شهر، تنها مجموعهای از خیابانها، ساختمانها و محلهها نیست، شهر، خانه خاطرهها، هویت و امنیت مردمانی است که زندگیشان در کوچههای آن جریان دارد، اما وقتی گذر سالها بر پیکر محلهها سنگینی میکند، دیوارها ترک برمیدارند، خانهها فرسوده میشوند، زیرساختها پاسخگوی نیاز امروز نیستند و سایه نگرانی از وقوع حوادث طبیعی بر سر ساکنان سنگینی میکند، دیگر نمیتوان از کنار مسئله بافتهای فرسوده و ناکارآمد به سادگی عبور کرد، بازآفرینی شهری در چنین شرایطی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ جان شهروندان، ارتقای کیفیت زندگی و ساختن آیندهای ایمنتر برای نسلهای آینده است.
چهارمحال و بختیاری، استانی که شهرهای آن با وجود ظرفیتهای فراوان طبیعی، تاریخی و انسانی، در برخی مناطق با چالش فرسودگی کالبدی و کمبود زیرساختهای مناسب روبرو هستند، امروز بیش از هر زمان دیگری به اجرای جدی طرحهای بازآفرینی شهری نیاز دارد. در این میان، شهرکرد به عنوان مرکز استان، با وجود توسعه سالهای اخیر، هنوز محلههایی را در دل خود جای داده که خانههای قدیمی، معابر کمعرض، تأسیسات فرسوده و کمبود فضاهای خدماتی و عمومی، زندگی روزمره ساکنان را با دشواریهایی همراه کرده است. محلههایی که شاید سالها مأمن خانوادههای بسیاری بودهاند، اما امروز بیش از هر چیز نیازمند نگاهی تازه، برنامهای جامع و عزمی جدی برای نوسازی و احیای دوباره هستند.
اهمیت این موضوع زمانی دوچندان میشود که بدانیم ایران بر روی یکی از زلزلهخیزترین کمربندهای جهان قرار دارد و هر ساختمان غیرمقاوم، میتواند در زمان وقوع بحران به تهدیدی جدی برای جان انسانها تبدیل شود، از همین رو، مقاومسازی و نوسازی واحدهای مسکونی در بافتهای فرسوده، تنها اقدامی عمرانی نیست، بلکه سرمایهگذاری برای حفظ جان شهروندان و کاهش خسارتهای جبرانناپذیر در آینده به شمار میرود، اقدامی که اگر امروز با برنامهریزی دقیق انجام نشود، فردا هزینههای سنگینتری را بر دوش مردم و دولت خواهد گذاشت.
با این حال، تجربه شهرهای مختلف نشان داده است که موفقیت بازآفرینی شهری تنها به اختصاص بودجه و اجرای پروژههای عمرانی وابسته نیست، آنچه این مسیر را هموار و روند نوسازی را تسریع میکند، مشارکت و همراهی ساکنان محلههاست، زمانیکه مردم با مزایای نوسازی آشنا شوند، به حمایت دستگاههای اجرایی اعتماد کنند و از مشوقهای قانونی و مالی بهرهمند شوند، انگیزه بیشتری برای ورود به این فرآیند خواهند داشت، بازآفرینی واقعی از دل مشارکت مردم شکل میگیرد، مشارکتی که میتواند روح تازهای در کالبد محلههای قدیمی بدمد.
در کنار نقش مردم، حمایت عملی دولت و دستگاههای اجرایی نیز نقشی تعیینکننده دارد، تزریق اعتبارات متناسب با وسعت بافتهای فرسوده، تخصیص تسهیلات کمبهره، ارائه بستههای تشویقی، کاهش هزینههای صدور پروانه، تسهیل فرآیندهای اداری و بهرهگیری هدفمند از اعتبارات مدیریت بحران برای مقاومسازی منازل، از جمله اقداماتی است که میتواند روند نوسازی را شتاب ببخشد و نگرانی ساکنان را نسبت به هزینههای سنگین ساختوساز کاهش دهد، بدون این حمایتها، بسیاری از خانوادهها توان ورود به مسیر نوسازی را نخواهند داشت و فرسودگی همچنان بر چهره محلهها سایه خواهد انداخت.
امروز بازآفرینی شهری، تنها بازسازی چند ساختمان یا اصلاح چند خیابان نیست، سخن از احیای محلههایی است که سالها با کمبود امکانات، فرسودگی و محرومیت دستوپنجه نرم کردهاند. سخن از بازگرداندن امید به ساکنانی است که حق دارند در خانههایی ایمن، محلههایی برخوردار و شهری زیبا و تابآور زندگی کنند. تحقق این هدف، نیازمند همدلی و همافزایی مردم، مدیریت شهری، دولت و همه دستگاههای مسئول است؛ زیرا آینده شهرکرد و دیگر شهرهای چهارمحال و بختیاری، در گرو تصمیمهایی است که امروز برای نوسازی، مقاومسازی و بازآفرینی محلههای فرسوده اتخاذ میشود.
