رهبران بزرگ، تنها با مسئولیتها و تصمیمهای سیاسی در حافظه ملتها ماندگار نمیشوند؛ آنچه آنها را به بخشی از تاریخ یک سرزمین تبدیل میکند، سیره فردی، سبک زندگی، نگاه به انسان، شیوه تعامل با اقشار مختلف جامعه و تأثیری است که بر انسجام، همدلی و هویت ملی بر جای میگذارند. از همین منظر، بازخوانی ابعاد مختلف شخصیت و منش رهبر شهید حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای، فرصتی برای واکاوی بخشی از میراث فکری، فرهنگی و اجتماعی ایشان و تأملی دوباره بر نسبت دین، اخلاق، مردم و حکمرانی است.
در آستانه آیین وداع با رهبر شهید، بررسی این ابعاد از نگاه پیروان ادیان الهی نیز اهمیت ویژهای پیدا میکند. در همین راستا خبرنگار ایسنا با اسقف آرداوازد شاروئیان، نایب پیشوای مذهبی ارامنه اصفهان و جنوب ایران گفتوگویی داشته است که متن آن را در ادامه میخوانید:
ایسنا: از نگاه حضرتعالی، حضور میلیونی مردم در مراسم تشییع رهبر شهید چه پیام و مفهومی برای تاریخ و نسلهای آینده دارد؟
مراسم تشییع شخصیتهای بزرگ سیاسی و دینی، تنها یک آیین بدرقه نیست، بلکه نوعی روایت تاریخی از رابطه میان یک امت و رهبران آن به شمار میآید. حضور گسترده مردم، فارغ از اینکه هر فرد با چه انگیزهای در آن شرکت کرده باشد، نشان میدهد جامعه ایران در بزنگاههای مهم تاریخی همچنان احساس تعلق به سرنوشت مشترک خود دارد. این سرمایه اجتماعی را نباید صرفاً در قالب یک رویداد سیاسی تفسیر کرد.
از نگاه یک رهبر دینی، چنین صحنههایی بیش از هر چیز یادآور این حقیقت است که انسانها در لحظات حساس، اختلافات روزمره را کنار میگذارند و به مفاهیمی بزرگتر مانند وطن، امنیت، آرامش و آینده فرزندان خود میاندیشند. این روحیه همدلی نعمتی ارزشمند است که باید حفظ و تقویت شود.
برای نسلهای آینده نیز این رویداد میتواند این پیام را داشته باشد که هیچ جامعهای بدون انسجام و همبستگی، مسیر پیشرفت و ثبات را طی نخواهد کرد. تاریخ ایران بارها نشان داده است که هرگاه مردم، باوجود تفاوتهای قومی، مذهبی و فکری، در کنار یکدیگر ایستادهاند، کشور توانسته از دشوارترین بحرانها عبور کند.
البته این سرمایه اجتماعی مسئولیت بزرگی نیز بر دوش مسئولان و نخبگان جامعه میگذارد؛ زیرا اعتماد و همدلی مردم باید با خدمت صادقانه، عدالت، گفتوگو و توجه به کرامت همه شهروندان پاس داشته شود. اگر این رابطه متقابل حفظ شود، آنچه امروز بهعنوان یک حضور گسترده دیده میشود، میتواند به الگویی ماندگار برای آینده ایران تبدیل شود.
ایسنا: به نظر شما، کدام ویژگیهای اخلاقی، معنوی و سبک زندگی رهبر شهید بیشترین نقش را در شکلگیری این پیوند عمیق میان ایشان و مردم داشته است؟
هر رهبری علاوه بر جایگاه حقوقی خود، با شیوه زندگی و منش شخصی نیز شناخته میشود و به باور من، مردم بیش از سخنان یک مسئول، رفتار او را قضاوت میکنند.
آنچه در شخصیت رهبر شهید بیش از دیگر ویژگیها موردتوجه قرار گرفت، تلاش برای حفظ سادگی در زندگی شخصی، احساس مسئولیت نسبت به کشور، حضور مستمر در میان مردم و اهتمام به انجاموظیفه در شرایط دشوار بود. این ویژگیها، صرفنظر از گرایشهای سیاسی افراد، در فرهنگ ایرانی همواره مورداحترام بوده است.
از منظر مسیحیت نیز فروتنی و خدمت، از اساسیترین فضایل اخلاقی هستند. حضرت عیسی مسیح(ع) به پیروان خود آموخت که بزرگی انسان در خدمت به دیگران است، نه در برخورداری از قدرت. هر مسئولی که این اصل را در رفتار خود نشان دهد، میتواند اعتماد مردم را جلب کند.
به گمان من، آنچه میان مردم و رهبر شهید پیوند ایجاد کرد، تنها مسئولیت سیاسی ایشان نبود، بلکه این برداشت عمومی بود که مسئولیت اداره کشور را با جدیت، پشتکار و احساس تکلیف دنبال میکردند. جامعه امروز نیز بیش از هر زمان دیگری به چنین الگوهایی نیاز دارد؛ الگوهایی که اخلاق را از سیاست جدا ندانند و خدمت به مردم را مهمترین وظیفه خود تلقی کنند.
