمیتوان انتظار موفقیت کامل داشت. به همین دلیل حوزه اجرایی و دانشگاهی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند و پژوهشها و مطالعات، مسیر اجرای پروژهها را هموار کنند.
وی با اشاره به ظرفیت علمی دانشگاهها و پژوهشکدهها افزود: دانش و تجربه همواره نیازمند بهروزرسانی است و نمیتوان تصور کرد که صرف برخورداری از تجربه اجرایی یا دریافت مدرک دانشگاهی، به معنای آگاهی کامل نسبت به همه مسائل باشد. حتی با وجود سالها فعالیت در مدیریت شهری، همچنان در حوزه گردشگری نیازمند بهرهگیری از مطالعات روز، تجربههای موفق و دانش تخصصی استادان و پژوهشگران هستیم. انتظار ما نیز این است که مراکز علمی علاوه بر ارائه اسناد و مطالعات، در مرحله اجرا و عملیاتیسازی طرحها نیز در کنار مدیریت شهری حضور داشته باشند.
محبی با بیان اینکه این شهر از ظرفیتهای کمنظیری برخوردار است که کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند، گفت: طرقبه، «نگین گردشگری» در مجاورت کلانشهر مشهد است، اما بسیاری از مردم مشهد و حتی کشور از داشتههای ارزشمند آن اطلاع ندارند. مسیرهای متعدد پیادهروی، باغراههای زیبا، سنگنگارههای تاریخی، اقامتگاههای بومگردی، روستاهای بکر و چشمنواز و مسیرهایی که عبور از آنها به تنهایی میتواند بر آرامش و سلامت روان افراد تأثیرگذار باشد، ازجمله ظرفیتهایی هستند که آنگونه که باید معرفی نشدهاند.
شهردار طرقبه افزود: گاهی حتی خود ما نیز به این ظرفیتها توجه کافی نداریم. بسیاری از شهروندان و حتی برخی مسئولان، برخی جاذبههای طبیعی و گردشگری طرقبه را از نزدیک ندیدهاند؛ در حالی که برای بازدید از جاذبههای سایر کشورها هزینه و زمان صرف میکنیم، اما از داشتههای ارزشمند خود غافل ماندهایم.
وی با اشاره به ظرفیتهای طبیعی منطقه تصریح کرد: در این منطقه چند رودخانه دائمی، فضاهای طبیعی کمنظیر و تفرجگاههای متعددی وجود دارد. از ابتدای بلوار امام رضا(ع) تا محدوده بند گلستان و مجموعه چالیدره، ظرفیتهای متنوعی برای توسعه گردشگری فراهم شده است. چالیدره امروز به یکی از مهمترین مجموعههای تفریحی استان تبدیل شده و امکانات متعددی از جمله تلهسیژ، قایقرانی، تجهیزات بازی و مجموعههای متنوع تفریحی در آن فعال است.
محبی ادامه داد: یکی از شاخصترین مجموعههای سافاری کشور در طرقبه قرار دارد و در کنار سافاری کیش، میتوان از آن به عنوان یکی از مهمترین سافاریهای ایران نام برد. همچنین سرمایهگذار این مجموعه، قایقهای تفریحی بهروز و باکیفیتی را با دشواری فراوان وارد کشور کرده و در اختیار گردشگران قرار داده است، اما هنوز بخش قابل توجهی از مردم از وجود چنین امکاناتی بیاطلاع هستند.
احداث پارک حیوانات در چالیدره
شهردار طرقبه از اجرای پروژهای جدید در چالیدره خبر داد و گفت: در حال احداث پارک حیوانات هستیم تا بازدیدکنندگان بتوانند با استفاده از وسایل نقلیه در مسیرهای مشخص حرکت کرده و گونههای خاص جانوری را مشاهده کنند. امیدواریم این پروژه ظرف دو تا سه ماه آینده به بهرهبرداری برسد و به یکی دیگر از جاذبههای گردشگری منطقه تبدیل شود.
وی با تأکید بر اینکه نباید گردشگری را صرفاً از منظر تفریح نگاه کرد، اظهار کرد: گردشگری و ایجاد فضاهای تفرجی، آثار مهمی بر سلامت روحی و روانی مردم دارد. امروز مردم تحت فشارهای مختلف اقتصادی و اجتماعی قرار دارند و بیش از هر زمان دیگری به فضاهایی برای نشاط، آرامش و تخلیه انرژی نیاز دارند. باید شرایطی فراهم شود تا خانوادهها بتوانند لحظاتی شاد و آرام را در کنار یکدیگر تجربه کنند.
