سعید طاوسی مسرور- پژوهشگر تاریخ اسلام و تشیع- در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به فلسفه قیام امام حسین(ع) اظهار کرد: سیدالشهدا(ع) برای تشکیل حکومت حق در کوفه قیام کردند و این حرکت بر اساس دعوت رسمی مردم کوفه – اعم از شیعیان و برخی از اهلسنت – واجب شد. از دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) نیز هرگاه حضور یاران و زمینههای حمایتی فراهم شود، خداوند از علما عهد گرفته که در برابر ظلم سکوت نکنند.
وی در تبیین اهداف کلان قیام حسینی، ۶ محور اساسی را برشمرد: ظلمستیزی، احیای سنت نبوی، محو بدعتها، دفاع از اسلام راستین، گسترش امر به معروف و نهی از منکر، و مبارزه با فساد و انحراف حاکمیت.
طاوسی مسرور با تأکید بر همراستایی این اهداف، خاطرنشان کرد: برخی تصور میکنند امام(ع) از راه شهادت قصد رسوایی بنیامیه را داشتند، اما شواهد تاریخی و بیانات خود حضرت نشان میدهد که ایشان قصد تشکیل حکومت داشتند و شهادت، هدف اولیه نبود، بلکه نتیجه اقدام ایشان در مسیر تحقق آن اهداف والا بود.
این پژوهشگر با رد این نظر که امام(ع) پس از بستهشدن راه کوفه، هدف خود را به شهادت تغییر داد، اظهار کرد: ایشان تا آخرین لحظه از اصول خود دفاع کرد؛ از جمله اصل عدم بیعت با یزید و عدم بهرسمیتشناسی حکومتی که خلافت را به سلطنت تبدیل کرده بود. شهادت، سرانجام جهاد ایشان بود، نه اینکه از ابتدا قصدشان چنین چیزی بوده باشد. اساساً کسی که به جهاد میرود، نمیرود که شهید شود؛ میرود که از حق دفاع کند و وظیفه را انجام دهد.
طاوسی مسرور در ادامه به پیشینه عزاداری برای سیدالشهدا(ع) پرداخت و گفت: عزاداری از همان روز عاشورا توسط حضرت زینب(س) و امام سجاد(ع) آغاز شد و ائمه بعدی آن را بهعنوان روشی برای حفظ پیامهای نهضت و تذکر دائمی به امت اسلامی، مورد تأکید جدی قرار دادند.
وی با استناد به روایتی از امام رضا(ع) که از پدرشان امام کاظم(ع) نقل کردهاند، افزود: وقتی ماه محرم فرا میرسید، هرگز کسی پدرم را خندان نمیدید و این اندوه تا روز عاشورا ادامه داشت. بر اساس همین روایت، علامه مجلسی در "زادالمعاد"، شیخ عباس قمی در "مفاتیح الجنان" و صاحب کتاب "فیضالاعلام فی عملالشهور" عزاداری در تمام دهه اول محرم را مستند دانستهاند؛ چراکه اهل بیت(ع) در این ده روز در رنج و بلا بودند، نه اینکه سوگواری فقط به روز عاشورا محدود شود.
این پژوهشگر تاریخ تشیع، سیر تحول آیینهای عزاداری را اینگونه تشریح کرد: در سال ۳۵۲ هجری قمری، معزالدوله دیلمی از آلبویه، عاشورا را تعطیل رسمی اعلام کرد و مراسم سوگواری بهصورت خیابانی و میدانی در بغداد برگزار شد. پیش از آن نیز در مصر چنین آیینهایی وجود داشت، اما بهدلیل جایگاه بغداد بهعنوان مرکز جهان اسلام، این رسم تأثیر گستردهتری یافت. در دوره صفویه با شیعهشدن مذهب رسمی ایران، ابعاد و عمق عزاداری افزایش یافت و از اواخر دوره صفوی و بهویژه در دوره قاجار، تعزیه به شکل امروزی رواج پیدا کرد. البته از خود واقعه عاشورا تا آلبویه، مجالس گریه و مصیبت همواره برپا بود و این مسیر تا امروز ادامه داشته است.
طاوسی مسرور با اشاره به فرمایش امام خمینی(ره) که "همین محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته"، خاطرنشان کرد: عزاداریها بستری برای همراهی با پیامهای عاشورا و یادآوری فاجعهای است که در آن، یادگار پیامبر(ص) نه به دست کفار خارجی، بلکه به دست مدعیان دروغین اسلام به شهادت رسید. امروز عزاداری دهه محرم و عاشورا به یکی از مهمترین جلوههای هویتی شیعیان و حتی ایرانیان در سراسر جهان تبدیل شده است، بهگونهای که حتی ایرانیان مقیم لسآنجلس نیز به برگزاری این مراسم پایبندند.
انتهای پیام
