حامد بخشی در گفتوگو با ایسنا درباره پیامدهای محدودیت اخیر موقت اینترنت و تأثیر آن بر الگوهای مصرف رسانهای اظهار کرد: دورههای قطع اجباری اینترنت به طور طبیعی افراد را به سمت جایگزینها و آلترناتیوهای مختلف سوق میدهد. این جایگزینها متناسب با موقعیت، علایق و تمایلات افراد متفاوت است و هر فرد به سراغ نخستین گزینهای میرود که بتواند بخشی از لذت، نیاز یا کیفیت مورد انتظار او را تأمین کند.
وی افزود: به همین دلیل برخی افراد ممکن است به فعالیتهای حضوری، مطالعه کتاب، ارتباطات خانوادگی یا رسانههای دیگر روی آورند و این مسئله امری طبیعی و قابل انتظار است.
عضو هیات علمی سازمان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با تأکید بر حق دسترسی افراد به ابزارهای ارتباطی تصریح کرد: هر زمان که انسانها به هر دلیلی یک ابزار یا رسانه مورد علاقه خود را از دست بدهند، به طور طبیعی به سمت گزینههای جایگزین حرکت میکنند، اما این موضوع به هیچ عنوان نمیتواند از منظر حقوقی، اخلاقی یا حتی رفاه عمومی توجیهکننده محروم کردن افراد از یک رسانه یا ابزار ارتباطی باشد. اینکه برخی افراد در دوران محدودیت اینترنت به سمت فعالیتهای دیگری سوق پیدا کنند، دلیل موجهی برای اعمال چنین محدودیتهایی نیست.
بخشی ادامه داد: پس از برقراری مجدد اینترنت، بخش عمدهای از این تمایلات و رفتارها دوباره به وضعیت پیشین بازگشت و افراد مجدداً به سمت علایق و عادتهای قبلی خود در فضای دیجیتال حرکت کردند. البته اگر این دورههای محدودیت برای مدتی نسبتاً طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است برخی عادتهای نیمهپایدار نیز در افراد شکل بگیرد و باعث شود بخشی از کاربران پس از بازگشت اینترنت با شدت کمتری به استفاده از شبکههای اجتماعی یا فضای مجازی روی آورند، اما این تغییرات معمولاً چندان قابل توجه و تعیینکننده نیست.
وی با تأکید بر اینکه تغییر رفتارهای دیجیتال با محرومیت امکانپذیر نیست، خاطرنشان کرد: نمیتوان الگوهای مصرف رسانهای و رفتارهای دیجیتال مردم را از طریق محرومیتهای موقت تغییر داد. اصلاح این عادتها نیازمند آگاهیبخشی، اطلاعرسانی مستمر، گفتمانسازی و فعالیتهای فرهنگی است.
این جامعهشناس اضافه کرد: اگر هدف تغییر یا اصلاح شیوه استفاده از فضای مجازی باشد، این امر باید از مسیر آموزش و ارتقای آگاهی عمومی دنبال شود، نه از طریق محدودسازی دسترسی.
بخشی در تشریح ویژگیهای زیست معاصر اظهار کرد: واقعیت این است که ما در جهانی زندگی میکنیم که هر روز بیش از گذشته دیجیتالی میشود و افراد جامعه متناسب با سطح توانمندیها، نیازها و سواد رسانهای خود از ظرفیتهای این فضای دیجیتال استفاده میکنند.
وی ادامه داد: بنابراین نمیتوان میان فضای مجازی و زندگی واقعی یک دوگانه مطلق ترسیم کرد؛ زیرا بسیاری از فعالیتهایی که پیشتر در قالبهای سنتی انجام میشد، امروز در بسترهای دیجیتال دنبال میشود.
عضو هیات علمی سازمان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به گسترش ابعاد دیجیتالی زندگی روزمره بیان کرد: حتی مطالعه کتاب نیز در بسیاری از موارد به شکل دیجیتالی انجام میشود. از این رو مسئله اصلی تقابل میان فضای مجازی و جهان غیرمجازی نیست، بلکه نحوه استفاده از این فضا اهمیت دارد. ممکن است فردی در فضای مجازی کتاب بخواند، آموزش ببیند و مهارت کسب کند و فرد دیگری از همان فضا صرفاً برای سرگرمی استفاده کند.
بخشی افزود: آنچه امروز بر اقتضائات زندگی مدرن حاکم شده، جهان دیجیتال است؛ جهانی که مجموعهای متنوع از محصولات، خدمات و امکانات را برای سلایق و گرایشهای فرهنگی مختلف فراهم کرده است. به همین دلیل نمیتوان اصل حضور در این فضا را نادیده گرفت، بلکه باید بر ارتقای کیفیت استفاده از آن، افزایش سواد رسانهای و بهرهگیری آگاهانه از ظرفیتهای موجود تمرکز کرد.
انتهای پیام
