علیرضا معتمدی در گفتوگو با ایسنا حرکت شرکت گاز استان مرکزی به سمت استقرار یک نظام جامع مدیریت دانش، را تشریح کرد و گفت: این اقدام تلاشی هدفمند برای تبدیل تجربههای فردی به سرمایهای سازمانی و ماندگار تلقی میشود؛ اقدامی که با تکیه بر سامانههای هوشمند، مشارکت کارکنان و بهرهگیری از مدلهای ارزیابی بینالمللی همچون AOP، در مسیر نهادینهسازی فرهنگ ثبت، پالایش و توسعه دانش سازمانی گام برمیدارد.
وی با ارائه تصویری از فرآیند استقرار مدیریت دانش در این مجموعه، از طراحی و اجرای یک نظام یکپارچه، مرحلهبندیشده و فناورانه برای ثبت، نگهداری، پالایش و توسعه دانش سازمانی خبر داد و گفت: این شرکت با بهرهگیری از سامانه مدیریت دانش، همکاری علمی با جهاد دانشگاهی و مشارکت گسترده کارکنان، در مسیر تبدیل تجربههای فردی به سرمایه دانشی پایدار و تولید خروجیهای ساختارمند همچون کتابهای دانشی، مجلات تخصصی و بانکهای اطلاعاتی سازمانی در حال حرکت به سوی بلوغ کامل دانشی بر اساس مدل سازمان بهرهوری آسیایی (AOP) است.
مدیریت دانش؛ گذار از داده تا سرمایه سازمانی
وی افزود: در شرایطی که ادبیات مدیریت نوین سازمانی، دانش را مهمترین سرمایه نامشهود و یکی از اصلیترین عوامل مزیت رقابتی پایدار در سازمانها معرفی میکند، تجربه شرکت گاز استان مرکزی در طراحی و پیادهسازی نظام مدیریت دانش، نمونهای از تلاش برای گذار از مدیریت سنتی مبتنی بر فرد به مدیریت دانشمحور مبتنی بر سازمان به شمار میرود.
رئیس امور پژوهش و فناوری شرکت گاز استان مرکزی، اظهار کرد: دانش در سازمان صرفاً مجموعهای از اطلاعات خام یا دادههای ثبتشده نیست، بلکه ترکیبی از تجربههای عملی، مهارتهای حرفهای، تحلیلهای تخصصی و تصمیمگیریهای میدانی کارکنان است که در لحظات حساس کاری به راهکارهای موثر تبدیل میشود.
وی افزود: در واقع، مدیریت دانش فرآیندی نظاممند است که طی آن دانش ضمنی کارکنان به دانش صریح تبدیل شده و از حالت فردی و پراکنده خارج و به سرمایهای سازمانی، قابل انتقال، قابل تحلیل و قابل استفاده برای نسلهای بعدی نیروی انسانی تبدیل میشود.
معتمدی با اشاره به ضرورت این رویکرد در صنعت گاز گفت: ماهیت فعالیتهای شرکت گاز، بهویژه در حوزههای بهرهبرداری، تعمیرات، نگهداری و مدیریت بحران، به گونهای است که بخش قابل توجهی از موفقیتها و تصمیمگیریها مبتنی بر تجربههای عملی و میدانی است؛ تجربههایی که در هیچ دستورالعمل یا استاندارد مکتوبی بهطور کامل قابل جایگزینی نیستند، از همین رو، شرکت گاز استان مرکزی با هدف جلوگیری از هدررفت سرمایههای دانشی، اقدام به طراحی و استقرار سامانه جامع مدیریت دانش کرده است؛ سامانهای که امکان ثبت مستمر تجربیات روزانه، هفتگی، ماهانه و سالانه کارکنان را فراهم کرده و بستری برای جمعآوری و سازماندهی دانش عملی سازمان ایجاد میکند.
ثبت تجربه بازنشستگان و ممانعت از خروج دانش حیاتی سازمان
رئیس امور پژوهش و فناوری شرکت گاز استان مرکزی با تشریح ساختار این سامانه اظهار کرد: در این سیستم، هر کارمند میتواند تجربیات خود را در حین انجام وظیفه ثبت کند و این دادهها در بانک دانشی سازمان ذخیره میشود تا در آینده مورد استفاده سایر کارکنان قرار گیرد.
وی افزود: یکی از بخشهای مهم این نظام، توجه ویژه به کارکنان در آستانه بازنشستگی است؛ بهگونهای که پیش از خروج آنان از سازمان، مجموعهای از تجربیات چندینساله آنان استخراج، ثبت و طبقهبندی میشود تا از خروج دانش حیاتی سازمان جلوگیری شود.
معتمدی تصریح کرد: این فرآیند در نهایت منجر به تدوین کتابچههای جامع دانشی برای هر فرد بازنشسته میشود؛ کتابچههایی که شامل تجربیات عملی، نکات فنی، تصمیمگیریهای کلیدی و راهکارهای اجرایی آنان در طول دوران خدمت است.