محبی ادامه داد: مردم ایران، مردمی همراه، صبور و پایبند به ارزشها و سنتهای خود هستند و در همه شرایط در کنار مسئولان ایستادهاند، اما واقعیت این است که در حوزه گردشگری و ایجاد زیرساختهای متناسب با نیازهای جامعه، آنگونه که باید برای آنان کار نکردهایم.
شهردار طرقبه با اشاره به اقدامات انجامشده در مدیریت شهری گفت: با وجود محدودیتهای مالی و مشکلات متعدد، تلاش کردهایم پروژههایی را در حوزه گردشگری و فضای شهری اجرا کنیم. بخشی از این اقدامات با دشواریهای فراوان، توقف پروژهها و کمبود منابع همراه بوده، اما معتقدیم نتیجه این تلاشها به بهبود کیفیت زندگی مردم کمک خواهد کرد.
وی خاطرنشان کرد: یکی از نخستین اقدامات ما، راهاندازی مدیریت گردشگری در ساختار شهرداری بود؛ چراکه شهری با بیش از ۷۰ سال سابقه مدیریت شهری و برخوردار از ظرفیتهای فراوان گردشگری، نباید فاقد ساختار تخصصی در این حوزه باشد.
محبی با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و مذهبی منطقه افزود: طرقبه علاوه بر جاذبههای طبیعی، از ظرفیتهای فرهنگی و مذهبی ارزشمندی نیز برخوردار است. وجود امامزادگان و اماکن مذهبی از جمله این ظرفیتهاست و بر اساس برخی آمارها، زائرانی از کشورهای مختلف برای بازدید از این اماکن به منطقه سفر میکنند.
دره ارغوان؛ ظرفیت شاخص گردشگری منطقه
شهردار طرقبه با اشاره به ظرفیتهای دره ارغوان تصریح کرد: این منطقه یکی از ظرفیتهای کمنظیر گردشگری است و در فصل شکوفایی گلهای ارغوان، حجم استقبال گردشگران به اندازهای افزایش مییابد که در برخی ساعات ناچار به محدود کردن ورود خودروها میشویم. این استقبال نشان میدهد مردم به جاذبههای طبیعی علاقهمند هستند و باید با برنامهریزی مناسب، زیرساختهای لازم برای بهرهبرداری مطلوب از این ظرفیتها فراهم شود.
وی افزود: برای برخی طرحهای مرتبط با توسعه گردشگری مطالعات گستردهای انجام شده و حتی مجوزهای لازم نیز اخذ شده است، اما محدودیتهای مالی مانع اجرای آنها شده است. در برخی پروژهها پیمانکار نیز مشخص شده و تنها تأمین اعتبار باقی مانده است. اجرای این طرحها میتواند زمینه ایجاد صدها هکتار فضای گردشگری جدید را فراهم کند.
شهردار طرقبه با بیان اینکه توسعه گردشگری نیازمند حمایت عملی از سرمایهگذاران است، گفت: بسیاری از طرحهای مطالعاتی ارزشمند تهیه شدهاند، اما به مرحله اجرا نرسیدهاند. در حالی که باید از سرمایهگذاران حمایت کرد و زمینه حضور آنان را در پروژههای اجرایی فراهم ساخت.
محبی با اشاره به اهمیت تعریف مسیرهای جدید گردشگری اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که میتواند با کمک پژوهشکده گردشگری دنبال شود، شناسایی و طراحی مسیرهای جدید گردشگری است. برخی از این مسیرها با حداقل هزینه و صرفاً از طریق نصب تابلوهای راهنما، معرفی ظرفیتها و ساماندهی فضاها قابل اجرا هستند و میتوانند گردشگران را با جاذبههای کمتر شناختهشده منطقه آشنا کنند.
وی ادامه داد: هدف ما این است که گردشگری در طرقبه صرفاً به چند نقطه محدود نشود و بتوانیم با معرفی مسیرهای متنوع، ظرفیتهای طبیعی، ورزشی و فرهنگی منطقه را در اختیار مردم قرار دهیم تا علاوه بر توزیع مناسب گردشگران، فرصتهای جدیدی نیز برای توسعه اقتصادی ایجاد شود.
شهردار طرقبه با تأکید بر ضرورت حرکت از مطالعات صرف به سمت اقدامات عملی افزود: بدون مطالعه نمیتوان تصمیمگیری کرد، اما مطالعات نیز باید به نتایج اجرایی منجر شوند. انتظار ما از پژوهشکده گردشگری این است که در کنار انجام مطالعات، در ارائه راهکارهای عملیاتی و قابل اجرا نیز همراه مدیریت شهری باشد.