۲۷ محدوده یافت فرسوده و ناکارآمد در چهارمحال و بختیاری وجود دارد
سید احسان حسینی، مدیرکل راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به پروژههای بازآفرینی شهری در استان، اظهار کرد: تاکنون از مجموع ۴۳ شهر استان، ۲۷ شهر دارای محدوده بافت فرسوده و ناکارآمد شهری به مساحت،بالغ بر ۲۳٠۵ هکتار شناسایی شدهاند، از این میزان، ۱۹۸۹ هکتار بافت فرسوده میانی، ۱۱۳ هکتار بافت تاریخی و ۲۷۶ هکتار سکونتگاه غیررسمی است که در مجموع ۱۷ درصد از مساحت شهری استان را شامل میشود، در این میان، شهرهای شهرکرد و لردگان به ترتیب با ۵۸۶ و ۲۶۹ هکتار، بیشترین مساحت بافت فرسوده و ناکارآمد شهری را دارند.
وی افزود: در سالجاری، بر اساس موافقتنامههای ابلاغی و از محل اعتبارات شرکت بازآفرینی شهری ایران، اعتباری بالغ بر ۸۰۰ میلیارد ریال برای اجرا و تکمیل پروژههای نیمهتمام و کمک به شهرداریها در نظر گرفته شده است، از جمله پروژههای شاخص در این بخش میتوان به تکمیل مدرسه ۹ کلاسه هجرت مهدیه، کلینیک دندانپزشکی چالشتر و احداث پل حاجیآباد شهر لردگان و... اشاره کرد.
مدیرکل راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری ادامه داد: یکی از مهمترین مشکلات اجرای طرحهای بازآفرینی شهری، ابلاغ نشدن بهموقع اعتبارات و همچنین عدم مشارکت مالی دستگاههای اجرایی عضو ستاد بازآفرینی شهری استان در اجرای پروژهها است، بر اساس برنامه اجرایی بازآفرینی شهری، ادارهکل راه و شهرسازی به نمایندگی از شرکت بازآفرینی شهری ایران موظف به تأمین ۳۰ درصد اعتبار اجرای پروژهها است و تأمین مابقی اعتبارات بر عهده شهرداریها و سایر دستگاههای اجرایی قرار دارد که متأسفانه رعایت نشدن این موضوع موجب تأخیر در تکمیل پروژههای بازآفرینی شهری شده است.
حسینی بیان کرد: اقدامات انجام شده برای نوسازی بافتهای فرسوده شامل بهسازی و آسفالت معابر، بهسازی، نوسازی و مقاومسازی مسکن و اجرای پروژههای روبنایی و زیربنایی دستهبندی شده است.
وی افزود: در راستای تشویق مالکان به نوسازی واحدهای مسکونی در بافتهای فرسوده، شرکت بازآفرینی شهری ایران در قالب قرارداد عاملیت با بانک مسکن، تسهیلات نوسازی مسکن را ارائه میکند. میزان این تسهیلات برای هر واحد مسکونی ۵۵٠٠ میلیون ریال است که از این مبلغ، ۱۸۵٠ میلیون ریال با سود صفر درصد و مابقی با نرخ سود ۲۳ درصد و بازپرداخت ۵ ساله پرداخت میشود.
مدیرکل راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری خاطرنشان کرد: متقاضیان نوسازی مسکن در بافتهای فرسوده شهری میتوانند از تخفیف ۵۰ درصدی در صدور پروانه ساختمانی و ۳۰ درصدی در عوارض نظام مهندسی ساختمان نیز بهرهمند شوند، همچنین بر اساس مصوبه کمیسیون ماده ۵ مورخ ۲ دیماه ۱۴۰۲، متقاضیان میتوانند از ضوابط تشویقی شهرسازی متناسب با شهر محل سکونت خود استفاده کنند.
وی در پایان گفت: تمامی پروژههای اجرایی بازآفرینی شهری در قالب برنامه جامع اقدام مشترک تعریف شدهاند، بر این اساس، دستگاههای عضو ستاد بازآفرینی شهری با محوریت شهرداریها، برنامهها و پروژههای مورد نیاز خود را در قالب این برنامه تدوین و برای بررسی به دبیرخانه ستاد استان در ادارهکل راه و شهرسازی ارائه میکنند، دبیرخانه نیز پس از بررسی، پروژههایی را در اولویت قرار میدهد که منجر به ارتقای خدمات شهری و تأمین سرانههای مورد نیاز کاربریها شوند.
تعریف مسیر فرهنگ و هنر در بافت فرسوده شهرکرد در دستور کار است
مجید احمدی، رئیس سازمان عمران و بازآفرینی فضاهای شهری شهرداری شهرکرد، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به اجرای طرحهای بازآفرینی شهری در شهرکرد، اظهار کرد: یکی از اقدامات مهمی که طی چند سال اخیر آغاز شده، تعریف مسیر فرهنگ و هنر در شهرکرد است، این مسیر حدود چهار کیلومتر طول دارد و برای آن، مشاور مطالعات لازم را انجام داده و طرحی با عنوان محور فرهنگی، هنری و گردشگری شهرکرد ارائه شده است.
