مهدی ارخودی قلعه‌نویی در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به تفاوت یادگیری مبتنی بر تیم با فعالیت‌های گروهی متداول در دانشگاه اظهار کرد: در فعالیت‌های گروهی معمولاً دانشجویان یک تکلیف یا پروژه را بین خود تقسیم می‌کنند و هر فرد بخشی از آن را بر عهده می‌گیرد؛ در این میان ممکن است برخی مشارکت بیشتری داشته باشند و برخی دیگر فعال‌تر عمل کنند.
وی افزود: یادگیری مبتنی بر تیم یا همان «تیم‌بیس لرنینگ» رویکردی ساختارمند است که یادگیری فردی و جمعی را با هم تلفیق می‌کند. در این روش، دانشجویان صرفاً بخش‌های مختلف یک واحد یادگیری را بین خود تقسیم نمی‌کنند، بلکه ابتدا به‌صورت فردی محتوای آموزشی را مطالعه کرده و از طریق آزمون‌های مختلف، آمادگی خود را ارزیابی می‌کنند. سپس در گروه‌های کوچک کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و درباره پاسخ‌ها و مسائل مطرح‌شده به بحث می‌پردازند و هر فرد از مطلبی که مطالعه کرده است، دفاع می‌کند.
این مشاور تحصیلی و تربیتی ادامه داد: در این روش، گروه صرفاً وسیله‌ای برای تقسیم کار نیست، بلکه بستری برای تبادل دیدگاه‌ها، استدلال و اصلاح برداشت‌های نادرست از طریق گفت‌وگو با دیگران است. مسئولیت‌پذیری فرد در برابر اعضای گروه و پاسخ‌هایی که از آن‌ها دریافت می‌کند، باعث می‌شود در این فرایند منفعل نباشد و بتواند دانش خود را تحلیل و ارزیابی کند و مشارکت فعالی داشته باشد.
ارخودی قلعه‌نویی با اشاره به یکی از چالش‌های فعالیت‌های گروهی، یعنی بر عهده گرفتن بخش عمده کار توسط دانشجویان فعال‌تر، بیان کرد: این مسئله یکی از چالش‌های جدی است و زمانی که برنامه‌ریزی مناسبی وجود نداشته باشد، ممکن است دانشجوی قوی‌تر فرصت بیشتری برای یادگیری و تمرین پیدا کند. اساساً برخی دانشجویان فعال‌تر و توانمندتر هستند و در مقابل، بعضی دیگر منفعل می‌شوند.
وی با تأکید بر ضرورت تقویت مسئولیت‌پذیری فردی در دانشجویان افزود: برای پیشگیری از این وضعیت، ابتدا باید مسئولیت‌پذیری فردی را در افراد تقویت کنیم. در یادگیری مبتنی بر تیم نیز همین اتفاق رخ می‌دهد؛ به این معنا که ارزیابی فردی دانشجو پیش از انجام فعالیت گروهی اهمیت دارد و مورد بررسی قرار می‌گیرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان با بیان اینکه فعالیت‌های گروهی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که مشارکت همه اعضا در آن ضروری باشد، گفت: برای مثال، به‌جای اینکه از دانشجو بخواهیم یک ارائه ساده انجام دهد، بهتر است مسئله‌ای چندبعدی مطرح کنیم تا هر یک از اعضا بخشی از آن را دنبال کنند و نقش مشخصی داشته باشند و در نهایت با کمک یکدیگر آن را ارائه دهند. همچنین ارزیابی دانشجویان از یکدیگر و ارائه بازخوردهای مستمر می‌تواند به تقویت این فرایند کمک کند.
ارخودی قلعه‌نویی ادامه داد: صرف صحبت کردن دانشجو نیز کافی نیست، بلکه باید شرایطی فراهم شود تا بتواند مشارکت تأثیرگذاری در گروه داشته باشد. در این فرایند، استاد نیز می‌تواند به‌عنوان تسهیلگر یادگیری در کنار دانشجویان حضور داشته باشد و نقش خود را ایفا کند.
ظرفیت یادگیری مبتنی بر تیم برای تقویت درک مفاهیم درسی، تفکر انتقادی و توانایی حل مسئله
وی با اشاره به ظرفیت یادگیری مبتنی بر تیم برای تقویت درک مفاهیم درسی، تفکر انتقادی و توانایی حل مسئله اظهار کرد: این روش ظرفیت بسیار بالایی برای تقویت این موارد دارد، زیرا دانشجو را از موقعیت دریافت‌کننده اطلاعات خارج می‌کند و در جایگاهی قرار می‌دهد که باید درباره آموخته‌های خود فکر کند، استدلال داشته باشد و از دیدگاه و نظری که مطرح می‌کند، دفاع کند.
این مشاور تحصیلی و تربیتی افزود: زمانی که دانشجو با مسئله‌ای مواجه می‌شود و تلاش می‌کند آن را تحلیل کند، دانش نظری که آموخته است برای او ملموس‌تر می‌شود. همچنین شنیدن دیدگاه‌های دیگر دانشجویان باعث می‌شود در صورت نادرست بودن برداشت خود، آن را اصلاح کند. همین فرایند به تقویت تفکر انتقادی کمک می‌کند؛ زیرا دانشجویان در گفت‌وگوها شواهد را بررسی می‌کنند، استدلال‌های یکدیگر را می‌سنجند، راه‌حل‌های مختلف را مورد ارزیابی قرار می‌دهند و در نهایت تصمیم می‌گیرند.
ارخودی قلعه‌نویی با بیان اینکه این روش توانایی دانشجویان را برای کاربردی کردن دانش و حل مسائل افزایش می‌دهد، به رشته روان‌شناسی و مشاوره اشاره کرد و گفت: به‌جای اینکه آموزش را به تعریف نظریه‌ها و انتقال دانش نظری محدود کنیم، می‌توانیم موقعیت‌های حرفه‌ای و مسائل پیچیده‌ای را مطرح کنیم تا دانشجو دانش نظری خود را با دیگران به اشتراک بگذارد، درباره آن گفت‌وگو کند، به حل مسئله بپردازد و به تصمیمی مبتنی بر استدلال قوی برسد. چنین رویکردی می‌تواند ارزشمندتر باشد.
وی با تأکید بر اینکه صرف تشکیل گروه و واگذاری بخشی از وظایف به افراد، یادگیری آن‌ها را تضمین نمی‌کند، تصریح کرد: کیفیت طراحی این فعالیت‌ها بسیار مهم است. میزان آمادگی دانشجویان، نحوه عملکرد استاد، ارائه بازخورد از سوی او و فراهم کردن فرصت کافی برای بحث و استدلال، همگی در اثربخشی این روش اهمیت و نقش تعیین‌کننده دارند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان در جمع‌بندی گفت: یادگیری مبتنی بر تیم فرصتی است تا دانشجویان به‌جای حفظ کردن و صرفاً فراگیری مجموعه‌ای از اطلاعات، به سمت تفکر و تعامل با دوستان و همکلاسی‌های خود حرکت کنند و دانش نظری‌شان را کاربردی سازند. دانشگاه به چنین رویکردی نیاز دارد؛ چراکه در کنار دانش تخصصی، مهم است دانشجو توانایی تفکر، کار تیمی و مسئولیت‌پذیری داشته باشد و بتواند در حل مسائل جامعه نقش ایفا کند؛ در غیر این صورت، دانش تخصصی به‌تنهایی ممکن است ارزش عملی چندانی نداشته باشد.
انتهای پیام
