۱۴۰۵-۰۴-۲۲ | ۱۸:۱۸
راهنمایی برای شناخت مارکس

راهنمایی برای شناخت مارکس

مجموعه دو جلدی «فرهنگ‌نامه بلومزی مارکس» نوشته جِف دیامانتی، اَندرو پنداکیس و ایمْره سِمِن با ترجمه نیما سرلک منتشر شده است.

به گزارش ایسنا، این مجموعه در ۱۰۳۳ صفحه با شمارگان ۳۰۰ نسخه و بهای ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان در انتشارات «ناهید» عرضه شده است.

در بخشی از  مقدمه«فرهنگ‌نامه بلومزبری» می‌خوانیم: «در تصور عمومی مارکس مدت‌هاست که با کنش رادیکال مستقیم، با کمونیسم و نمایش دارماتیک انقلاب، پیوند دارد. به این ترتیب او اغلب بیشتر شبیه چهره‌های سیاسی بعدی که خود را مارکسیست توصیف می‌کردند، مانند وی. آی. لنین، مائو تسه‌تونگ، آمیلکار کابرال یا آنجلا دیویس در نظر گرفته شده است تا فیلسوفان سیاسی معاصر خود، یعنی متفکرانی مانند الکسی دو توکویل یا جان استوارت میل. شناخته شده‌ترین و قطعا پرخواننده‌ترین اثر مارکس همچنان مانیفست کمونیست (۱۸۴۸) است و بسیاری از عباراتی که با مارکس گره خورده‌اند در این متن قرار دارند، از چالش‌ مطرح شده در مقدمه آن «شبح کمونیسم در اروپا پرسه می‌زند.»_ گرفته تا فراخوان پرطنین به کنش در انتهای مانیفست:«کارگران جهان، متحد شوید!» مارکس تا پایان عمر به خود ساختاربندی مجدد و بازتعریف رادیکال جامعه متعهد بود؛ گذشته از همه این‌ها در «برنامه گوتا» می‌توان یکی دیگر از عباراتی را که ارتباط تنگاتنگی با مارکس دارد، یافت (حتی اگر او اولین کسی نبوده باشد که آن را بیان کرده است): «از هرکس به اندازه توانایی‌هایش، به هرکس به اندازه نیازهایش.» مارکس همچنین نظریه‌پرداز سیاسی و اجتماعی، اقتصاددان سیاسی مسلط به فلسفه آلمانی بود که خود را وقت درک هرچه بیشتر ابژه اصلی مطالعه‌اش، یعنی سرمایه‌داری کرد.

مارکس همچنین بزرگ‌ترین متفکر ما در حوزه عملکرد سرمایه‌داری، مفاهیم و نظریه‌هایی که آن را ممکن می‌کنند و زیست جهانی که خلق می‌کند، است. در اوج دوران حرفه‌ای‌اش تحقیقاتش را -که شمایل‌گونه در شاهکار سه‌جلدی‌اش، سرمایه(۱۸۸۳-۱۸۶۷) نمایان است- با هدف پرداختن به «نقد اقتصاد سیاسی» انجام داد که عنوان فرعی کتاب سرمایه را به آن داد. پرسشگری متمرکز و پیوسته مارکس از سرمایه که هم‌زمان فلسفی، سیاسی و اقتصادی است، بینش هایی به عملکرد سرمایه‌داری و فهم‌هایی از آن ایجاد کرده است که ما همچنان به آن‌ها وابسته‌ایم. سرمایه‌داری ممکن است در گذار از سرمایه‌داری صنعتی- که مارکس و هم‌قطارش فریدریش انگلس با آن مواجه بودند- به اقتصادهای الکترونیکی امروزیِ کار غیرمادی طیف گسترده‌ای از تحولات و دگرگونی‌ها را پشت سر گذاشته باشد. با این حال نوشته‌های هر دو نظریه‌پرداز همچنان منابعی غنی برای درک منطق فربه و پایدار سرمایه‌داری، شیوه‌های جاری استثمار نیروی کار و استخراج ارزش و آسیبی که این موارد به جوامع انسانی و زیست محیط کره زمین وارد می‌کنند در اختیار ما قرار می‌دهد. نکته مهم این است که آثار مارکس همچنان بینش‌هایی در مورد اینکه تفکر و کنش در جهانی که مملو از رنج، جهل و بی‌عدالتی به لحاظ تاریخی واقعی است، دقیقا به چه معناست؟

