به گزارش ایسنا، در حالی که جهان با سرعت به سمت حمل‌ونقل هوشمند، خودروهای خودران، لجستیک دیجیتال و استفاده گسترده از هوش مصنوعی در مدیریت زنجیره‌های تأمین حرکت می‌کند، سازمان ملل متحد نیز طی سال‌های اخیر تلاش کرده است چارچوب‌های حقوقی، فنی و سیاستی لازم برای این تحول بزرگ را تدوین کند. یکی از مهم‌ترین این اقدامات، تصویب راهبرد جهانی کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در بخش حمل‌ونقل و توسعه زیرساخت‌های هوشمند در هشتادوششمین اجلاس کمیته حمل‌ونقل داخلی سازمان ملل متحد بود؛ سندی که امروز مبنای بسیاری از مقررات و پروژه‌های اجرایی در حوزه خودروهای خودران، حمل‌ونقل دیجیتال، سامانه‌های هوشمند ترانزیت و تجارت الکترونیکی فرامرزی در کشورهای مختلف قرار گرفته است. در این میان، حضور «تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران» در فرآیند بررسی و تبادل نظر پیرامون این سند، از جمله رویدادهای قابل توجه در عرصه دیپلماسی علمی و فناوری کشور به شمار می‌رود.

امیرعباس محمدی کوشکی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به مشارکت «تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران» در فرآیند بررسی و تدوین یکی از مهم‌ترین اسناد سازمان ملل متحد در حوزه حمل‌ونقل، توسعه پایدار و فناوری‌های نوین، گفت: این سند در سال ۲۰۲۴ و طی چندین جلسه تخصصی با حضور دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای تخصصی مورد بررسی، تحلیل و تدوین قرار گرفت و در نهایت به تصویب رسید. اکنون با گذشت حدود دو سال از تصویب این سند، بسیاری از کشورها قوانین و برنامه‌های اجرایی خود را بر اساس مفاد آن تنظیم و اجرا کرده‌اند. توسعه خودروهای خودران، هوشمندسازی گمرک‌ها، گسترش خودروهای برقی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در مدیریت حمل‌ونقل از جمله محورهایی است که در کشورهای مختلف با استناد به این سند مورد توجه قرار گرفته است.

سرپرست تیم اختراعات با اشاره به حضور تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران در هشتادوششمین اجلاس کمیته حمل‌ونقل داخلی سازمان ملل متحد (UNECE Inland Transport Committee)، اظهار کرد: این حضور در کنار سازمان‌های بین‌دولتی و نهادهای تخصصی بین‌المللی، یکی از رویدادهای مهم در عرصه دیپلماسی علمی و فناوری کشور به شمار می‌رود. کمیته حمل‌ونقل داخلی سازمان ملل متحد از سال ۱۹۴۷ به عنوان مهمترین مرجع بین‌المللی سیاست‌گذاری و هماهنگ‌سازی مقررات حمل‌ونقل زمینی جهان فعالیت می‌کند و بسیاری از کارشناسان از آن با عنوان «پارلمان جهانی حمل‌ونقل» یاد می‌کنند.

محمدی کوشکی با بیان اینکه هشتادوششمین اجلاس این کمیته از ۲۰ تا ۲۳ فوریه ۲۰۲۴ در مقر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو برگزار شد، افزود: در این نشست چهره‌هایی از جمله تاتیانا مولچان، دبیر اجرایی کمیسیون اقتصادی اروپا، ژان تود، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل در ایمنی جاده‌ای و یانگ تائه کیم، دبیرکل مجمع بین‌المللی حمل‌ونقل OECD حضور داشتند. همچنین سازمان‌هایی نظیر سازمان جهانی گمرک، اتحادیه بین‌المللی حمل‌ونقل جاده‌ای، سازمان همکاری اقتصادی، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل، اتحادیه بین‌المللی راه‌آهن‌ها و سازمان بین‌المللی کار نیز در این فرآیند مشارکت داشتند.

