محمد باغستانیکوزهگر در گفتوگو با ایسنا ضمن تشریح کارکردهای آیینهای عزاداری محرم اظهار کرد: با وجود تحولات اجتماعی و فرهنگی در جامعه امروز، بسیاری از مسائل و نیازهای معنوی و دینی جامعه همچنان همانگونه که از قبل بوده، پابرجاست و همین امر نشان میدهد که آیینهای عزاداری کارکردهای مهمی را برعهده دارند. در حقیقت با وجود کارکردهای متنوع، آنچه ارزشمند است، اهمیت و اصالت خود این آیینها در میان مردم است، بهگونهای که در جامعه ما همواره تلاش میشود آیینهای عزاداری با شکوه هرچه بیشتر برگزار شود.
وی افزود: این موضوع را میتوان در میان اقشار مختلف جامعه مشاهده کرد؛ از مردم عادی گرفته تا سایر طبقات اجتماعی، هیئتها، برگزارکنندگان برنامههای مذهبی و همه فعالان این حوزه در حد توان خود تلاش میکنند این ایام را به بهترین شکل ممکن برگزار کنند. از این منظر، محرم بستری برای شکلگیری نوعی همگرایی اجتماعی فراگیر است که همه طبقات و گروههای اجتماعی را در شهرها و روستاهای مختلف کشور در کنار یکدیگر قرار میدهد.
این عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ادامه داد: یکی از ویژگیهای مهم محرم آن است که بدون نیاز به هزینهکرد مستقیم دولت، مردم با عشق و ارادتی که به اهلبیت(ع) و بهویژه حضرت اباعبدالله الحسین(ع) دارند، گرد هم میآیند. محور این گردهماییها، عزاداری، سخنرانی و برنامههای مذهبی است و همین موضوع به خودی خود یک سرمایه اجتماعی ارزشمند محسوب میشود. در دورانی که فضای مجازی و برخی تحولات فرهنگی، بهویژه نسل جوان را به سمت فردگرایی، انزوا و فاصله گرفتن از ارتباطات اجتماعی سوق میدهد، این مراسم میتواند نقشی مؤثر در تقویت پیوندهای اجتماعی ایفا کند.
باغستانیکوزهگر با اشاره به کارکرد هویتی محرم، بیان کرد: عاشورا و محرم قرنهاست که در فرهنگ ایرانی جایگاهی ویژه دارند و نسلهای مختلف از دوران کودکی با این مراسم آشنا شده و خاطرات ارزشمندی از آن در ذهن خود دارند. از همین رو، محرم یکی از مهمترین عناصر هویتبخش در جامعه ایرانی به شمار میرود. مسئله هویت همواره یکی از دغدغههای اساسی انسان در طول تاریخ بوده است؛ اینکه انسان بداند کیست و چگونه باید جایگاه خود را در زندگی تعریف کند تا دچار سرگردانی و حیرت نشود. محرم یکی از ایستگاههای مهمی است که در طول تاریخ به تقویت این هویت در جامعه ایرانی کمک کرده است.
وی افزود: تقویت هویت جمعی و کاهش احساس تنهایی از دیگر آثار این آیینهاست. هنگامی که افراد در چنین مراسمی حضور پیدا میکنند و خود را عضوی از یک جمع بزرگ میبینند، احساس تنهایی کاهش مییابد و در نتیجه بسیاری از آسیبهای روحی و روانی ناشی از انزوا و تنهایی نیز کمتر بروز پیدا میکند. از این رو، میتوان این موضوع را یکی از کارکردهای مهم آیینی و اجتماعی مراسم عزاداری دانست.
نقش آیینهای عزاداری محرم در تقویت روحیه ایثار و ازخودگذشتگی
این عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی خاطرنشان کرد: نکته قابل توجه دیگر آن است که مردم با میل و اختیار کامل، بدون هیچگونه اجبار، از وقت، توان و حتی اموال خود برای برگزاری این مراسم هزینه میکنند. این روحیه ایثار، ازخودگذشتگی و مشارکت داوطلبانه، یکی از ارزشهای والای انسانی است که در بستر این آیینها تقویت میشود. این مسئله تنها محدود به ایران نیست و در بسیاری از کشورهای دیگر نیز که مراسم مرتبط با اهلبیت(ع) برگزار میشود، از جمله عراق، هند و قرقیزستان، قابل مشاهده است. جلوه اوج این مشارکت مردمی را میتوان در مراسم اربعین مشاهده کرد؛ جایی که میلیونها نفر با انگیزهای معنوی و از روی علاقه و اشتیاق، امکانات و داراییهای خود را در خدمت زائران قرار میدهند.
باغستانی کوزهگر با تاکید به اینکه شور و محبت مردمی نسبت به اهلبیت(ع)، امری بسیار ارزشمند و مقدس است، خاطرنشان کرد: البته در کنار عزاداریها، سخنرانیها و برنامههای معرفتی نیز برگزار میشود و معارف اهلبیت(ع) برای مردم تبیین میشود، اما نکته مهم آن است که باید از این ظرفیت عظیم برای حل مسائل فردی، خانوادگی و اجتماعی نیز بهره برد.
وی با اشاره به اهمیت اینکه باید از مکتب حسینی بتوان راهکاری برای مواجهه با چالشها و مسائل جامعه استخراج کرد، تصریح کرد: امروز جامعه با مسائل و چالشهای متعددی روبهرو است و ضروری است که از مکتب امام حسین(ع) و آموزههای اهلبیت(ع) راهکارهایی برای مواجهه با این مسائل استخراج کرد. این موضوع نیازمند تلاش مبلغان، سخنرانان، مداحان و همه افرادی است که در این عرصه نقشآفرینی میکنند. اشعار، سخنرانیها و برنامههای فرهنگی باید علاوه بر ایجاد شور و محبت، به افزایش معرفت و آگاهی نیز کمک کنند.
این عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تأکید کرد: شور حسینی و ابراز محبت به اهلبیت(ع) بسیار مهم و ضروری است، اما به تنهایی کافی نیست. عزاداریها و مراسم مذهبی در واقع مقدمهای هستند برای آنکه انسان به مکتب اهلبیت(ع) نزدیکتر شود و آموزههای این مکتب را در زندگی خود به کار گیرد. هدف نهایی آن است که این معارف بتواند سبک زندگی انسان را متحول کرده و او را به سمت یک زندگی متعالی سوق دهد.
باغستانی کوزهگر افزود: واقعیت این است که همچنان میان وضعیت موجود جامعه و سبک زندگی مطلوبی که اهلبیت(ع) از پیروان خود انتظار دارند فاصله وجود دارد. از این رو، لازم است از ظرفیت عظیم مراسم محرم و عزاداریهای حسینی برای کاهش این فاصله و تقویت سبک زندگی مبتنی بر آموزههای اهلبیت(ع) بیش از پیش بهره گرفته شود.
انتهای پیام
