موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز که بیش از نیم قرن از فعالیت آن میگذرد، امروز به عنوان یکی از مراکز علمی، آموزشی و فرهنگی شاخص شمالغرب کشور شناخته میشود. این موزه در طبقه همکف ضلع غربی کتابخانه مرکزی دانشگاه تبریز واقع شده است و مجموعهای از نمونههای جانوری پوستآرایی (تاکسیدرمی) شده، حشرات، آبزیان، سنگها، کانیها، فسیل ها و نمونههای گیاهی هرباریومی، میوهها و دانههای سهبعدی را در خود جای داده است.
تاریخ شکلگیری این مجموعه به سال ۱۳۴۶ برمیگردد؛ زمانی که نخستین نمونههای جانوری در فضایی کوچک در دانشگاه تبریز گردآوری شد. در سالهای بعد، با افزوده شدن مجموعههای حشرهشناسی، زمینشناسی و گیاهشناسی، این موزه گسترش یافت و سرانجام در سال ۱۳۹۳ در محل کنونی خود منتقل و با عنوان «موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز» فعالیت دوباره خود را آغاز کرد.
امروزه این موزه علاوه بر پشتیبانی از فعالیتهای آموزشی و پژوهشی دانشگاه، به محلی برای بازدید عموم شهروندان و گردشگران تبدیل شده و علاقمندان می توانند روزهای شنبه تا چهارشنبه ازساعت ۸ا لی ۱۶ با تهیه بلیط اینترنتی به آدرس https://mouze.ac.ir از موزه بازدیدکنند و بخشی از میراث طبیعی و تنوع زیستی ایران را به شیوهای علمی و قابل فهم مشاهده کرده و صدای واقعی جانوران داخل ویترینها را استماع کنند و حشرات را با بزرگنمایی روی پرده مشاهده کنند.
موزهای برای آموزش و آگاهی عمومی
پروین آذرفام، مسئول موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز در گفتوگو با ایسنا با تأکید بر نقش موزههای علمی در ارتقای آگاهی عمومی گفت: موزهها از مهمترین ابزارهای انتقال دانش به جامعه هستند و میتوانند مفاهیم علمی را به شکلی ملموس و جذاب در اختیار بازدیدکنندگان قرار دهند.
وی ادامه داد: موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز یک موزه علمی دانشگاهی بوده و علاوهبر قدمت نزدیک به شصت سال یک مجموعه فاخر زیستمحیطی میباشد که عموم شهروندان می توانند از آن بازدید کنند.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در موزه گفت: نصب سیستم برق اضطراری، طراحی و ساخت مدارهای الکترونیکی جهت پخش صدای واقعی جانوران پوست آرایی (تاکسیدرمی) شده در داخل ویترینها، نصب چشم مسلح جهت نمایش حشرات با بزرگنمایی روی پرده، طراحی و ساخت طرحهای سهبعدی زمینشناسی و افزودن نمونههای جدید جانوری، گیاهی و زمینشناسی (بعضا کمیاب) ازجمله کارهایی هستند که برای پربارکردن موزه انجام گرفته است.
چالشهایی فراتر از دیوارهای موزه
وی در بخش دیگری از سخنان خود به برخی چالشهای موجود اشاره کرد و گفت: برای دسترسی آسان شهروندان جهت بازدید از موزه، مکاتباتی با شرکت واحد اتوبوسرانی تبریز و حومه انجام شد تا ایستگاهی در نزدیکی کتابخانه مرکزی دانشگاه (درانتهای کوی فرهنگیان زعفرانیه-درب کتابخانهمرکزی دانشگاه) ایجاد شود، اما این درخواست مورد موافقت قرار نگرفت و انتظار میرود مسئولین این شرکت در نظر خود تجدیدنظر کنند تا شهروندان بدون مشکل ایاب و ذهاب از موزه بازدید کنند.
آذرفام افزود: همچنین پیشنهاد نصب علائم راهنمای شهری برای معرفی موزه در سطح شهر ارائه شده اما هنوز اقدامی در این زمینه صورت نگرفته است.