سرپرست تیم اختراعات ایران با بیان اینکه اهمیت این کمیته به برگزاری نشست‌های سالانه محدود نمی‌شود، گفت: کمیته حمل‌ونقل داخلی سازمان ملل بر حدود ۶۰ ابزار حقوقی و کنوانسیون بین‌المللی نظارت دارد که بخش مهمی از چارچوب حقوقی حمل‌ونقل، تجارت و ترانزیت جهانی را تشکیل می‌دهند.

وی افزود: کنوانسیون TIR در حوزه ترانزیت بین‌المللی کالا، موافقت‌نامه ADR درباره حمل مواد خطرناک، کنوانسیون ATP برای حمل مواد غذایی فسادپذیر، موافقت‌نامه AETR درباره ساعات کار رانندگان، کنوانسیون وین ۱۹۶۸ در زمینه ترافیک جاده‌ای، کنوانسیون علائم و نشانه‌های جاده‌ای و همچنین موافقت‌نامه‌های بین‌المللی مرتبط با مقررات خودرو از جمله مهم‌ترین اسناد تحت نظارت این کمیته هستند.

محمدی کوشکی با اشاره به محور اصلی اجلاس ۲۰۲۴ گفت: موضوع محوری این اجلاس «اقدام اقلیمی و حرکت به سوی حمل‌ونقل کم‌کربن تا افق ۲۰۵۰» بود. مهمترین دستاورد این اجلاس، تصویب راهبرد کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در حمل‌ونقل داخلی بود که به عنوان نخستین نقشه راه جامع جهانی برای دستیابی به حمل‌ونقل پایدار و کاهش تدریجی انتشار گازهای گلخانه‌ای تا میانه قرن حاضر شناخته می‌شود.

سرپرست تیم اختراعات ایران تأکید کرد: این سند مسیر آینده حمل‌ونقل جهانی را در حوزه‌های زیرساخت، فناوری، لجستیک، انرژی و مقررات ترسیم می‌کند و به همین دلیل بسیاری از کارشناسان آن را یکی از مهم‌ترین اسناد راهبردی حمل‌ونقل جهان در دهه اخیر می‌دانند.

محمدی کوشکی با اشاره به محتوای سند رسمی ECE/TRANS/344 گفت: در این سند ۵۰ صفحه‌ای، طیف گسترده‌ای از موضوعات راهبردی حوزه حمل‌ونقل مورد بررسی قرار گرفته است که از جمله آنها می‌توان به توسعه حمل‌ونقل هوشمند، دیجیتالی‌سازی اسناد و فرآیندهای تجاری، گسترش سامانه eTIR، افزایش تاب‌آوری شبکه‌های حمل‌ونقل، توسعه حمل‌ونقل ریلی، لجستیک چندوجهی، ایمنی جاده‌ای، کاهش آلایندگی، حمل مواد خطرناک، تسهیل تجارت فرامرزی و استفاده از فناوری‌های نوین اشاره کرد.

وی افزود: در این اجلاس همچنین گزارش فعالیت کارگروه‌های تخصصی مختلف ارائه و بررسی شد و نتایج اقدامات انجام‌شده در حوزه‌های گوناگون حمل‌ونقل و تجارت بین‌المللی مورد ارزیابی قرار گرفت.

سرپرست تیم اختراعات با بیان اینکه یکی از مهمترین بخش‌های این سند به فناوری‌های نوظهور و تحول دیجیتال اختصاص دارد، اظهار کرد: برخلاف بسیاری از اسناد سنتی حوزه حمل‌ونقل، در این اجلاس موضوعاتی همچون هوش مصنوعی، خودروهای متصل، سامانه‌های رانندگی خودکار، امنیت سایبری، تبادل داده، کلان‌داده‌ها، رانندگی از راه دور و زیرساخت‌های هوشمند مورد توجه ویژه قرار گرفت.

وی ادامه داد: فعالیت‌های مجمع جهانی مقررات خودروی سازمان ملل متحد (WP.29) و گروه خودروهای خودکار و متصل (GRVA) نشان می‌دهد که آینده صنعت خودرو و حمل‌ونقل جهانی به شدت تحت تأثیر فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، دیجیتالی‌سازی و اتوماسیون قرار گرفته است.

