رضا سلیماننوری، چهارشنبه ۲۰ خردادماه در نشست سفرنامهخوانی با عنوان «یادداشتهای سفر مشهد؛ امیرحسین مسعودی خراسانی» که در مرکز اسناد و کتابخانه ملی شرق کشور در مشهد برگزار شد، با اشاره به اهمیت کتاب «یادداشتهای سفر مشهد» اظهار کرد: این اثر تصویری از فضای شهر مشهد پیش از اشغال توسط نیروهای ارتش سرخ ارائه میدهد و به دلیل زمان نگارش، از ارزش تاریخی بالایی برخوردار است.
وی افزود: امیرحسین مسعودی خراسانی، متولد ۱۲۹۹، این سفرنامه را در مردادماه ۱۳۲۰ به رشته تحریر درآورده است. نویسنده کمتر از یک ماه پیش از اشغال مشهد که در نهم شهریور ۱۳۲۰ رخ داد، به این شهر بازمیگردد؛ در حالیکه جنگ از سوم شهریور ۱۳۲۰ آغاز شده بود.
رئیس هیئتمدیره انجمن چهارباغ خراسان ادامه داد: بخشهایی از این کتاب به لحظهنگاری اختصاص دارد و توصیفهای دقیقی از مشهد قدیم، از جمله خیابان جم، بالاخیابان، بازار سرشور، ارگ، کوهسنگی، میدان مجسمه، کارخانه قند، سینما دیدهبان، سینما فردوسی و بسیاری از محلههای مشهد ارائه میدهد. همچنین در این اثر به معرفی بخشهای مختلف خانههای قدیمی مشهد پرداخته شده و چند صفحه پایانی کتاب نیز پنج سال پس از اتمام نگارش اصلی افزوده شده است.
سلیمان نوری در ادامه به پیشینه خانوادگی نویسنده سفرنامه اشاره کرد و گفت: امیرحسین مسعودی خراسانی فرزند میرزا محمدحسینخان سالار مؤید، نماینده دوره اول مجلس شورای ملی از مشهد بود که بعدها نام «مسعودی خراسانی» را برای خود برگزید. او از مالکان بزرگ خراسان به شمار میرفت و بنا بر روایت خودش، به دلیل شرایط اجتماعی و سیاسی آن دوره، در سال ۱۳۰۷ به تهران مهاجرت کرد. مسعودی خراسانی با تسلط بر زبانهای خارجی، ترجمه آثاری از ادبیات جهان از جمله اشعار لامارتین، ادگار آلن پو و ویکتور هوگو را به فارسی آغاز کرد که از نخستین ترجمهها در این حوزه به شمار میرود.
وی ادامه داد: این نویسنده همزمان به روزنامهنگاری نیز روی آورد و این فعالیت در نهایت به سردبیری یک هفتهنامه انجامید. او در سال ۱۳۲۹ راهی لندن شد و مدتی بهعنوان همکار ادبی بیبیسی فعالیت داشت و سپس در اوایل دهه ۱۳۳۰ به ایران بازگشت و با سازمان برنامه و چند نشریه همکاری کرد. وی در دوران اقامتش در تهران (۱۳۲۲ تا ۱۳۲۳) با نشریه «افکار ایران» همکاری داشت و پس از بازگشت به مشهد نیز همکاری خود را با ضمیمه هفتگی روزنامه «آفتاب شرق» ادامه داد. در دهه ۱۳۴۰، روزنامههای «آفتاب شرق» و «خراسان» از مطبوعات شاخص مشهد بودند و برای جذب مخاطب، ضمائم متنوعی از جمله هفتهنامه بانوان منتشر میکردند.
رئیس هیئتمدیره انجمن چهارباغ خراسان تصریح کرد: مسعودی خراسانی دو داستان بلند با عنوانهای «عشق زوایت به قلم خودش» و «سوغات نیشابور»، همچنین یک سفرنامه (اثر مورد بحث) از خود به جای گذاشته است. او سالهای پایانی عمر خود را در پاریس سپری کرد و اشعار نو به زبان انگلیسی نیز سرود که امید میرود بهزودی منتشر شود. وی سرانجام در سال ۱۳۵۳ درگذشت.
در ادامه این نشست، نسرین مسعودی خراسانی با اشاره به روند گردآوری آثار برادرش گفت: از سال ۱۳۶۲ تلاش برای جمعآوری و انتشار نوشتههای امیرحسین مسعودی خراسانی آغاز شد، اما این روند سالها به طول انجامید. او در دهههای ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ فعالیتهای گستردهای در عرصه فرهنگ و مطبوعات داشت، اما همچنان چهرهای کمترشناختهشده در میان نویسندگان و روزنامهنگاران معاصر است. امروز با فاصله گرفتن از آن دوران، نسل جوان شناخت دقیقی از فضای فرهنگی آن سالها و تلاشهای فعالان آن دوره ندارد.
وی به بخشی از فعالیتهای مطبوعاتی او اشاره کرد و افزود: او در روزنامه «افکار ایران» که بین سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۳ منتشر و سپس توقیف شد، ترجمههای متعددی منتشر کرد. استعداد ادبی او از نوجوانی آشکار بود؛ بهگونهای که در دوران تحصیل در مدرسه سنلویی، انشایی نوشت که معلمش باور نمیکرد اثر یک دانشآموز باشد و تصور میکرد از جایی رونویسی شده است. همین سوءظن موجب شد او آن مدرسه را ترک کند.
وی ادامه داد: بخشی از آثار امیرحسین مسعودی خراسانی از جمله «سرگذشت جعفر جنی» نزد دوستانش باقی ماند و متأسفانه بسیاری از نوشتههای او در گذر زمان از بین رفت یا مفقود شد.
مسعودی خراسانی درباره یکی دیگر از آثار این نویسنده گفت: برادرم رمانی در سبک رئالیسم جادویی نگاشته بود که در میان آثار فارسی این حوزه جایگاه قابل توجهی دارد، اما هیچ ناشری حاضر به انتشار آن نشد. این اثر ابتدا با عنوان «بینام» در نظر گرفته شده بود، اما با این نام موافقت نشد و در نهایت با عنوان «اورفه در پاریس» منتشر شد؛ اثری که بهصورت مستقل و در شمارگان محدود به چاپ رسید.
انتهای پیام