وی همچنین با اشاره به اینکه سازمان محیط زیست میتواند یکی از مراکزی باشد که میتواند در تکمیل نمونهها دانشگاه را یاری کند، گفت: انتظار میرود اداره کل محیط زیست استان همکاری بیشتری با موزه علوم طبیعی دانشگاه داشته باشد.
بازنشستگی؛ آغاز یک مسیر تازه/سرمایهای که به موزه رسید
وی که پیش از بازنشستگی کارشناس مسئول آزمایشگاههای پرتوی و ژنتیک مولکولی دانشکده علوم طبیعی دانشگاه تبریز بود، با بیان اینکه بازنشستگی برای او نقطه پایان فعالیت حرفهای نبوده است، گفت: در مراسم بازنشستگی از مسئولان وقت دانشگاه درخواست کردم اجازه دهند پاداش پایان خدمتم، برای توسعه دانشکده علوم طبیعی دانشگاه تبریز هزینه شود و در عین حال اجازه فعال کردن موزه علوم طبیعی به من داده شود که خوشبختانه هر دو درخواستم مورد موافقت قرار گرفت و امروز احساس میکنم بازنشستگی برای من پایان یک مسیر نبود، بلکه آغاز مرحلهای تازه از خدمت در حوزه دیگری از علم و آموزش است.
وی درباره انگیزه خود برای اختصاص پاداش پایان خدمت به توسعه این مجموعه اظهار کرد: نخستین جرقه برای اجرای این تصمیم از مجموعه برنامههای «زندگی پس از زندگی شبکه ۴ سیما» در ذهنم ایجاد شد و روایت تجسم اعمال تجربهگران که به یکباره از کالبدتن برون شده و بعداز مشاهده فرازی از واقعیتها دوباره به کالبدتن برگشته بودند مرا به این فکر انداخت که می توانم پاداش پایان ۳۰ سال خدمتم را در حوزه علموآموزش سرمایهگذاری ماندگار کنم.
وی افزود: همسرم نیز از این تصمیم بنده حمایت و در تمام مراحل کارها با من همراهی کرد.
رویای راهاندازی موزه تاریخ علوم دانشگاه تبریز
آذرفام در ادامه با اشاره به برنامههای آینده اظهار کرد: به منظور معرفی نوآوریهای موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز، مقاله ای به اولین کنفرانس بینالمللی موزهها ارسال کردیم و در بازدید از دانشگاه محقق اردبیلی، این موضوع برایم پررنگ شد که جای «موزه تاریخ علوم دانشگاه» در دانشگاه تبریز خالی است.
وی گفت: پیشنهاد ایجاد چنین موزهای به هیئترئیسه دانشگاه ارائه شده و امیدوارم در آینده در کنار موزه علوم طبیعی، شاهد راهاندازی موزه تاریخ علوم دانشگاه تبریز نیز باشیم.
به گفته وی، تحقیقات جدیدی نیز برای تهیه نمونههای گیاهی موزهای با روشهای نوین در حال انجام است که در صورت موفقیت، میتواند به افزایش کمی و کیفی مجموعههای گیاهی، دانهها و میوههای سهبعدی منجر شود.
به گزارش ایسنا، موزه علوم طبیعی دانشگاه تبریز امروز تنها یک مجموعهای از نمونههای جانوری، گیاهی و زمینشناسی نیست؛ بلکه نمادی از پیوند میان آموزش، پژوهش و مسئولیت اجتماعی است. در روزگاری که بسیاری از بازنشستهگان بازنشستگی را پایان فعالیت حرفهای خود میدانند، روایت پروین آذرفام نشان میدهد که گاهی یک تصمیم میتواند به حفظ و توسعه میراثی علمی منجر شود؛ میراثی که هر روز میزبان عموم علاقمندان، شهروندان، گردشگران و نسل جدیدی از دانشآموزان، دانشجویان و علاقهمندان به علم است.
انتهای پیام