حمل مواد خطرناک

محمدی کوشکی با اشاره به بخش حمل مواد خطرناک این سند، گفت: در این حوزه نیز موضوعاتی همچون باتری‌های لیتیومی، خودروهای برقی، فناوری‌های هیدروژنی و الزامات جدید ایمنی مورد توجه قرار گرفته است.

وی افزود: در بخش مقررات خودرو نیز توسعه استانداردهای مرتبط با سامانه‌های کمک‌راننده، ارتقای ایمنی عابران پیاده، افزایش میدان دید راننده، کاهش آلایندگی و تقویت امنیت سایبری خودروها در دستور کار قرار داشت که امروزه از مهم‌ترین محورهای تحول صنعت خودرو در جهان به شمار می‌روند.

سرپرست تیم اختراعات با اشاره به نتایج اجرایی این سیاست‌ها در کشورهای مختلف اظهار کرد: بررسی تحولات دو سال اخیر نشان می‌دهد که بسیاری از موضوعات مطرح‌شده در اجلاس ۲۰۲۴ از مرحله بحث و سیاست‌گذاری عبور کرده و وارد فاز اجرایی شده‌اند. اتحادیه اروپا مقررات جدید مربوط به سامانه‌های پیشرفته کمک‌راننده را بر مبنای استانداردهای سازمان ملل اجرایی کرده و همزمان چارچوب‌های حقوقی خودروهای خودران را توسعه داده است.

وی ادامه داد: آلمان نیز توسعه تجاری سامانه‌های رانندگی خودکار سطح سه را بر پایه مقررات UNECE دنبال کرده و سوئیس از سال ۲۰۲۵ استفاده از بخشی از قابلیت‌های رانندگی خودکار را مجاز اعلام کرده است.

ایجاد کریدورهای دیجیتال

وی با اشاره به تحولات حوزه ترانزیت و لجستیک گفت: کشورهای ترکیه، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، ازبکستان و سایر اعضای سازمان کشورهای ترک، برنامه‌های گسترده‌ای را برای توسعه کریدورهای دیجیتال و اجرای سامانه eTIR آغاز کرده‌اند. این اقدامات با هدف کاهش زمان ترخیص کالا، حذف اسناد کاغذی، افزایش امنیت، تسهیل تبادل اطلاعات و ارتقای بهره‌وری زنجیره‌های تأمین انجام شده و به تدریج در حال تغییر ساختار تجارت منطقه‌ای و بین‌المللی است.

محمدی کوشکی با اشاره به اهمیت تحولات اخیر حوزه حمل‌ونقل هوشمند برای ایران گفت: برای جمهوری اسلامی ایران، این تحولات صرفا یک موضوع فنی یا تخصصی نیست، بلکه به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی کشور و قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بین‌المللی شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب، تأثیر مستقیمی بر آینده تجارت، ترانزیت، لجستیک، صنعت خودرو و اقتصاد دیجیتال کشور خواهد داشت.

وی افزود: عضویت ایران در کنوانسیون TIR و برخورداری از ظرفیت‌های گسترده ترانزیتی باعث شده است تصمیمات و روندهای شکل‌گرفته در اسناد بین‌المللی حوزه حمل‌ونقل از اهمیت ویژه‌ای برای کشور برخوردار باشد. دیجیتالی‌سازی فرآیندهای حمل‌ونقل، توسعه سامانه‌های هوشمند، بهره‌گیری از هوش مصنوعی، توسعه زیرساخت‌های داده‌محور و همگام‌سازی با استانداردهای بین‌المللی از جمله عواملی هستند که می‌توانند جایگاه ایران را در رقابت‌های جدید ترانزیتی و اقتصادی منطقه ارتقاء دهند.

