تغذیه نوزادان نارس، یکی از مهمترین چالشهای روزهای نخست پس از تولد است؛ زیرا این نوزادان برای رشد مناسب و مقابله با بسیاری از مشکلات ناشی از تولد زودرس، بیش از هر زمان دیگری به تغذیهای کامل و ایمن نیاز دارند. از همین رو، حمایت از مادران برای تداوم شیردهی، به یکی از محورهای اصلی مراقبت از این نوزادان تبدیل شده است.
در کنار روشهای معمول حمایت از شیردهی، پژوهشگران در سالهای اخیر توجه ویژهای به ظرفیت برخی گیاهان دارویی از جمله شنبلیله داشتهاند. این گیاه که سالها در طب سنتی شناخته شده است، اکنون در مطالعات علمی نیز بهعنوان یکی از گزینههای قابل بررسی برای حمایت از شیردهی مادران، بهویژه مادران نوزادان نارس، مورد توجه قرار گرفته است.
تولد زودرس، نیاز نوزاد به شیر مادر را دوچندان میکند
دکتر مژگان میرغفوروند، متخصص مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفتوگو با ایسنا درباره اهمیت شیر مادر برای نوزادان نارس اظهار کرد: نوزادان نارس به دلیل کامل نبودن رشد بسیاری از اندامهای حیاتی، بیش از سایر نوزادان به شیر مادر نیاز دارند. شیر مادر علاوه بر تأمین مواد مغذی مورد نیاز، حاوی ترکیبات ایمنیبخشی است که میتواند خطر ابتلا به عفونتها، مشکلات گوارشی و برخی عوارض ناشی از تولد زودرس را کاهش دهد و به رشد و تکامل بهتر این نوزادان کمک کند.
وی درباره عوامل مؤثر بر حجم شیر مادر افزود: میزان شیر مادر تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند دفعات شیردهی یا تخلیه پستان، تغذیه مناسب، استراحت کافی، آرامش روانی، حمایت خانواده و وضعیت سلامت مادر قرار دارد. آموزش صحیح شیردهی، تماس پوست با پوست مادر و نوزاد و شروع زودهنگام شیردهی نیز از مهمترین راهکارهای تقویت تولید شیر هستند.
وی ادامه داد: در صورتی که مادر احساس کند شیر او برای تغذیه نوزاد کافی نیست، نباید بهصورت خودسرانه از داروها یا فرآوردههای گیاهی استفاده کند. بهترین اقدام، مراجعه به ماما یا پزشک برای بررسی علت و انتخاب مناسبترین روش جهت حفظ و افزایش شیردهی است.
شنبلیله با تأثیر بر هورمون پرولاکتین، تولید شیر را تقویت میکند
در ادامه دکتر سکینه محمدعلیزاده چرندابی، متخصص مامایی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در گفتوگو با ایسنا درباره استفاده از مکملها و گیاهان دارویی برای افزایش شیر مادر گفت: شنبلیله یکی از گیاهان دارویی است که سالهاست بهعنوان یک مکمل کمکی برای افزایش شیر مادر مورد توجه قرار دارد و در سالهای اخیر نیز در پژوهشهای علمی بررسی شده است.
وی تشریح کرد: برخی مطالعات نشان میدهد دانههای شنبلیله حاوی ترکیباتی موسوم به فیتواستروژنها هستند که میتوانند با تأثیر بر مسیرهای هورمونی مرتبط با شیردهی، از جمله هورمون پرولاکتین، در افزایش تولید شیر نقش داشته باشند. با این حال، شواهد علمی موجود هنوز برای توصیه عمومی مصرف این فرآورده به همه مادران کافی نیست، زیرا میزان اثربخشی آن در افراد مختلف یکسان نیست و مصرف آن باید حتماً با نظر پزشک یا ماما انجام شود.
وی بیان کرد: اگر مادری احساس کند با وجود شیردهی صحیح، نوزاد به اندازه کافی وزن نمیگیرد، تعداد دفعات ادرار نوزاد کاهش یافته یا همچنان احساس کمبود شیر دارد، لازم است هرچه زودتر به پزشک یا ماما مراجعه کند تا علت مشکل بررسی شود. در بسیاری از موارد با اصلاح روش شیردهی، افزایش دفعات تغذیه نوزاد و دریافت آموزشهای لازم میتوان مشکل را برطرف کرد. استفاده از مکملها یا فرآوردههای گیاهی تنها یکی از روشهای کمکی است و جایگزین اصول صحیح شیردهی نمیشود.
پژوهش جدید: شنبلیله حجم شیر مادران نوزادان نارس را در روزهای نخست افزایش داد
در همین راستا، براساس نتایج یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترلشده دکتر میرغفوروند و دکتر محمد علیزاده چرندابی در دانشگاه علوم پزشکی تبریز؛ مصرف کپسول شنبلیله در مادران نوزادان نارس میتواند در روزهای ابتدایی پس از زایمان به افزایش حجم شیر کمک کند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر شنبلیله بر میزان شیر مادر و سطح هورمون پرولاکتین انجام شد.
در این مطالعه، ۶۸ مادر نوزاد نارس بهصورت تصادفی در دو گروه دریافتکننده کپسول شنبلیله و دارونما قرار گرفتند. شرکتکنندگان از روز پنجم تا چهاردهم پس از زایمان، روزانه سه بار کپسول ۵۰۰ میلیگرمی دریافت کردند. نتایج نشان داد در روز هفتم، حجم شیر در گروه دریافتکننده شنبلیله بهطور معنیداری بیشتر از گروه دارونما بود.
این پژوهش همچنین نشان داد در روز پانزدهم تفاوت معنیداری از نظر حجم شیر، سطح هورمون پرولاکتین، وزن نوزادان و میزان رضایت مادران از شیردهی بین دو گروه مشاهده نشد.
به گزارش ایسنا، این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله با شناسه https://doi.org/10.2174/0125899775313919240822102906 منتشر شده است، پژوهشگران بر این باورند که شنبلیله میتواند در افزایش کوتاهمدت حجم شیر مادران نوزادان نارس مؤثر باشد، اما برای ارزیابی اثرات بلندمدت و تعیین جایگاه دقیق آن در مراقبتهای شیردهی، انجام مطالعات گستردهتر ضروری است.
انتهای پیام
