نوشین هنرمند در گفتوگو با ایسنا درباره شکلگیری نمایش «چهار صندوق»، اظهار کرد: سالهای ابتدایی فعالیتم در تئاتر بیشتر در حوزه بازیگری بود، اما همیشه علاقه شخصی ویژهای به آثار آقای بیضایی داشتم و دلم میخواست روزی یکی از متون ایشان را روی صحنه ببرم. فرصت مناسب فراهم نمیشد تا اینکه امسال تصمیم گرفتم به عنوان ادای دین، این متن را به شکل اجرا یا نمایشنامهخوانی به صحنه بیاورم. «چهار صندوق» از متون مهم و در عین حال کمتر اجراشده استاد بیضایی است و احساس کردم برای امروز ما بسیار مناسب و جای آن روی صحنه خالی است.
وی درباره داستان نمایش چهار صندوق، ادامه داد: در این نمایش با چهار شخصیت روبهرو هستیم که هر کدام با نام یک رنگ شناخته میشوند؛ سبز، سیاه، سرخ و زرد. این چهار نفر در ابتدای نمایش با احساس خطری نامعلوم مواجه میشوند، خطری که منشأ آن مشخص نیست. آنها برای محافظت از خود تصمیم میگیرند مترسکی بسازند که در برابر تهدیدهای احتمالی از آنان دفاع کند، اما در ادامه میبینیم همان مترسکی که با نیروی خودشان شکل گرفته، علیهشان میایستد و تلاش میکند همه چیزشان را بگیرد.
هنرمند اضافه کرد: هر یک از این رنگها نمادی از یک قشر اجتماعی هستند. کاراکتر زرد نماد قشر روشنفکر جامعه است، شخصیتی که ایده و نظریه دارد اما در عمل منفعل است. کاراکتر سبز نماینده افراد متدین و محافظهکار، اغلب از نسلهای پیشین است که با احتیاط رفتار میکند. کاراکتر سرخ را میتوان نماد قشر بازاری و سرمایهدار دانست که گاه مدعی و پرادعاست اما در بزنگاهها عملکرد مؤثری ندارد. کاراکتر سیاه نیز نماد عامه مردم است، مردمی که شاید قدرتی در اختیار نداشته باشند اما در بزنگاهها شجاعانهترین کنشها را انجام میدهند.
این کارگردان تئاتر با تأکید بر چندلایه بودن متن بیضایی، بیان کرد: دیالوگهای این نمایش بهتنهایی حامل پیامهای متعددی هستند و هر مخاطب میتواند برداشت خاص خود را داشته باشد. پیام کلی اثر این است که گاهی نیرویی که به واسطه خود افراد شکل میگیرد و قدرت میگیرد، ممکن است علیه همان افراد عمل کند، اما مردم با قدرتی که دارند میتوانند بهترین کنشها را انجام دهند.
انتخاب بازیگران از میان گویندگان
وی درباره روند انتخاب بازیگران، خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه اجرای ما در قالب اکتخوانی طراحی شده بود، کیفیت صدا و بیان اهمیت زیادی داشت. به همین دلیل به گویندگان رادیو، فعالان حوزه دوبله و پادکست فراخوان دادیم و پس از بررسی افراد مستعد، بازیگران انتخاب شدند. همه اعضای گروه از فعالان حوزه صدا هستند و هر کدام رنگ و جنس صدای خاص خود را دارند که به جذابیت اجرا افزوده است.
هنرمند سختترین بخش تولید این نمایش را هماهنگی تیم برای تمرینها دانست و گفت: واقعیت این است که امروز کمتر کسی میتواند تئاتر را به عنوان شغل اصلی خود انتخاب کند. بیشتر اعضای گروه شغل دوم یا سوم دارند و به همین جهت هماهنگ کردن زمان تمرینها کار سادهای نبود. از سوی دیگر دغدغههایی مانند تأمین سالن، جذب مخاطب و مسائل روتین تولید نیز وجود داشت. با این حال تلاش کردیم با انگیزه و با نگاه ادای دین به این متن و استاد بیضایی، روحیه گروه را حفظ کنیم.
این کارگردان تئاتر درباره واکنش تماشاگران، اضافه کرد: در تمرینهای پایانی از تعدادی مخاطب دعوت کردیم که اجرا را ببینند. بازخوردها بسیار مثبت بود، بهویژه درباره بازیها و صداهای خاص بازیگران. بسیاری از مخاطبان، بهخصوص افرادی که متن را نخوانده بودند، تا لحظه آخر با هیجان اجرا را دنبال میکردند و از پایانبندی شگفتزده میشدند. به نظرم متن استاد بیضایی به گونهای نوشته شده است که در هر دورهای قابلیت همذاتپنداری دارد.
وی درباره طراحی عناصر صحنه ادامه داد: در این اجرا نور و موسیقی نقش پررنگی دارند. در این نمایش طراحی نور به گونهای انجام شد که مفاهیم اثر را تقویت کند. تفاوت تمرینهای بدون نور و موسیقی با اجرای نهایی کاملاً محسوس بود و این عناصر به ایجاد حالوهوای تازه کمک کردند.
هنرمند اظهار کرد: در طراحی لباس نیز تلاش کردیم نشانهای از رنگ هر شخصیت را در پوشش او لحاظ کنیم. البته اینکه مخاطب تا چه اندازه به این نمادها توجه کند، به دریافت شخصی او بستگی دارد. به طور کلی سعی کردیم از همان دقایق ابتدایی، تمایز شخصیتها برای تماشاگر روشن باشد.
این کارگردان تئاتر با اشاره به تفاوت این اثر با کارهای پیشین خود، خاطرنشان کرد: «چهار صندوق» نخستین تجربه مستقل من در مقام کارگردان است که از مرحله طراحی تا اجرا، مسئولیت آن را به طور کامل بر عهده داشتم. پیش از این در مقام دستیار کارگردان، بازیگر یا در کارگردانی مشترک فعالیت کرده بودم، اما این نخستین پروژهای است که به شکل مستقل هدایت میکنم.
تئاتر مشهد؛ انگیزه در دل محدودیت
وی درباره وضعیت تئاتر مشهد، اضافه کرد: به نظرم تئاتر مشهد تا حدی مظلوم واقع شده است. هنرمندان با انگیزه و علاقه فراوان کار میکنند، اما امکانات و حمایتها محدود است. اگر مقایسهای با تهران داشته باشیم، میبینیم که در پایتخت همزمان اجراهای متعددی روی صحنه است، اما در مشهد تعداد اجراها بسیار کمتر است و همین موضوع نشاندهنده سختی تولید در این شهر است.
هنرمند تصریح کرد: ما در مشهد اغلب بدون پشتوانه جدی و با تکیه بر توان شخصی کار میکنیم. هنوز مسیر حرفهایسازی در حوزه قراردادها، تهیهکنندگی و جذب حامیان مالی جای کار زیادی دارد. با این حال انگیزه و انرژی هنرمندان مشهدی باعث شده است که چراغ تئاتر این شهر خاموش نشود و امید است با تداوم این تلاشها، شرایط بهبود پیدا کند.
انتهای پیام