مدل مرحلهای مدیریت دانش در شرکت گاز
وی با اشاره به برنامهریزی مرحلهای این نظام گفت: مدیریت دانش در شرکت گاز استان مرکزی در سه سطح طراحی شده است؛ در سطح نخست، ثبت و جمعآوری دادههای دانشی انجام میشود؛ در سطح دوم، این دادهها توسط خبرگان و کارشناسان سازمان مورد بررسی، پالایش، تحلیل و استانداردسازی قرار میگیرند و در سطح سوم، این دانش به محصولات دانشی قابل انتشار مانند کتابهای تخصصی، مجلات علمی، گزارشهای تحلیلی و بستههای آموزشی تبدیل میشود.
معتمدی تأکید کرد: این چرخه موجب تبدیل دانش ضمنی به دانش صریح شده و امکان استفاده سازمانیافته از آن را در بخشهای مختلف فراهم میکند و از تکرار خطاهای گذشته جلوگیری خواهد کرد.
رئیس امور پژوهش و فناوری شرکت گاز استان مرکزی با اشاره به مدل ارزیابی سازمان بهرهوری آسیایی (AOP) اظهار کرد: این مدل، سازمانها را در پنج سطح بلوغ دانشی شامل آغازین، واکنش، پالایش، توسعه و بلوغ کامل طبقهبندی میکند و شرکت گاز استان مرکزی در حال حاضر با عبور از مراحل ابتدایی، در مرحله پالایش و حرکت به سمت توسعه و بلوغ قرار دارد.
نقش فناوری و همکاری با جهاد دانشگاهی
وی افزود: سامانه مدیریت دانش شرکت گاز استان مرکزی با همکاری جهاد دانشگاهی استان مرکزی طراحی و پیادهسازی شده و امکان ثبت، ذخیرهسازی، جستوجو، طبقهبندی و تحلیل دادههای دانشی را برای کارکنان فراهم کرده است.
معتمدی با تأکید بر نقش سرمایه انسانی در موفقیت این نظام اظهار کرد: هیچ سامانهای بدون مشارکت فعال کارکنان به موفقیت نمیرسد و مهمترین عامل در تحقق مدیریت دانش، انگیزه، باور و مشارکت نیروی انسانی سازمان است.
وی افزود: در این مسیر، فرهنگسازی بهعنوان یک رکن اساسی مورد توجه قرار گرفته و تلاش شده است ثبت تجربه نه بهعنوان یک وظیفه اداری، بلکه بهعنوان یک رفتار حرفهای، ارزش سازمانی و حتی مسئولیت اخلاقی تعریف شود.
چالش انگیزشی و راهکارهای سازمانی
معتمدی با اشاره به چالشهای موجود در این حوزه گفت: یکی از مهمترین موانع، کاهش انگیزه برخی کارکنان برای ثبت و مستندسازی تجربیات است که این مشکل با طراحی مشوقهای سازمانی، تقویت فرهنگ قدردانی و آموزشهای هدفمند در حال مدیریت است.
وی تصریح کرد: همچنین تلاش شده است تا نگاه کارکنان نسبت به دانش تغییر کند و انتقال تجربه به دیگران بهعنوان یک اقدام ارزشمند و ماندگار در ذهن سازمانی نهادینه شود.
تجربهنگاری روزانه و تولید کتاب دانشی
رئیس امور پژوهش و فناوری شرکت گاز استان مرکزی با اشاره به سازوکار جلوگیری از خروج دانش سازمانی در زمان بازنشستگی گفت: طراحی سامانه ثبت مستمر تجربیات به کارکنان این امکان را داده است که در طول دوران خدمت، دانش خود را بهصورت روزانه و مستمر ثبت کنند تا در پایان خدمت، مجموعهای کامل و ساختاریافته از تجربیات آنان در قالب کتابچه دانشی در اختیار سازمان قرار گیرد.
وی ادامه داد: این اقدام موجب میشود حتی در صورت خروج نیروی انسانی، دانش او در سازمان باقی بماند و قابلیت استفاده برای سایر کارکنان فراهم باشد؛ موضوعی که نقش مهمی در جلوگیری از گسست دانشی دارد.
رئیس امور پژوهش و فناوری شرکت گاز استان مرکزی با اشاره به پیامدهای کلان این رویکرد گفت: مدیریت دانش نهتنها یک ابزار سازمانی، بلکه یک راهبرد توسعهای در سطح ملی است که میتواند به افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای تجربی، تسریع فرآیند یادگیری سازمانی و ارتقای کیفیت تصمیمگیری در صنایع مختلف منجر شود.
وی افزود: در صورت گسترش این رویکرد در سطح کشور، میتوان شاهد شکلگیری یک نظام دانشی ملی بود که تجربههای سازمانی را به سرمایهای مشترک تبدیل میکند.
معتمدی با تأکید بر هدف نهایی این طرح اظهار کرد: هدف اصلی، ایجاد چرخهای پایدار از تولید، ثبت، پالایش و انتقال دانش است؛ چرخهای که در آن تجربههای فردی به سرمایه سازمانی تبدیل شده و در نهایت در خدمت توسعه پایدار صنعت گاز و ارتقای توان ملی کشور قرار میگیرد و زمینهساز تصمیمگیریهای دقیقتر و علمیتر در آینده خواهد بود.
انتهای پیام
