محمد فیضی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به آتشسوزی در جنگلهای بلوط منطقه «لیتانار» در حوضه آبخیز کبیرکوه شهرستان درهشهر، اظهار کرد: چند روزی است که این جنگلهای زیبا در آتش بیتدبیری و بینظارتی، توسط افراد سودجو طعمه حریق شده است.
وی خاطرنشان کرد: با وجود تلاش متولیان، همیاران طبیعت، سازمانهای مردمنهاد و اهالی روستاهای مجاور، بهدلیل صعبالعبور بودن منطقه و کمبود امکانات و تجهیزات اطفای حریق، چند روز طول کشید.
فیضی با اشاره به عوامل مؤثر در افزایش خطر آتشسوزی در جنگلها و مراتع استان ایلام، خاطرنشان کرد: خشکسالی و تغییرات اقلیمی، کاهش رطوبت خاک و پوشش گیاهی، افزایش دما و بادهای گرم، احتمال اشتعالپذیری را چند برابر میکند. برای جلوگیری از گرم شدن خاک باید پوشش علفی زیر اشکوب حفاظت شوند.
وی بیان کرد: سوزاندن بقایای کشاورزی و پسچر مزارع، یکی از عوامل اصلی سرایت آتش از مزارع به جنگلها در ایلام است، تبدیل جنگل به زمین کشاورزی نیز زمینهساز این تهدید است.
دانشآموخته دکترای محیط زیست گفت: مطالعات و پژوهشهای صورتگرفته نشان میدهد نزدیکی به جادهها یکی از مهمترین عوامل وقوع حریق است، فاصله کم جنگلها از جادهها و مناطق انسانی و عدم وجود اعلام هشدار در راههای ورودی و خروجی استان، از عوامل مؤثر در این زمینه است.
وی تأکید کرد: نبود پیوند منافع مردم مجاور عرصههای طبیعی با حفاظت از جنگلها، یکی از ریشههای گسترش آتشسوزیهاست، ضعف در مدیریت مشارکتی و نبود حکمرانی اجتماعمحور با استفاده از خرد جمعی ساکنان مجاور عرصههای جنگلی، از دیگر عوامل مؤثر است.
فیضی توضیح داد: کمبود تجهیزات، نیرو و پایگاههای اطفای حریق، عدم وجود بالگرد، تجهیزات سبک و سنگین و نیروهای آموزشدیده با توجه به توپوگرافی خاص عرصههای جنگلی استان ایلام، از چالشهای اصلی کشور محسوب میشود.
وی به پدیده «پایروتروریسم» (آتشافروزی عمدی خرابکارانه) نیز اشاره کرد و گفت: در برخی مناطق، آتشسوزیهای عمدی با انگیزههای تخریب یا سودجویی گزارش شده است.
این دانشآموخته دکترای محیط زیست بیان کرد: افزایش گردشگری بدون مدیریت و ضابطهمند، حضور گردشگران بدون آموزش و زیرساخت، روشن کردن آتش و رها کردن پسماندهای شیشه و فلزات براق، میتوانند از عوامل مهم حریق باشند.
وی تصریح کرد: الگوی تکرارشونده آتشسوزیها در شهرستانهای استان ایلام نشان میدهد که گرمای شدید و خشکی گیاهان، زمینهساز اصلی حریقاند.
فیضی به ارائه راهکارهای علمی و عملی برای کاهش آتشسوزی در شهرستانهای استان ایلام پرداخت و یادآور شد: پایش هوشمند و پیشبینی حریق با استفاده از تصاویر ماهوارهای، GIS، دادههای هواشناسی و شناسایی نقاط بحرانی، و نصب سنسورهای حرارتی و دوربینهای حرارتی در نقاط حساس و بحرانی از جمله این راهکارهاست.
وی افزود: ایجاد کمربندهای سبز و آتشبُر، ایجاد نوارهای عاری از پوشش خشک در اطراف روستاها، جادهها و مناطق پرخطر و کاشت گونههای مقاوم به آتشسوزی در حاشیه جنگلها، از دیگر راهکارهای مؤثر است.
فیضی تشریح کرد: مدیریت علمی چرای دام مانند دیگر کشورهای توسعهیافته، اصلاح الگوی چرای سنتی، توسعه دامداریهای صنعتی، تعیین ظرفیت برد مراتع و جلوگیری از چرای بیرویه و ساماندهی رمهگردانی، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
وی تأکید کرد: تقویت مشارکت جوامع محلی برای حفاظت از عرصههای طبیعی، آموزش روستاییان، رمهگردانان و داوطلبان محلی برای اطفای سریع، ایجاد «گروههای واکنش سریع محلی» با تجهیزات سبک و پیوند دادن منافع مردم به حفاظت از جنگلها، از راهکارهای کلیدی محسوب میشود.
فیضی ادامه داد: تجهیز و نوسازی ناوگان اطفای حریق، افزایش پایگاههای اطفای حریق، بالگردهای اختصاصی و خودروهای سبک کوهستانی و آموزش نیروهای تخصصی، سازمانهای مردمنهاد، همیاران طبیعت و داوطلبان علاقمند، ضرورتی انکارناپذیر است.
وی اضافه کرد: ممنوعیت و کنترل شدید سوزاندن بقایای کشاورزی، ایجاد سامانههای جمعآوری بقایا و تبدیل آنها به کود یا خوراک دام و اعمال جریمههای بازدارنده برای کسانی که در عرصههای جنگلی آتش روشن کنند، از دیگر راهکارهای مؤثر است.
این فعال محیط زیست گفت: مدیریت گردشگری و نظارت بر رفتار کسانی که وارد عرصههای طبیعی میشوند، تعیین مناطق مجاز برای روشن کردن آتش، نصب تابلوهای هشدار، ایجاد کمپهای استاندارد و ممنوعیت ورود در دورههای خشک، از جمله اقدامات ضروری است.
وی اظهار کرد: احیای جنگلهای آسیبدیده و قرق کنترلشده، کاشت گونههای بومی مقاوم به خشکی، جلوگیری از تغییر کاربری پس از آتشسوزی و قرق موقت مناطق سوخته برای بازسازی طبیعی، باید در دستور کار قرار گیرد.
فیضی تأکید کرد: ایجاد مرکز ملی پایش و کنترل آتشسوزی در عرصهها و رویشگاههای طبیعی استان برای پایش شبانهروزی، هماهنگی دستگاهها و اعزام سریع نیروها و رصد مبادی ورودی به جنگلها با استفاده از پهپاد و بالگرد، ضروری است.
انتهای پیام
