خدابخش گودرزوند چگینی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: جزئیات میزان فرسایش خاک در استان البرز مطابق منابع رسمی باید از سوی مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آب کشور مورد استعلام قرار گیرد، اما به طور کلی تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آبی سبب شده است فرسایش آبی، بادی، فیزیکی و شیمیایی در مناطق دارای خشکسالی مستمر افزایش پیدا کند.
این پژوهشگر منابع طبیعی افزود: فرسایش فیزیکی به تخریب منابع خاک و فرسایش شیمیایی به از دست رفتن مواد مفید و آلی خاک منجر میشود و مجموعه این عوامل، ظرفیت تولیدی اراضی را کاهش میدهد.
وی با بیان اینکه تخریب پوشش گیاهی یکی از مهمترین عوامل تشدیدکننده فرسایش است، ادامه داد: از بین رفتن درختان، درختچهها، بوتهها، پوششهای گیاهی فصلی و به طور کلی مراتع و منابع طبیعی، موجب افزایش فرسایش، کاهش تغذیه منابع آب زیرزمینی، تخریب انهار، خشک شدن چشمهها و قنوات میشود.
گودرزوند چگینی با اشاره به نقش عوامل انسانی در این روند، گفت: کشاورزی نامناسب، تبدیل مراتع غنی به دیمزارهای کمبازده و چرای مفرط دام از مهمترین عوامل انسانی واردکننده خسارت به منابع طبیعی هستند.
وی با هشدار نسبت به پیامدهای ادامه این روند، تصریح کرد: کاهش رطوبت هوا و ذخایر آب زیرزمینی، افزایش دما و تبخیر، افزایش ریزگردها و آلودگی هوا و در نهایت کاهش بهرهوری تولید، از جمله پیامدهایی است که در صورت بیتوجهی به حفاظت از خاک و پوشش گیاهی با آن مواجه خواهیم شد.
رئیس تحقیقات دیم کوهین با تأکید بر ضرورت اجرای برنامههای کوتاهمدت و بلندمدت برای مقابله با فرسایش خاک، گفت: در کوتاهمدت باید تعیین حدود مراتع و مزارع، ممنوعیت چرای دام در مناطق حساس، اصلاح الگوی کشت، توسعه مرتعکاری و جنگلکاری، جلوگیری از آتش زدن بقایای گیاهی، حذف شخمهای مخرب و اجرای کشاورزی حفاظتی در دستور کار قرار گیرد.
وی افزود: در برنامههای بلندمدت نیز یکپارچهسازی اراضی، تجهیز و نوسازی زمینهای کشاورزی، استفاده از کودهای آلی و تعیین تناسب اراضی برای کشت محصولات کمآببر و سازگار با شرایط اقلیمی ضروری است.
این پژوهشگر دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به نقش باغات در کنترل فرسایش، اظهار کرد: باغات مثمر و غیرمثمر میتوانند در گام نخست به عنوان بادشکن زیستی عمل کنند و تا فاصلهای حدود ۲۰ برابر ارتفاع خود، سرعت باد را کاهش دهند؛ موضوعی که در کنترل فرسایش بادی اهمیت زیادی دارد.
وی ادامه داد: فرسایش بادی بیش از ۲۸ درصد از کل فرسایش را شامل میشود و ایجاد پوششهای گیاهی پایدار میتواند این نوع فرسایش را به حداقل برساند. همچنین باغات با کاهش دمای محیط در فصل گرم، میتوانند تا حدود ۱۰ درجه موجب تعدیل دما شوند.
گودرزوند چگینی با اشاره به نقش اقدامات آبخیزداری در کنترل فرسایش آبی، گفت: ایجاد چالههای متصل به هم از طریق شیارهای عمود بر شیب یا بانکتبندی، میتواند فرسایش آبی را که بیش از ۵۸ درصد سهم فرسایش را به خود اختصاص داده است، کاهش دهد.
وی در ادامه افزود: کاشت درختان سازگار و پایدار با تراکم مناسب، علاوه بر جمعآوری روانآب و تأمین رطوبت مورد نیاز گیاه، میتواند همزمان فرسایش آبی و بادی را کنترل کند و امکان تولید محصولات متنوعی مانند چوب و میوه را فراهم آورد.
این پژوهشگر دانشگاه تهران با اشاره به اهمیت دارکشتورزی، اظهار کرد: در شرایط مناسب میتوان بین درختان، گیاهان علوفهای چندساله کشت کرد که به آن دارکشتورزی یا کشت مخلوط زراعت و باغ گفته میشود.
وی، زیتون را یکی از گیاهان مقاوم و سازگار برای توسعه باغات دانست و گفت: زیتون که به شتر گیاهان باغی معروف است، بسته به شرایط آبوهوایی و میزان آب در دسترس، قابلیت کشت با تراکم معمولی، متراکم یا فوقمتراکم را دارد.
گودرزوند چگینی ادامه داد: این باغات میتوانند در برابر بادهای شدید، گرمای زیاد و سرمای یخبندان مقاومت مناسبی داشته باشند و با مطالعه، مکانیابی و استعدادسنجی صحیح، به عنوان محصولی پایدار، سازگار با محیط زیست و مؤثر در کاهش ریزگردها و آلودگیهای محیطی توسعه پیدا کنند.
انتهای پیام
