در روزهای تاسوعا و عاشورا، میدان امامزاده، حسینیههای سفلی و پای پتک و دیگر نقاط شهر، میزبان جمعیت انبوه عزاداران میشوند. در این روزها، بافق تنها یک شهر نیست؛ صحنهای از همصدایی، اندوه و ارادت است.
محرم در بافق؛ آیینی فراتر از مراسم
محمد آیتاللهی از اساتید دانشگاه در این باره به ایسنا میگوید: در بافق، عزاداری صرفاً یک آیین مذهبی نیست بلکه بخشی از حافظه جمعی مردم این دیار است.
وی اضافه میکند: آیینها و سنتهای عزاداری بافقیها، نسل به نسل منتقل شده و هر ساله در محرم، بازتولید هویت فرهنگی یک جامعه را به نمایش میگذارند و همین استمرار است که به عزاداریهای بافق، جایگاهی فراتر از یک مراسم معمولی داده است.
به گفته آیتالهی، اگر بخواهیم از منظر مردمشناسی نگاه کنیم، بافق نمونهای ارزشمند از پیوند دین، تاریخ و زیست اجتماعی است و آیینهایی که اینجا برگزار میشود نه تنها ریشه در باورهای مذهبی دارد بلکه حامل نشانههای اصیل فرهنگ بومی نیز هست؛ فرهنگی که در گذر زمان دچار گسست نشده و همچنان زنده مانده است.
تنوع آیینها و جلوههای کهن
محمدعلی طالعی پژوهشگر و نویسنده نیز در این زمینه به ایسنا میگوید: آنچه عزاداری در بافق را متفاوت میکند، تنوع آیینهای آن است؛ از تعزیه و علمگردانی گرفته تا جوشزنی، اجغهزنی و نخلبرداری. هر کدام بخشی از یک میراث دیرینه هستند.
وی ادامه میدهد: در کنار اینها، پخت آش امام حسینی و توزیع نذورات نیز نشانهای از همبستگی اجتماعی و روحیه یاریرسانی مردم این منطقه است.
طالعی میگوید: در بسیاری از شهرها، عزاداری به شکلهای مشابه برگزار میشود اما در بافق تفاوت در جزئیات و استمرار سنتهاست؛ مثلاً نخلبرداری فقط یک حرکت آیینی نیست که نوعی بازنمایی جمعی از سوگ، مشارکت و وفاداری است و هر آیین در اینجا حامل معناست و بخشی از روایت تاریخی این شهر را شکل میدهد.
فاطمه باقری کارشناس تاریخ هم در این خصوص اظهار میکند: عزاداری در بافق از این نظر اهمیت دارد که توانسته است شکلهایی از گذشتهی خود را حفظ کند که در بسیاری از نقاط دیگر یا کمرنگ شده یا از میان رفتهاند.
وی این پایداری را نتیجه باور مردم، نقش خانوادهها و همچنین جایگاه هیئتها و تکیههای قدیمی که در حفظ سنتها نقشی اساسی داشتهاند، میداند.
تکیهها و هیئتهای باسابقه
فاطمه زعیمیان دیگر نویسنده بافقی نیز به ایسنا میگوید: در میان مراکز عزاداری بافق، نام تکیه سفلی و تکیه میدان قلعه، کاکامیر و میانگاه، همواره با خاطره مراسم پرشور محرم گره خورده است.
به گفته وی، این مکانها نه فقط محل تجمع عزاداران محسوب میشوند که کانونهایی برای انتقال تجربه، حافظه تاریخی و همبستگی اجتماعی مردم این دیار هستند.
علی کریمزاده پیشکسوت فرهنگی و پژوهشگر هم معتقد است که وجود مکانهایی مانند بیتالاحزان بافق که بیش از ۱۰۰ سال قدمت دارد، نشان میدهد عزاداری در این شهر یک پدیده مقطعی نیست و سنتی ریشهدار و ماندگار است.
وی تصریح میکند: چنین فضاهایی در واقع بخشی از میراث ناملموس و ملموس بافق به شمار میروند و باید با نگاه حفاظتی به آنها نگریست.
به گفته وی، خانه تاریخی خاندان ترابزادهها هم از همین منظر قابل توجه است؛ اینکه اعضای این خاندان با وجود سکونت در خارج از کشور، هر سال برای برگزاری آیین عزاداری به این خانه بازمیگردند؛ نشاندهنده قدرت حافظه فرهنگی و تعلق خاطر به ریشههاست.
انتهای پیام