سرپرست تیم اختراعات با اشاره به حضور تیم ملی اختراعات و نوآوری ایران در فرآیندهای تخصصی سازمان ملل متحد، خاطر نشان کرد: حضور نام یک نهاد ایرانی در اسناد رسمی سازمان ملل متحد و در کنار سازمان‌های معتبر بین‌المللی، صرفاً ثبت نام در فهرست شرکت‌کنندگان نیست، بلکه نمادی از حضور ظرفیت‌های علمی، فناورانه و نوآورانه کشور در گفت‌وگوها و روندهایی است که آینده حمل‌ونقل، هوش مصنوعی، شهرهای هوشمند، خودروهای خودران، لجستیک دیجیتال و اقتصاد کم‌کربن جهان را شکل می‌دهند.

وی ادامه داد: روند تحولات سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نشان داده است که بسیاری از مباحث مطرح‌شده در هشتادوششمین اجلاس کمیته حمل‌ونقل داخلی سازمان ملل، به تدریج در حال تبدیل شدن به مقررات، پروژه‌های اجرایی و سیاست‌های عملیاتی در کشورهای مختلف جهان هستند و این موضوع اهمیت حضور فعال در ساختارهای بین‌المللی را بیش از گذشته آشکار می‌کند.

محمدی کوشکی با تأکید بر جایگاه راهبردی ایران در شبکه‌های ترانزیتی منطقه، گفت: موقعیت ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران و قرار گرفتن کشور در مسیر کریدورهای راهبردی شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب، در کنار عضویت در مهم‌ترین کنوانسیون‌های بین‌المللی حمل‌ونقل و ترانزیت، موجب شده است که تحولات مربوط به دیجیتالی‌سازی، هوشمندسازی و توسعه زیرساخت‌های مبتنی بر فناوری برای کشور اهمیت دوچندانی پیدا کند.

وی افزود: روندهای شکل‌گرفته در کمیته حمل‌ونقل داخلی سازمان ملل نشان می‌دهد که آینده تجارت و حمل‌ونقل جهانی به سمت استفاده گسترده از سامانه‌های دیجیتال، تبادل الکترونیکی داده‌ها، کریدورهای هوشمند، هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین در حرکت است و کشورها تلاش می‌کنند زیرساخت‌های خود را با این تحولات هماهنگ کنند.

سرپرست تیم اختراعات خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی، فناورانه و نوآورانه کشور و استفاده از توان شرکت‌های دانش‌بنیان، استارت‌آپ‌ها، دانشگاه‌ها و نهادهای تخصصی می‌تواند نقش مهمی در توسعه زیرساخت‌های هوشمند و تسریع فرآیند دیجیتالی‌سازی کنوانسیون‌های بین‌المللی و سازوکارهای مرتبط با حمل‌ونقل و ترانزیت ایفا کند.

وی افزود: استفاده از فناوری‌های نوین در اجرای اسنادی نظیر TIR، توسعه سامانه‌های تبادل الکترونیکی اطلاعات، هوشمندسازی فرآیندهای لجستیکی و بهره‌گیری از هوش مصنوعی در مدیریت حمل‌ونقل، علاوه بر افزایش بهره‌وری و رقابت‌پذیری کشور، می‌تواند جایگاه ایران را به عنوان یکی از بازیگران کلیدی کریدورهای بین‌المللی و اقتصاد ترانزیتی منطقه تقویت کند.

محمدی کوشکی تأکید کرد: ضروری است سیاست‌گذاری‌های ملی در حوزه حمل‌ونقل، تجارت و اقتصاد دیجیتال با نگاه بلندمدت و همسو با تحولات در حال شکل‌گیری در ساختارهای بین‌المللی دنبال شود.

وی افزود: بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی علمی و فناوری، مشارکت فعال در سازوکارهای تخصصی سازمان ملل متحد و استفاده از توان اکوسیستم نوآوری کشور می‌تواند زمینه ایفای نقش مؤثرتر ایران در آینده حمل‌ونقل هوشمند، زنجیره‌های تأمین جهانی و اقتصاد دیجیتال را فراهم کند.

انتهای پیام