محبی ادامه داد: در حوزه جذب سرمایهگذار نیز نیازمند همکاری جدی هستیم و اگر لازم باشد میتوان نشستها و همایشهایی برای معرفی فرصتهای سرمایهگذاری برگزار کرد تا سرمایهگذاران با ظرفیتهای موجود آشنا شوند و مدیریت شهری نیز آمادگی دارد برای اجرای طرحهای مؤثر، حمایتهای لازم را انجام دهد.
وی با اشاره به ظرفیتهای چالیدره و دره ارغوان گفت: در حال حاضر سرمایهگذاران توانمندی برای ورود به این حوزهها اعلام آمادگی کردهاند و مدیریت شهری نیز آماده همکاری کامل است. بهویژه در دره ارغوان، تمامی مجوزهای مورد نیاز اخذ شده و در صورت تأمین منابع مالی و حضور سرمایهگذار، امکان آغاز عملیات اجرایی وجود دارد.
شهردار طرقبه همچنین به برخی ایدههای مطرحشده در حوزه حملونقل گردشگری اشاره کرد و افزود: ازجمله پیشنهادهای مطرحشده، ایجاد ارتباط میان برخی مقاصد گردشگری از طریق زیرساختهایی مانند تلهکابین است تا بخشی از بار ترافیکی مسیرهای اصلی کاهش یابد و دسترسی گردشگران به جاذبهها تسهیل شود.
محبی درباره اقدامات انجامشده برای حفاظت از محیطزیست و جلوگیری از آسیب به طبیعت نیز گفت: حفظ طبیعت و فضای سبز از مهمترین دغدغههای مدیریت شهری است. به همین دلیل حتی در بخشهایی خارج از محدوده خدماتی شهرداری نیز امکانات و خدمات مورد نیاز گردشگران فراهم شده است. نصب سرویسهای بهداشتی، آبخوری و سطلهای زباله، توزیع کیسه زباله در ایام پرتردد و پیشبینی فضاهای مشخص برای روشن کردن آتش و گرم کردن غذا، از جمله اقداماتی است که برای جلوگیری از آسیب به باغات و فضاهای طبیعی انجام شده است.
وی با قدردانی از پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی تأکید کرد: این مجموعه میتواند به عنوان بازوی فکری، مطالعاتی و حتی اجرایی مدیریت شهری در کنار ما قرار گیرد و اگر پژوهشکده گردشگری، مدیریت شهری، شورای شهر، سرمایهگذاران و سایر دستگاههای مرتبط در کنار یکدیگر قرار گیرند، میتوان طرقبه را به یکی از مقاصد شاخص گردشگری کشور تبدیل کرد؛ چراکه هدف نهایی، افزایش نشاط اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و بهرهگیری درست از ظرفیتهای ارزشمند این منطقه است.
انجام ۵۴۰ پروژه پژوهشی توسط پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی
در ادامه، جواد براتی، رئیس پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به سوابق مطالعاتی و پژوهشی این مجموعه در حوزه برنامهریزی و توسعه، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از فعالیتهای پژوهشکده در حوزه مطالعات اسنادی، برنامهریزی و تهیه اسناد توسعهای استان انجام شده است. ازجمله این اقدامات میتوان به مشارکت در تهیه اسناد آمایش سرزمین، برنامه توسعه اقتصادی و اشتغالزایی روستایی، برنامه راهبردی و عملیاتی گردشگری، طرح توسعه صنعت، معدن و تجارت استان و همچنین طرح کمی و کیفی زیارت امام رضا(ع) اشاره کرد.
وی افزود: تمامی این طرحها دارای گزارشهای تفصیلی در سطوح مختلف شهرستانی، دهستانی و روستایی هستند و اطلاعات ارزشمندی را در اختیار قرار میدهند. به عنوان مثال، در طرح توسعه اقتصادی و اشتغالزایی روستایی، تمامی روستاهای استان بهصورت تفکیکی مورد مطالعه قرار گرفتهاند و روستاهای شهرستان طرقبه و شاندیز نیز در این مطالعات بررسی شدهاند. همچنین در قالب اسناد آمایش سرزمین، برنامه راهبردی و عملیاتی استان و طرح توسعه صنعت، معدن و تجارت، گزارشهای اختصاصی مربوط به شهرستان تهیه شده است.