فرهنگ‌نامه بلومزبری: مارکس در پی ارائه یک راهنمای مرجع قطعی برای زندگی و آثار مارکس است. این کتاب که گروهی بین‌المللی از محققان برجسته در زمینه مارکس از رشته‌های مختلف آن را نوشته‌اند، پوشش و شمول جامعی از نوشته‌های کلیدی مارکس ارائه می‌دهد؛ منابع، تأثیرپذیری‌ها و مواجهه‌های سیاسی کلیدی او را تشریح می‌کند؛ مضامین و مباحث اصلی آثار مارکس را به تفصیل شرح می‌دهد؛ و تأثیرگذاری مداوم نوشته‌های او را در رشته‌های مختلف و در سراسر جهان بررسی می‌کند.

این کتاب به مثابه منبعی تحقیقاتی برای هرکسی که امروزه روی مارکس و ایده‌های او کار می‌کند یا به این موضع علاقه‌مند است، طراحی شده است‌. اگرچه این نیز در نظر گرفته شده است که اثر برای دانشجویانی هم که ممکن است، آشنایی قبلی اندکی با آثار مارکس داشته‌اند، قابل استفاده باشد. هیچ کتاب واحدی _ حتی کتاب برگی مانند این فرهنگ‌نامه_ نمی‌تواند به همه جنبه‌های فعالیت و زندگی مارکس بپردازد.

ما یکی از ویژگی‌های اساسی این فرهنگنامه را تمرکز آن بر پیوندهای استوار بین نظریه‌ انتقادی مارکس و نقد او از اقتصاد سیاسی می‌دانیم و از مشارکت‌کنندگان خواسته‌ایم تا به لحظاتی در آثار مارکس توجه کنند که در آن‌ها این دو جنبه مارکسیسم تشریح، تلفیق و به‌ کار گرفته شده‌اند.

طیف مقالات گنجانده شده در این کتاب مروری کامل بر پهنا و درازای اندیشه مارکس ارائه می‌دهد؛ به منزله راهی برای معرفی مارکس به کسانی که هنوز فرصتی برای مواجهه با آثار او نداشته‌اند.»

همچنین در نوشته پشت جلد آمده است: «سرانجام مهم است بدانیم که از نظر مارکس وظیفه جهت‌دهی خودمان به اقتصاد در نهایت «رهایی ما از آن» است. مارکس نزد انگلس از ملالی شکایت کرد که در حین ستیزه با آنچه از «گند اقتصاد» می‌نامید، متحمل می‌شد. تنها پس از آنکه تولید را درک و آن را عقلانی بازتعریف کنیم خود را از اقتصادی که زندگی را تابع ابتذال پول درآوردن می‌کند، رها خواهیم کرد.

برای ماندن با مارکس همیشه باید از او فراتر رفت. این شیوه کلی ظهور مارکسیسم تحت شرایط جدید خاص هر دوره بوده و هست. مادامی که درگیری‌ها و بحران‌ها مارکسیسم را می‌طلبند پیدایش آن ناگزیر با «دیالکتیک وفاداری و خیانت» تلاقی می‌کند. (از متن کتاب)

مارکسیسم مثل شعر، هنری است برای توجه نزدیک به غرابت و شکنندگی هستی، ولی نوعی از هنر که شگفت‌زدگی در برابر زیباییِ آن یا از خصوصی‌کردن راز و رمزش فراتر می‌رود. به جای آن، به‌رغم مشکلات و موانع، راه نبرد به جانبداری از جایگزین سیاسی دیگری برای وضع موجود را برمی‌گزیند، راهی که در آن توزیع برابر آن زیبایی و رمز و راز و نه انحصار آن به عنوان منطقه حفاظت شده به معدودی روشنفکر امکان‌پذیر باشد. زیست مارکسیستی اندرو پنداکیس»

 انتهای پیام

# فرهنگی و هنری

آخرین اخبار فرهنگی و هنری