ایسنا: بهعنوان نایب پیشوای مذهبی ارامنه اصفهان و جنوب ایران، چه ابعادی از سیره و منش رهبر شهید را برای تقویت همزیستی، وحدت و احترام متقابل میان پیروان ادیان ارزشمند میدانید؟
از این منظر، آنچه در سیره و منش رهبر شهید برای جامعه ما ارزشمند و قابلتوجه بود، صرفاً بیان احترام به پیروان ادیان الهی نبود، بلکه اهتمام ایشان به گرهگشایی از مسائل و دغدغههای عملی جامعه ادیان توحیدی بود. در دوره مسئولیت ایشان، هرگاه موضوعی مرتبط با حقوق شهروندی پیروان ادیان الهی مطرح میشد، ایشان با نگاه حمایتی و مسئولانه آن را پیگیری میکردند.
برای نمونه، اصلاح قانون مربوط به دیات، اصلاح برخی مقررات مرتبط با ارث و نیز رفع موانع و اصلاح ضوابط مربوط به استخدام رسمی پیروان ادیان الهی، از اقداماتی بود که تأثیر ملموسی بر زندگی هموطنان مسیحی، یهودی و زرتشتی گذاشت. این اقدامات برای جامعه ما صرفاً تغییر چند مادهقانونی نبود، بلکه نشانهای از توجه به کرامت انسانی و تلاش برای رفع مشکلات شهروندان ایرانی، فارغ از تعلق دینی آنها، تلقی میشد.
از سوی دیگر، آنچه همواره در ذهن جامعه ارامنه باقی خواهد ماند، دیدارهای منظم و صمیمانه ایشان با خانوادههای شهدای ادیان توحیدی، بهویژه شهدای مسیحی بود. این دیدارها صرفاً جنبه تشریفاتی نداشت، بلکه حامل این پیام بود که ایثار و فداکاری فرزندان ایران، فارغ از دین و مذهب آنها، برای کشور ارزشمند و محترم است. خانوادههای شهدای مسیحی همواره این توجه را با قدردانی یاد کردهاند و آن را نشانهای از احترام به جایگاه همه فرزندان این سرزمین میدانند.
از نگاه مسیحیت، صلح و همزیستی تنها با سخنگفتن از مدارا محقق نمیشود، بلکه زمانی معنا و تحقق مییابد که عدالت، احترام متقابل و توجه عملی به حقوق انسانها در متن جامعه جریان داشته باشد. به همین دلیل، معتقد هستم یکی از ابعاد ارزشمند سیره رهبر شهید، توجه به همین جنبه عملی همزیستی میان پیروان ادیان الهی بود؛ اینکه همه ایرانیان، با وجود تفاوتهای اعتقادی، خود را در برابر قانون و در مسیر خدمت به میهن، دارای منزلت، مسئولیت و حقوق مشترک بدانند.
ما نیز در کلیسای ارامنه ایران همواره بر این اصل تأکید داشتهایم که وفاداری به ایمان مسیحی و وفاداری به ایران، دو ارزش مکمل یکدیگر هستند. هر اقدامی که بتواند اعتماد، همبستگی و احترام متقابل میان پیروان ادیان الهی را تقویت کند، در نهایت به استحکام وحدت ملی، امنیت اجتماعی و آینده کشور کمک خواهد کرد.
ایسنا: به اعتقاد حضرتعالی، مهمترین میراث فکری، اخلاقی و انسانی رهبر شهید برای آیندگان چیست؟
هر شخصیت سیاسی را تاریخ از زوایای مختلف مورد ارزیابی قرار میدهد، اما آنچه بیش از هر چیز برای نسلهای آینده ماندگار میشود، میراث اخلاقی و انسانی اوست. به اعتقاد من، مهمترین میراث رهبر شهید، تأکید بر مسئولیتپذیری، تلاش خستگیناپذیر در انجاموظیفه، توجه به منافع کشور و ضرورت حفظ انسجام ملی است. این ارزشها محدود به یک دوره تاریخی یا یک جریان سیاسی خاص نیستند، بلکه اصولی هستند که هر نسل میتواند از آنها برای ساختن آیندهای بهتر بهره بگیرد.
از منظر آموزههای دینی نیز انسان زمانی میتواند اثرگذار باشد که زندگی و رفتار او دیگران را به ارزشهایی همچون صداقت، خدمت، فروتنی، وفاداری به عهد و احساس مسئولیت دعوت کند. این فضایل، مشترک میان همه ادیان الهی هستند و میتوانند به زبان مشترک پیروان ادیان مختلف برای گفتوگو، همزیستی و همکاری تبدیل شوند.
امروز جامعه ما بیش از هر زمان دیگری به الگوهای اخلاقی نیاز دارد؛ الگوهایی که بهجای دامنزدن به اختلافها و شکافهای اجتماعی، مردم را به همدلی، گفتوگو، خدمت، امید و مسئولیتپذیری دعوت کنند. اگر نسلهای آینده بتوانند از زندگی، تجربه و سیره مسئولان کشور چنین ارزشهایی را بیاموزند، بیتردید سرمایهای ماندگار و ارزشمند برای آینده ایران شکل خواهد گرفت.
انتهای پیام
