ستاره غفاری بیجار، دانشجوی دکتری تاریخ ایران دانشگاه الزهرا و مدرس مدعو دانشگاه بیرجند، در گفتوگو با ایسنا، در پاسخ به این سؤال که مهمترین مؤلفههای جهاد علمی در اندیشه رهبر شهید چیست، اظهار کرد: به گمان من، ایشان جهاد علمی را در سه مؤلفه خلاصه میکنند؛ نخست «خودباوری ملی»؛ یعنی باور به اینکه «ما میتوانیم» قلههای دانش را فتح کنیم و هوش ایرانی این ظرفیت را دارد.
وی ادامه داد: دومین مؤلفه، «استقلال علمی» و شکستن انحصار قدرتهای سلطهگر است؛ چراکه به تعبیر ایشان، علمی که وارداتی و ترجمهای باشد، ما را همواره عقب نگه میدارد. سومین مؤلفه نیز «علم نافع» است. ایشان بارها تأکید کردهاند که علم باید مشکلی از مشکلات مردم و نظام اسلامی را برطرف کند و صرفاً به مقالات پرزرقوبرق ختم نشود.
غفاری بیجار در پاسخ به این پرسش که دانشگاهها چگونه میتوانند علم را به حل مسائل جامعه و توسعه کشور پیوند بزنند، گفت: دانشگاه باید مسئلهمحور باشد. اگر پژوهشها بر اساس نیازهای واقعی کشور، صنعت، کشاورزی، سلامت، محیطزیست و مسائل اجتماعی تعریف شوند، علم از حالت صرفاً نظری خارج شده و به موتور پیشرفت کشور تبدیل میشود.
وی درباره نقش پژوهشهای کاربردی در تحقق جهاد علمی نیز بیان کرد: پژوهش کاربردی حلقه اتصال علم و عمل است. هرچه دانشگاه بتواند یافتههای علمی را به فناوری، محصول، خدمت و راهحل تبدیل کند، جهاد علمی تحقق بیشتری پیدا میکند. البته پژوهشهای بنیادی نیز زیربنای این حرکت هستند و نباید از آنها غافل شد.
این مدرس دانشگاه در پاسخ به این سؤال که چگونه میتوان از مهاجرت نخبگان جلوگیری و زمینه ماندگاری آنان را فراهم کرد، اظهار کرد: باید زمینه فعالیت علمی، امنیت شغلی، حمایت از ایدههای نو، تأمین امکانات پژوهشی و مشارکت نخبگان در تصمیمسازیهای کشور فراهم شود. وقتی یک نخبه احساس کند میتواند در پیشرفت ایران نقشآفرین باشد، انگیزه ماندن و خدمت در او تقویت خواهد شد.
وی با اشاره به نقش دانشگاهها در تحقق اقتصاد دانشبنیان افزود: دانشگاهها باید علاوه بر آموزش، به تربیت کارآفرین، حمایت از شرکتهای دانشبنیان، تجاریسازی فناوری و ارتباط مؤثر با صنعت توجه کنند. اقتصاد دانشبنیان بدون دانشگاههای فعال و نوآور شکل نخواهد گرفت.
غفاری بیجار درباره نگاه رهبر شهید به استقلال علمی و فناوری کشور گفت: ایشان استقلال علمی را یکی از ارکان استقلال واقعی کشور میدانستند. کشوری که در علم و فناوری وابسته باشد، در حوزههای اقتصادی، سیاسی و حتی فرهنگی نیز آسیبپذیر خواهد بود. بنابراین رسیدن به مرجعیت علمی و خودکفایی فناورانه یک ضرورت راهبردی است. نمونههای آن را میتوان در صنعت هستهای و داروسازی، از جمله ساخت واکسن کرونا مشاهده کرد.
وی در پاسخ به این سؤال که برای ارتقای مرجعیت علمی ایران چه اقداماتی ضروری است، بیان کرد: تقویت کیفیت پژوهش، حمایت از نخبگان، توسعه همکاریهای علمی بینالمللی، سرمایهگذاری در فناوریهای نوظهور و افزایش سهم دانشگاهها در حل مسائل کشور، از مهمترین اقداماتی است که میتواند جایگاه علمی ایران را ارتقا دهد.
این مدرس دانشگاه درباره ارتباط دانشگاه، صنعت و دولت در خراسان جنوبی اظهار کرد: این ارتباط نسبت به گذشته بهتر شده، اما هنوز با وضعیت مطلوب فاصله دارد. ظرفیتهای استان در حوزههایی مانند معدن، کشاورزی، انرژیهای نو از جمله انرژی خورشیدی و صنایع بومی میتواند محور همکاری دانشگاه، صنعت و دستگاههای اجرایی قرار گیرد. هرچه این تعامل نظاممندتر باشد، توسعه استان نیز شتاب بیشتری خواهد گرفت.
وی در پاسخ به این سؤال که نقش دانشجویان در تحقق جهاد علمی چیست، گفت: دانشجویان مهمترین سرمایه علمی کشور هستند و در واقع افسران جوان این جهاد به شمار میروند. رهبر شهید انقلاب از آنان به عنوان «نیروی پیشران» یاد میکردند. روحیه پرسشگری، تلاش علمی، خلاقیت، مسئولیتپذیری و امید به آینده، آنان را به پیشگامان جهاد علمی تبدیل میکند و آینده علمی کشور در گرو انگیزه و تلاش نسل جوان است.
غفاری بیجار در پایان، مهمترین توصیه خود به نسل جوان برای ادامه مسیر جهاد علمی را برگرفته از بیانات رهبری «تقوا» و «ناامید نشدن» دانست و خاطرنشان کرد: دانشجویان باید به تواناییهای خود ایمان داشته باشند، از سختیهای مسیر ناامید نشوند، علم را با اخلاق، تعهد و مسئولیت اجتماعی همراه کنند و همواره به این باور برسند که پیشرفت ایران با همت و تلاش فرزندان همین سرزمین امکانپذیر است.
انتهای پیام
