دکتر عبدالمجید لیاقت در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: در تحقیقات اخیر، بیشترین موفقیت در حوزه آبیاری هایتک مربوط به ترکیب آبیاری قطرهای دقیق با مدیریت هوشمند آبیاری مبتنی بر سنسور و دادههای اقلیمی بوده است. در این روشها، آب و کود دقیقاً در زمان و مکانی که گیاه نیاز دارد در اختیار ریشه قرار میگیرد.
وی افزود: نتایج مطالعات نشان داده است که میزان افزایش عملکرد محصولات به نوع محصول، کیفیت مدیریت مزرعه و شرایط اقلیمی بستگی دارد، اما در شرایط خاص، این فناوریها توانستهاند عملکرد برخی محصولات را نسبت به روشهای سنتی دو تا سه برابر افزایش دهند.
عضو هیئت علمی گروه مهندسی آبیاری دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با بیان اینکه با طراحی صحیح سامانهها، مدیریت مناسب و آموزش بهرهبرداران، کاهش ۲۰ تا ۴۰ درصدی مصرف آب در سطح مزرعه قابل دستیابی است، گفت: صرفاً تغییر روش آبیاری نمیتواند به تنهایی موجب صرفهجویی چشمگیر شود؛ بلکه هدف اصلی باید افزایش بهرهوری آب باشد، یعنی تولید بیشتر به ازای هر مترمکعب آب مصرفی.
لیاقت هزینه اولیه را یکی از موانع توسعه فناوریهای پیشرفته آبیاری دانست و تصریح کرد: مهمترین چالش، نبود نظام یکپارچه آموزش، خدمات فنی و پشتیبانی است. در بسیاری از موارد سامانههای نوین نصب میشوند، اما به دلیل نبود بهرهبرداری صحیح، ظرفیت واقعی آنها مورد استفاده قرار نمیگیرد.
وی ادامه داد: خرد بودن اراضی، محدودیت منابع مالی، کیفیت نامناسب آب و مقاومت در برابر تغییر روشهای سنتی از دیگر عوامل بازدارنده توسعه آبیاری نوین در برخی مناطق است. بنابراین موضوع تنها به فناوری محدود نمیشود و مدیریت، آموزش و مشارکت کشاورزان نقش تعیینکنندهای دارد.
رئیس موسسه تحقیقات زیستمحیطی آب و خاک دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به تأثیر این فناوریها در کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی اظهار کرد: بخش مهمی از تحقیقات بر افزایش بهرهوری آب متمرکز است؛ زیرا زمانی که بتوان با حجم کمتری از آب، محصول مشابه یا بیشتری تولید کرد، نیاز به برداشت اضافی از سفرههای زیرزمینی کاهش مییابد.
وی کاهش تلفات آب، کاهش زهآبهای غیرضروری، کنترل شوری خاک و کاهش مصرف انرژی برای پمپاژ را از دیگر دستاوردهای استفاده از روشهای نوین آبیاری عنوان کرد و گفت: حفاظت از منابع آب زیرزمینی بدون افزایش بهرهوری آب در بخش کشاورزی امکانپذیر نخواهد بود.
لیاقت درباره نقش هیئت اندیشهورز حوزه آب در استان البرز نیز گفت: دانشگاهها باید به عنوان اتاق فکر علمی در کنار مدیران اجرایی قرار گیرند. مدیریت آب در شرایط کنونی نیازمند تصمیمگیری مبتنی بر داده، مدلسازی، هوش مصنوعی و تحلیل سناریوهای آینده است.
وی افزود: مراکز تحقیقاتی میتوانند با ارائه راهکارهای بومی، ارزیابی سیاستها، تدوین نقشه راه سازگاری با کمآبی و آموزش نیروی انسانی متخصص، به تصمیمسازیهای کلان کشور کمک کنند و پیوند میان دانشگاه، دولت و بخش خصوصی را تقویت کنند.
رئیس موسسه تحقیقات زیستمحیطی آب و خاک دانشگاه تهران درباره ادامه استفاده از روشهای سنتی آبیاری در اراضی کشاورزی نیز اظهار کرد: این موضوع تنها یک مسئله فنی نیست، بلکه ابعاد اقتصادی، اجتماعی و نهادی دارد. بسیاری از کشاورزان با محدودیت سرمایه، کوچک بودن اراضی، ریسک اقتصادی و نبود خدمات فنی پایدار مواجه هستند.
وی خاطرنشان کرد: برای کاهش این فاصله باید حمایتهای مالی هدفمند، آموزش و ترویج گسترده، ارائه خدمات فنی و پشتیبانی مستمر و همچنین اصلاح سیاستهای آب و کشاورزی به گونهای دنبال شود که افزایش بهرهوری برای کشاورز از نظر اقتصادی نیز سودآور باشد.
لیاقت تأکید کرد: تجربه جهانی نشان میدهد موفقیت در توسعه آبیاری نوین زمانی حاصل میشود که فناوری، اقتصاد و سیاستگذاری در کنار یکدیگر قرار گیرند.
انتهای پیام
