شاکرینژاد، رئیس مرکز تحقیقات و عضو هیات علمی دانشگاه صداوسیما در گفتوگو با ایسنا در پاسخ به این پرسش که چرا مرکز تحقیقات طی چندسال اخیر آمارهای دقیقی از میزان بینندهها و همچنین رضایتمندی مخاطبان را منتشر نمیکند؟ گفت: «مرکز تحقیقات تقریبا سالی ۱۵۰ تا ۱۶۰ نظرسنجی انجام میدهد؛ یعنی تقریباً بجز روزهای تعطیل هر دو روز یکبار نظرسنجی انجام میدهد. این نظرسنجیها عمدتاً برای استفاده مدیران سازمان صداوسیما، برنامهسازان و مدیران شبکهها انجام میشود تا بدانند محتوای ساختهشده چقدر مخاطب و رضایتمندی دارد و البته چقدر با نارضایتی و انتقاد همراه است؛ بهطورمثال صدها برنامه در شبانهروز از شبکههای صداوسیما پخش میشود. این آمارها برای عموم مردم استفادهای ندارد بلکه به عنوان داده در اختیار تهیهکننده و برنامهساز قرار میگیرد. در گذشته هم قرار نبوده این دادهها برای مردم منتشر شود. البته برخی از نظرسنجیهای خاص منتشر میشود. در ایام خاص مثلاً ایام نوروز، ماه رمضان و ... میزان مخاطب ویژه برنامههای خاص منتشر میشود.
در ادامه این گفتوگو به ادعای برخی از برنامهها مبنی بر «پربینندهترین» بودن در مقاطع خاص اشاره میکنیم و اینکه امکان صحتسنجی این ادعاها توسط بینندگان و رسانهها وجود ندارد؛ نمونهای که در چند هفته اخیر پس از تصمیم صداوسیما درخصوص برنامهای مانند «ثریا»، شاهدش بودیم.
شاکرینژاد تصریح کرد: «برنامه «ثریا» از برنامههای روتین شبکه بوده است. نظرسنجیهای مرتبط با این برنامه، هر ماه به معاونت سیما اعلام شده است. این برنامه جزو پربینندهترین برنامهها بوده است ولی برخی سیاستها به نظرسنجی و میزان رضایتمندی مخاطبان ربطی ندارد. اگر برنامهها از سیاستهای سازمان صداوسیما تبعیت نکنند، حتی اگر جزو پرمخاطبترین برنامهها هم باشند، تغییر مسیر خواهند داد. اصولی بر سازمان صداوسیما حاکم است و باید طبق آن اصول عمل شود. در شرایط سخت جنگ، سیاست صداوسیما بر حمایت از دولت است. آقای دکتر جبلی، رئیس سازمان صداوسیما، اعلام کردهاند که زحمات دولت باید برجسته شود. ماموریت شبکههای مختلف در این ایام کمک به دولت برای رفع مشکلات کشور است.»
این مقام مسوول در صداوسیما سپس در پاسخ به این سوال که چرا صداوسیما خبر شهادت برخی بزرگان نظام را دیرتر از رسانههای خارجی منتشر کرد و آیا این مساله مرجعیت رسانه ملی را با چالش مواجه نمیکند؟ چنین اظهار کرد: «خبر دارای سه عنصر، سرعت، صحت و دقت است. با حضور شبکههای اجتماعی و فضای مجازی، رسانههای جریان اصلی مانند رادیو و تلویزیون، امکان رقابت در حوزه سرعت را کم کم از دست دادهاند. منتها نکته مهمی که وجود دارد این است که صحت و دقت در خبر بسیار مهم است. به هیچوجه نمیتوان صحت و دقت را فدای سرعت کرد؛ چهبسا تلویزیون زودتر از فضای مجازی خبر ترور را دریافت کند اما باید از صحت و دقت خبر مطمئن شود. در تمام دنیا، اعتماد به رسانههای جریان اصلی بیشتر از رسانههای فضای مجازی است. جدا از این مسئله، صداوسیما تابع یک اصول و سیاستهایی است. حتی وقتی چنین خبرهایی، هر سه عنصر را داشته باشد، باز هم صداوسیما برای انتشار اخبار مهم و خاص تابع برخی تصمیمات نهادهای بالادستی است.»
رئیس مرکز تحقیقات سازمان صداوسیما در پاسخ به سوال دیگر خبرنگار ایسنا درباره تصمیم به راهاندازی «مرکز معین» و اینکه آیا این مرکز قرار است نقش پشتیبانی داشته باشد یا یک مرکز عملیاتی مجزا باشد؟ گفت: «در حمله به سازمان صداوسیما، برخی زیرساختهای سازمان هدف حملات رژیم صهیونیستی ـ آمریکایی قرار گرفت. بخشی از فعالیتهای سازمان که در بستر فضای مجازی و وابسته به اینترنت بود، با اختلال مواجه شد.
