خدابخش گودرزوند چگینی در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه در اثر کشاورزی تککشتی و روشهای سنتی، سالانه حدود یک سانتیمتر از خاک دچار فرسایش میشود، اظهار کرد: رعایت اصول کشاورزی حفاظتی میتواند میزان فرسایش را تا چهار برابر کاهش دهد، هرچند حتی با این روش نیز فرسایش به طور کامل متوقف نمیشود.
وی افزود: زمانی میتوان به سمت تولید پایدار حرکت کرد که نرخ خاکزایی از نرخ فرسایش بیشتر شود؛ به این معنا که کیفیت فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک بهبود پیدا کند و احیای منابع خاک در کنار تولید کشاورزی مورد توجه قرار گیرد.
این محقق، ادامه داد: اجرای کشاورزی حفاظتی از طریق حفظ بقایای گیاهی، تناوب صحیح زراعی و کشت بدون شخم، میتواند به افزایش خاکزایی، ارتقای حاصلخیزی و بهبود کیفیت خاک کمک کند و با افزایش بهرهوری تولید، زمینه کاهش مصرف نهادههای شیمیایی و حرکت به سمت کشاورزی سالم را فراهم آورد.
گودرزوند چگینی با بیان اینکه ادامه روشهای سنتی کشاورزی میتواند پیامدهای گستردهای داشته باشد، گفت: کشاورزان ناگزیر هستند اصول کشاورزی حفاظتی را رعایت کنند، در غیر این صورت بسیاری از اراضی حاصلخیز امروز ممکن است به سرنوشت مناطقی دچار شوند که در گذشته تولید بالایی داشتند اما بر اثر تخریب منابع، به بیابان تبدیل شدهاند.
وی هشدار داد: ادامه تخریب منابع طبیعی علاوه بر کاهش تولید، میتواند مهاجرت و خالی از سکنه شدن برخی مناطق روستایی را نیز به دنبال داشته باشد.
رئیس تحقیقات دیم کوهین دانشگاه تهران با اشاره به ضرورت اصلاح الگوی کشت، گفت: چهار عامل شامل تقاضای بازار، سازگاری محصول با شرایط منطقه، پایداری تولید و سهولت عملیات کشاورزی، باید در تصمیمگیری برای انتخاب محصولات مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: مدیریت موفق در بخش کشاورزی باید تلفیقی از روشهای مختلف، محصولات متنوع و تولیدات اقتصادی باشد تا بتواند از تمامی ظرفیتهای موجود شامل رطوبت، هوا، خاک، عناصر غذایی، گیاه و اقلیم، بیشترین استفاده را داشته باشد و تولیدی اقتصادی و پایدار ایجاد کند.
گودرزوند چگینی با بیان اینکه کشت محصولات کمآببر به معنای جایگزینی کشاورزی کمنهاده به جای کشاورزی پرنهاده و فشرده است، اظهار کرد: استعدادسنجی اراضی یکی از مهمترین روشها برای تعیین محل مناسب کشت محصولات مختلف است؛ چراکه محصول انتخابشده باید علاوه بر داشتن توان رقابت مناسب، کمترین تداخل عملیاتی را داشته و بیشترین بهرهوری را در مکان مورد نظر ایجاد کند.
وی ادامه داد: در میان محصولات زراعی، غلات دانهای پاییزه و علوفههای پاییزه شامل غلات و بقولات میتوانند مورد توجه قرار گیرند و در بخش باغی نیز باید درختان مثمر و غیرمثمر مقاوم به خشکی، سرما و سازگار با گرما توسعه یابند.
این پژوهشگر با اشاره به برخی محصولات مناسب برای شرایط مختلف اراضی، گفت: محصولاتی مانند جو، تریتیکاله، خللر، ماشک، گاودانه و یونجه یکساله در بخش زراعی و درختانی مانند اکالیپتوس، زیتون، عناب، بادام و سنجد در بخش باغی، با توجه به شرایط دشتها، ارتفاعات و کوهپایهها میتوانند مورد استفاده قرار گیرند.
وی افزود: این محصولات میتوانند بسته به وسعت اراضی و شرایط منطقه به شکل تکمحصولی، تککشتی، چندکشتی، کشت مخلوط و دارکشتورزی مدیریت شوند.
گودرزوند چگینی در پاسخ به این پرسش که آیا امکان توقف روند تخریب خاک و بهبود شرایط اقلیمی وجود دارد، گفت: توقف فرسایش و افزایش نسبی نرخ خاکزایی موجب افزایش مواد آلی خاک میشود و به ازای هر یک درصد افزایش ماده آلی، ظرفیت حفظ رطوبت خاک تا ۲۰۰ هزار لیتر در هکتار افزایش پیدا میکند.
وی ادامه داد: حفاظت از خاک به معنای حفاظت از آب است و افزایش مواد آلی خاک میتواند به تقویت ذخایر آب زیرزمینی کمک کند.
این پژوهشگر با اشاره به نقش پوششهای طبیعی گیاهی در تعدیل شرایط اقلیمی، اظهار کرد: افزایش پوشش گیاهی طبیعی باعث کاهش دمای محیط، افزایش رطوبت نسبی، کاهش تبخیر و افزایش ریزبارشهای محلی میشود.
وی افزود: برخلاف تصور رایج، در بسیاری از مناطق جنگلی و مرتعی، افزایش بارندگی تنها عامل ایجاد پوشش گیاهی نیست، بلکه خود پوشش گیاهی نیز با ایجاد شرایط مناسبتر، در افزایش رطوبت و بارشهای محلی نقش دارد.
گودرزوند چگینی خاطرنشان کرد: به همین دلیل، مناطق بکر و دستنخورده حتی در نواحی خشک و گرم، در مقایسه با مناطق تخریبشده و فرسایشیافته، از رطوبت بیشتر، بارش بهتر و هوای مطبوعتری برخوردار هستند.
وی در پایان تأکید کرد: کشاورزی حفاظتی میتواند ضامن امنیت غذایی، هوای پاک، خاک سالم، تولید پایدار و توقف فرسایش آبی، بادی، فیزیکی و شیمیایی باشد و حفظ منابع طبیعی باید به عنوان یک ضرورت اساسی در سیاستگذاریهای کشاورزی مورد توجه قرار گیرد.
انتهای پیام