وی ادامه داد: علاوه بر این طرحهای کلان، پژوهشکده در قالب طرحهای داخلی که با حمایت جهاد دانشگاهی اجرا شدهاند نیز مطالعات متعددی را انجام داده است. بخشی از این مطالعات به مناطق و روستاهای شهرستان طرقبه و شاندیز اختصاص داشته و پژوهشهایی درباره روستاهایی همچون کنگ و ازغد انجام شده است که خروجی آنها در قالب طرحهای پژوهشی، مقالات علمی و سایر دستاوردهای پژوهشی ارائه شده است.
رئیس پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به بهرهگیری از ظرفیتهای علمی دانشجویان گفت: بخشی دیگر از فعالیتهای مرتبط با این منطقه از طریق پایاننامهها و مطالعات موردی دانشجویان انجام شده است. دانشجویانی از دانشگاههای مختلف، موضوعات پژوهشی خود را به شهرستان طرقبه و شاندیز و روستاهای آن اختصاص دادهاند. حتی دانشجویانی از کشور فرانسه که دورههای کارورزی خود را در پژوهشکده سپری کردهاند، طی دورههای چهار تا پنجماهه، مطالعات میدانی و موردی را در برخی از روستاهای این منطقه انجام دادهاند.
براتی با بیان اینکه پژوهشکده گردشگری تاکنون بیش از ۵۴۰ طرح پژوهشی را به انجام رسانده است، تصریح کرد: بخشی از این ظرفیت پژوهشی بهطور مستقیم یا غیرمستقیم با شهرستان طرقبهشاندیز مرتبط بوده و میتواند مبنای تصمیمگیریها و برنامهریزیهای آینده قرار گیرد.
وی با اشاره به زمینههای پیشنهادی همکاری میان پژوهشکده گردشگری و شهرداری طرقبه اظهار کرد: درحال حاضر چند محور برای همکاری مشترک وجود دارد که میتواند پس از بررسیهای کارشناسی و توافق طرفین، در قالب برنامههای اجرایی و پروژههای مشخص دنبال شود.
رئیس پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی افزود: یکی از این محورهای همکاری، برگزاری همایش فرصتهای سرمایهگذاری طرقبه است که میتواند با مشارکت پژوهشکده گردشگری و حمایت شهرداری طرقبه برگزار شود. همچنین این ظرفیت وجود دارد که اتاق بازرگانی نیز در این فرآیند مشارکت داشته باشد تا زمینه معرفی ظرفیتها و جذب سرمایهگذاران فراهم شود.
براتی ادامه داد: موضوع دیگر، انعقاد تفاهمنامه همکاری میان طرفین است تا این تفاهمنامه بهعنوان بستری برای تسهیل و تسریع همکاریهای مشترک در حوزههای پژوهشی، آموزشی و اجرایی عمل کند و زمینه اجرای برنامههای مشترک را فراهم آورد.
وی با اشاره به ضرورت توجه به توزیع مناسب گردشگران در سطح منطقه تصریح کرد: مطالعه و بازنگری در مسیرهای گردشگری طرقبه نیز از دیگر همکاریهایی است که میتواند صورت بگیرد. بر این اساس، میتوان با انجام مطالعات تخصصی، مسیرهای جایگزین یا مکملی را در کنار مسیرهای اصلی گردشگری شناسایی و معرفی کرد تا ضمن ایجاد تجربههای جدید برای گردشگران، بخشی از فشار وارد بر مسیرهای پرتردد نیز کاهش یابد.
رئیس پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: مجموعه این اقدامات میتواند در قالب تدوین برنامه راهبردی و عملیاتی گردشگری شهر طرقبه ساماندهی شود و پژوهشکده آمادگی دارد در تهیه این سند تخصصی در کنار مدیریت شهری قرار گیرد.
در ادامه این نشست، اعضای پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی نیز دیدگاهها و پیشنهادهای تخصصی خود را درباره توسعه گردشگری طرقبه مطرح کردند.
در این جلسه بر این موضوع تأکید شد که در توسعه گردشگری، نباید صرفاً افزایش تعداد گردشگران بهعنوان هدف اصلی در نظر گرفته شود، بلکه لازم است تمرکز بیشتری بر افزایش میزان هزینهکرد گردشگران، ارتقای کیفیت تجربه سفر و توجه به ملاحظات زیستمحیطی و دغدغههای اجتماعی شهروندان نسبت به پیامدهای منفی گردشگری وجود داشته باشد. در صورت حرکت در این مسیر، زیستپذیری مقصد نیز بیش از پیش تقویت خواهد شد.
همچنین مطرح شد که کاهش حضور گردشگران در ساعات شب، تا حد زیادی ناشی از نوع خدمات و تجربهای است که برای آنان تعریف شده است. در صورتی که تجربههای تازهتر و خاطرههای ماندگارتری برای گردشگران خلق شود، بهطور طبیعی مدت زمان حضور آنان در منطقه نیز افزایش خواهد یافت.