از سوی دیگر، احتمال داده میشد دیگر بخشهای سایت جامجم نیز هدف حمله قرار گیرد؛ چراکه طبیعتاً دشمنان نمیخواهند صدای حقیقت به گوش مردم برسد؛ به همین دلیل، بخشهای مختلف مستقر در سایت جامجم ناچار شدند در مکانهای مختلف مستقر شوند تا بتوانند مأموریت خود را ادامه دهند. مرکز تحقیقات نیز از جمله بخشهایی بود که برای تداوم فعالیتهای خود باید در محل دیگری مستقر میشد.
در این ایام، ما دو کارکرد اصلی داشتیم؛ نخست، انجام پژوهشها و مطالعات کیفی که پژوهشگران میتوانستند خارج از سازمان نیز روی آنها کار کنند، و دوم، انجام نظرسنجیها. در شرایط جنگ، سنجش دیدگاه مردم درباره تحولات از اهمیت ویژهای برخوردار بود.
وی ادامه داد: نظرسنجیهای ما، چه بهصورت تلفنی و چه حضوری با تبلت، همگی به اینترنت وابسته هستند. هنگامی که زیرساختها مورد حمله قرار میگرفت، اینترنت دچار اختلال یا قطع میشد و از طرف دیگر، حضور نیروهای انسانی در سایت جامجم نیز امکانپذیر نبود؛ در نتیجه، عملاً فرایند نظرسنجی متوقف میشد؛ به همین دلیل تصمیم گرفتیم مراکزی با عنوان «مراکز معین» طراحی کنیم و در مکان هایی خارج از سایت جام جم واحدهای نظرسنجی تلفنی راهاندازی شود تا اگر سایت اصلی مورد حمله قرار گرفت، بتوانیم نظرسنجیهای سراسری را ادامه دهیم.
البته این مراکز تنها برای شرایط جنگی طراحی نشدهاند. در شرایط عادی نیز میتوانند در اجرای نظرسنجیهای دیگر به ما کمک کنند و حتی ارتباط پرسشگران با مخاطبان را تسهیل کنند.»
او همچنین در پاسخ به این سوال که «آیا مراکز معین هماکنون فعال هستند یا هنوز در مرحله تأسیس قرار دارند؟» یادآور شد: «برخی مراکز از نظر زیرساخت کاملاً آماده هستند و تنها مسئله باقیمانده، موضوع فنی است. باید به لحاظ فنی اتصال این مراکز معین به مرکز تحقیقات سازمان جهت کنترل و هدایت نظرسنجی ها فراهم شود. بهجز این بخش فنی، مکانها و تجهیزات آماده شدهاند و امیدواریم بهزودی این طرح به بهرهبرداری برسد.»
این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که گفته میشود نسل Z و جوانان امروز حوصله محتوای طولانی را ندارند. آیا این برداشت بر اساس دادههای پژوهشی است یا صرفاً یک تحلیل عمومی؟ اعلام کرد: «تماشای رادیو و تلویزیون در میان جوانان و نسل Z تقریباً در همه کشورهای جهان کاهش یافته و ایران نیز از این روند مستثنی نیست. نتایج نظرسنجیهای ما نیز این موضوع را تأیید میکند.»
او در عین حال تاکید کرد: این موضوع فقط به صداوسیما محدود نیست؛ حتی میزان تماشای شبکههای ماهوارهای نیز در میان جوانان نسبت به گذشته کاهش یافته است. در مقابل، در گروههای سنی پایینتر، یعنی کودکان و نوجوانان، میزان مخاطب همچنان بالاست. برای نمونه، شبکه پویا از شبکههای پربیننده است و بسیاری از خانوادهها، حتی با دیدگاههای فکری متفاوت، به دلیل سالم بودن محتوای آن، با اطمینان فرزندان خود را مخاطب این شبکه قرار میدهند. میزان مخاطبان کودک حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد است.
با ورود افراد به سن جوانی، مانند بسیاری از کشورهای دیگر، میزان مخاطب کاهش پیدا میکند. البته نوع محتوا نیز تأثیرگذار است؛ برای مثال، در زمان برگزاری جام جهانی فوتبال، برنامههای ورزشی مخاطبان جوان فراوانی دارند اما همین گروه ممکن است سریالها یا بخشهای خبری را دنبال نکنند. این روند، یک پدیده جهانی است.»
او همچنین در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه تعریف شما از «مخاطب» چیست؟ گفت: « برای سنجش مخاطب استانداردهای جهانی وجود دارد. آفکام به عنوان نهاد تنظیمگر در اروپا اگر کسی ۱۵ دقیقه در هفته تلویزیون تماشا کند او را مخاطب در نظر میگیرد. ما این استاندارد را به شکل سختگیرانهتری اعمال میکنیم به طوری که ما در مرکز تحقیقات صدا و سیما اگر کسی ۱۵ دقیقه در روز محتوا را دنبال کند او را مخاطب لحاظ می کنیم.»
انتهای پیام
