حجتالاسلام والمسلمین رسول سعیدیزاده در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: تحلیل عقلانی قیام امام حسین(ع) در برابر حکومت اموی، یکی از پربارترین موضوعات پژوهشی در تاریخ اسلام است و درک این بعد از عاشورا، ما را از تقلیل این حادثه به یک تراژدی احساسی نجات میدهد.
او ادامه داد: همواره در میان روایتهای عاطفی و مرثیههای جانسوز این پرسش بنیادین مطرح است که آیا قیام امام حسین(ع) صرفاً واکنشی احساسی به دعوت کوفیان بود یا دستگاه فکری منسجم و تحلیل عقلانی عمیقی از اوضاع سیاسی و اجتماعی زمانه پشتوانه آن قرار داشت؟ نکته مهم آن است که برای پاسخ به این پرسش، باید شرایط تاریخی را با دقت واکاوی کرد.
وی در همین راستا به شرایط سیاسی پس از رحلت پیامبر(ص) اشاره و اظهار کرد: در دوران بنیامیه و بهویژه با روی کار آمدن یزید، فاصله میان ارزشهای اصیل اسلامی و عملکرد حاکمان به اوج خود رسید. حکومت اموی نه فقط حاکمی جائر بلکه دستگاهی برای اسارت دین و تبدیل آن به وسیلهای برای ارتزاق و تثبیت قدرت بود؛ دستگاهی که با تکیه بر قدرت نظامی و تبلیغات سیاسی، مشروعیت دینی میساخت در حالی که اصولی چون عدالت، آزادی، کرامت انسانی و مسئولیتپذیری حاکمان نادیده گرفته میشد.
این نویسنده و پژوهشگر دینی، افزود: در چنین شرایطی امام حسین(ع) با انتخاب تاریخی بیعت با یزید یا مخالفت و پردهبرداری از ماهیت نظام حاکم روبهرو بود. از منظر عقلانی بیعت با یزید به معنای تأیید انحرافی بود که آینده اسلام را تهدید میکرد. امام(ع) دریافت که خطر بزرگتر از بیعدالتی اجتماعی، تحریف ماهیت دین و اسارت ارزشها در چنگال قدرت حاکمه است. از این رو عدم بیعت نه تنها یک وظیفه دینی بلکه اقدامی منطقی برای حفظ هویت اسلام بود و عقل سیاسی امام حسین (ع) مرز میان صلح ذلتبار و مقاومت عزتآفرین را بهروشنی ترسیم کرد.
سعیدیزاده با بیان اینکه تحلیل عقلانی نهضت عاشورا نشان میدهد که موفقیت یک حرکت اجتماعی تنها با پیروزی نظامی سنجیده نمیشود، تأکید کرد: امام(ع) با آگاهی کامل از نابرابری نیروها نه در پی پیروزی نظامی زودگذر بلکه در پی بیداری وجدان جمعی و تثبیت مرزهای حق و باطل بود. شهادت در یک نگاه تحلیلی، پایان شکستخورده نیست بلکه آغاز حیات معرفتی برای امت اسلامی است. امام با انتخاب هوشمندانه، معادله قدرت ظاهری را برهم زد و قدرت معنا را جایگزین آن کرد؛ به گونهای که امروز نام یزید یادآور ذلت و نام حسین(ع) نماد عزت و آزادگی است.
این پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به سیر منطقی قیام سیدالشهدا(ع)، گفت: امام حسین(ع) پیش از قیام، همه راههای مسالمتآمیز از جمله سخنرانی، نامهنگاری، روشنگری و گفتوگوهای متعدد را پیمود تا هدف نخست یعنی اصلاح امور و آگاهیبخشی، محقق شود. این روند بیانگر آن است که قیام عاشورا بر پایه منطق، تدبیر و مسئولیت اجتماعی شکل گرفته بود.
انتهای پیام