در خصوص مجموعه ارغواندره نیز عنوان شد که نخستین و مهمترین مسئله، شکلگیری هویت و برند این مجموعه است. گردشگر باید بتواند به این پرسش پاسخ دهد که چرا باید این مجموعه را از میان مراکز متعدد تفریحی و سرگرمی موجود در این محور انتخاب کند. بر همین اساس، کپیبرداری از نمونههای مشابه نمیتواند به شکلگیری هویت برند منجر شود و ضروری است مزیتهای رقابتی و ویژگیهای منحصربهفرد ارغواندره تعریف و تقویت شود.
در بخش دیگری از جلسه، بر ضرورت شناسایی و اولویتبندی مسائل حوزه گردشگری شهر و پروژههای مرتبط تأکید شد و پیشنهاد شد این موضوعات در قالب نشستهای تخصصی و کارشناسی، بهصورت دقیقتر مورد بررسی قرار گیرد تا برای هر یک از آنها راهکارهای اجرایی و عملیاتی متناسب ارائه شود.
همچنین عنوان شد که بخشی از مسائل و نیازهای مدیریت شهری میتواند در قالب پایاننامهها و رسالههای دانشگاهی و با هدایت اعضای هیئت علمی دنبال شود. در عین حال، برخی موضوعات نیز نیازمند انجام پژوهشهای حرفهای و تخصصی توسط تیمهای مجرب پژوهشی هستند و نمیتوان آنها را صرفاً در قالب فعالیتهای دانشجویی تعریف کرد.
بر ظرفیت پژوهشکده گردشگری در حوزه مسئلهیابی، آسیبشناسی و ارائه راهکارهای تخصصی نیز تأکید و اعلام شد که امکان شناسایی، اولویتبندی و بررسی مسائل اصلی حوزه گردشگری و ارائه راهحلهای پژوهشی و اجرایی برای آنها وجود دارد.
در این نشست همچنین به ظرفیتهای گردشگری خلاق اشاره شد و این موضوع مطرح شد که میتوان متناسب با ظرفیتهای طبیعی، تاریخی و فرهنگی منطقه، برنامهها و ایدههای خلاقانهای برای توسعه گردشگری طراحی و اجرا کرد. در برخی از این طرحها نیز امکان بهرهمندی از حمایتهای جهاد دانشگاهی برای کاهش هزینههای مطالعاتی وجود دارد.
از دیگر موضوعات مطرحشده، ضرورت تدوین برنامه راهبردی و عملیاتی گردشگری بود. عنوان شد که تجربههای گذشته نشان داده تغییرات مدیریتی مانع از به سرانجام رسیدن برخی برنامهها شده است، اما با تکیه بر تجربیات موجود و دانش تخصصی، امکان تهیه و اجرای یک برنامه جامع و کاربردی برای توسعه گردشگری منطقه وجود دارد.
در ادامه، به برخی تجربههای موفق پژوهشکده در تبدیل پژوهش به اقدام عملی اشاره شد؛ ازجمله طراحی «نقشه هوشمند گردشگری مشهد» مبتنی بر فناوری واقعیت افزوده و همچنین طراحی بستههای سوغات فرهنگی که حاصل مطالعات تخصصی در حوزه گردشگری بودهاند.
همچنین ثبت جهانی روستای ریاب بهعنوان یکی از نمونههای موفق اقدامپژوهی مطرح شد؛ فرآیندی که از تهیه و تکمیل پرونده تا بارگذاری اطلاعات آن با همراهی پژوهشکده دنبال شده و نمونهای از پیوند میان پژوهش و اجرا به شمار میرود.
در پایان نیز بر این نکته تأکید شد که پژوهشهای انجامشده در پژوهشکده با بهرهگیری از تیمهای حرفهای، متشکل از اعضای هیئت علمی باتجربه و پژوهشگران متخصص انجام میشود و تلاش بر آن است که خروجی این مطالعات، علاوه بر برخورداری از استانداردهای علمی، قابلیت اجرا و کاربرد عملی نیز داشته باشد. همچنین ظرفیت مرکز خدمات تخصصی سرمایهگذاری و بازاریابی جهاد دانشگاهی، به دلیل بهرهگیری همزمان از تخصصهای مدیریتی، اقتصادی و جامعهشناختی، فرصتی مناسب برای همراهی با طرحهای سرمایهگذاری و توسعه گردشگری عنوان شد.
انتهای پیام
