با وجود پیشرفتهای چشمگیر در تشخیص و درمان بیماریهای عفونی، سل همچنان یکی از چالشهای مهم سلامت در بسیاری از کشورهای جهان محسوب میشود. این بیماری اگرچه قابل پیشگیری و درمان است، اما همچنان سالانه جان افراد زیادی را تهدید میکند و کنترل آن نیازمند آگاهی عمومی و شناسایی بهموقع بیماران است.
برخلاف تصور بسیاری از افراد، احتمال ابتلا به سل تنها به تماس با فرد بیمار محدود نمیشود. شرایط جسمی، وضعیت سیستم ایمنی و برخی ویژگیهای فردی میتوانند احتمال ابتلا را افزایش یا کاهش دهند؛ موضوعی که شناخت آن، هم در پیشگیری از بیماری و هم در کاهش انتقال آن در جامعه، اهمیت زیادی دارد.
سلامت سیستم ایمنی، خط دفاع نخست بدن در برابر سل
دکتر جلیل راشدی، متخصص بیوشیمی بالینی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، در گفتوگو با ایسنا درباره اینکه چرا برخی افراد پس از تماس با عامل بیماری سل مبتلا میشوند، اما برخی دیگر هرگز به این بیماری دچار نمیشوند، اظهار کرد: ابتلا به سل تنها به تماس با عامل بیماریزا وابسته نیست، بلکه قدرت سیستم ایمنی، زمینه ژنتیکی، وضعیت تغذیه و برخی بیماریهای زمینهای نیز در این موضوع نقش دارند. هرچه سیستم ایمنی فرد قویتر باشد، احتمال کنترل عامل بیماری و جلوگیری از بروز سل بیشتر خواهد بود.
وی درباره بیماریها و شرایطی که خطر ابتلا به سل را افزایش میدهند، افزود: بیماریهایی مانند دیابت، ضعف سیستم ایمنی، سوءتغذیه، کمخونی و برخی بدخیمیها میتوانند توان دفاعی بدن را کاهش دهند و خطر ابتلا به سل را افزایش دهند. افرادی که این شرایط را دارند باید با رعایت تغذیه مناسب، کنترل بیماریهای زمینهای، انجام معاینات دورهای و مراجعه بهموقع در صورت بروز علائم، از سلامت خود بیشتر مراقبت کنند.
وی خاطرنشان کرد: همه افرادی که در معرض عامل بیماری سل قرار میگیرند، لزوماً بیمار نمیشوند. توجه به سلامت عمومی، تقویت سیستم ایمنی و شناسایی افراد پرخطر، از مهمترین راهکارهای پیشگیری از این بیماری و کاهش عوارض ناشی از آن است.
تشخیص سریع و درمان بهموقع، زنجیره انتقال سل را کوتاه میکند
در ادامه دکتر سید رضا مودب، متخصص میکروبشناسی دانشگاه علوم پزشکی تبریز، در گفتوگو با ایسنا درباره نحوه انتقال بیماری سل گفت: سل از طریق قطرات تنفسی حاوی باکتری مایکوباکتریوم توبرکلوزیس منتقل میشود و افرادی که تماس نزدیک و طولانیمدت با بیمار مبتلا دارند، بیش از دیگران در معرض خطر قرار میگیرند. البته سالمندان، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی و مبتلایان به برخی بیماریهای زمینهای نیز حساسیت بیشتری نسبت به ابتلا دارند.
وی تاکید کرد: تشخیص زودهنگام بیماران و شناسایی افرادی که در معرض خطر بیشتری قرار دارند، نقش بسیار مهمی در کنترل بیماری دارد. هرچه بیماری سریعتر تشخیص داده شود و درمان زودتر آغاز شود، احتمال انتقال آن به دیگران و بروز عوارض کاهش خواهد یافت.
وی مطرح کرد: کنترل بیماری سل تنها با درمان بیماران امکانپذیر نیست، بلکه افزایش آگاهی عمومی، مراجعه بهموقع افراد دارای علائم، رعایت اصول بهداشتی و تکمیل دوره درمان نیز از مهمترین اقدامات برای جلوگیری از گسترش این بیماری در جامعه به شمار میرود.
پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تبریز، مهمترین عوامل خطر ابتلا به سل را شناسایی کردند
در همین راستا، نتایج یک مطالعه مروری که توسط دکتر راشدی و دکتر مودب در دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شده است، نشان میدهد ویژگیها و شرایط جسمی افراد نقش مهمی در افزایش احتمال ابتلا به بیماری سل دارند. پژوهشگران در این مطالعه مهمترین عوامل خطر مؤثر بر حساسیت افراد نسبت به این بیماری را مورد بررسی قرار دادهاند.
بررسی یافتههای این پژوهش نشان داد سالمندی، جنسیت مرد، عوامل ژنتیکی و اپیژنتیکی، ضعف سیستم ایمنی، دیابت، بدخیمیها، سوءتغذیه، کمخونی و بارداری از مهمترین عوامل خطر میزبان در ابتلا به سل هستند. این عوامل میتوانند با ایجاد التهاب، اختلال در عملکرد ژنهای مرتبط با سیستم ایمنی، تغییر در بیان ژنها، افزایش فعالیت عامل بیماریزا، تضعیف ایمنی سلولی و فعال شدن مجدد عفونت نهفته سل، خطر بروز بیماری را افزایش دهند.
به گزارش ایسنا، این تحقیق که جزئیات کامل آن در مقاله با شناسه http://dx.doi.org/10.2174/0118715265304343240722190414 منتشر شده است، نشان میدهد شناسایی منبع عفونت، تشخیص افراد پرخطر و درمان بهموقع بیماران، نقش مؤثری در کاهش مرگومیر ناشی از سل و کنترل این بیماری در جامعه دارد. پژوهشگران تأکید میکنند شناخت دقیق عوامل خطر ابتلا به سل میتواند به پیشگیری مؤثرتر، تشخیص زودهنگام و مدیریت بهتر این بیماری کمک کند.
انتهای پیام