وی افزود: در این محور، عملیات کفسازی و جدارهسازی در سالهای اخیر در حال اجرا شده و محدودههایی همچون مسجد جامع شهرکرد، کوی نمدمالان و کوچه نشاط را شامل میشود، برای اجرای این طرح، هم از اعتبارات بازآفرینی شهری استفاده شده و هم شهرداری از محل اعتبارات داخلی خود منابعی را اختصاص داده است و این مسیر در حال احیا است.
احمدی ادامه داد: همچنین مشاوری برای شناسایی ظرفیتها و امکانسنجی مسیر انتخاب شد تا کاربریهای مختلف در این محدوده تعریف شود، بستههای تشویقی نیز برای این محور در نظر گرفته شده است، برای مثال خانههایی که قابلیت تغییر کاربری به تجاری را داشته باشند، شناسایی میشوند و در صورت امکان، تغییر کاربری آنها انجام خواهد شد همچنین در مواردی که تغییر کاربری امکانپذیر نباشد، برای برخی خدمات مانند آب، برق، گاز و پروانه ساخت رایگان در نظر گرفته میشود تا این مسیر عملیاتی شود.
رئیس سازمان عمران و بازآفرینی فضاهای شهری شهرداری شهرکرد با اشاره به دیگر اقدامات انجامشده در حوزه بازآفرینی بافتهای فرسوده، گفت: یکی دیگر از طرحهای مهم، طراحی پیادهراه ملت بوده که قرار است از فلکه آبی تا میدان فردوسی اجرا شود، طراحی اولیه این طرح انجام شده، فاز نخست آن به پایان رسیده و فاز دوم نیز در حال اتمام است که پس از تکمیل مطالعات و تأمین اعتبارات بازآفرینی، عملیات اجرایی آن آغاز خواهد شد.
وی با اشاره به طرحهای بازآفرینی در محدوده تاریخی چالشتر، بیان کرد: طراحیهایی در کنار قلعه چالشتر انجام شده است که یکی از آنها مربوط به بازار بهاروند است، طراحی اولیه این بازار انجام شده و در حال پیگیری برای جذب سرمایهگذار هستیم.
احمدی افزود: همچنین طرح ساماندهی محوطه روبروی قلعه چالشتر آماده شده و به ادارهکل میراث فرهنگی ارائه شده است و در انتظار تأیید این طرح هستیم.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در بافتهای ناکارآمد شهری در شهرکرد، تصریح کرد: در مناطقی مانند اشکفتک و مهدیه، اقداماتی در حوزه خیابانکشی، جدولبندی معابر انجام شده است، خیابان بهاران اشکفتک نیز از جمله پروژهها محسوب میشود.
رئیس سازمان عمران و بازآفرینی فضاهای شهری شهرداری شهرکرد گفت: بافت فرسوده محدودهای است که در طرح تفصیلی مشخص شده و محدوده امامزاده دوخاتون از جمله این مناطق محسوب میشود، همچنین مناطقی مانند مهدیه، اشکفتک و چالشتر نیز جزو بافتهای ناکارآمد شهری و محلات هدف بازآفرینی هستند.
وی ادامه داد: شرکت بازآفرینی شهری ایران از طریق ادارهکل راه و شهرسازی اعتبارات لازم را برای این مناطق پیشبینی میکند و برخی پروژهها با هماهنگی مجموعه بازآفرینی شهرداری در این محدودهها اجرا میشود، همچنین هر ساله در بودجه شهرداری نیز اعتباری تحت عنوان بازآفرینی شهری در نظر گرفته میشود.
احمدی درباره طرح محور فرهنگی، هنری و گردشگری شهرکرد، گفت: در مطالعات این محور، موضوع جدارهسازی نیز پیشبینی شده است، به این معنا که املاکی که قرار است تخریب و بازسازی شوند باید نمای مشخصشده را رعایت کنند، در مواردی که مالکان امکان اجرای این موضوع را نداشته باشند، شهرداری پوستههای جدارهای ایجاد میکند تا همخوانی لازم میان نماها و کفسازی مسیر ایجاد شود.
وی خاطرنشان کرد: در صورت مصوب شدن طرح محور فرهنگی، هنری و گردشگری در استانداری، لازم است جلسهای با حضور دستگاههای مختلف برگزار شود تا ادارات همکاری لازم را برای اجرای این طرح داشته باشند.
رئیس سازمان عمران و بازآفرینی فضاهای شهری شهرداری شهرکرد در ادامه به موضوع تملک پارکینگها در بافت فرسوده اشاره کرد و گفت: در سالهای گذشته برخی پروژههای مربوط به تملک پارکینگها متوقف شده بود، اما در سال اخیر و سالجاری، تملکات پارکینگ فردوسی انجام شد، در مواردی که مالکان با توافق همکاری نکردند، از طریق دادگستری اقدام شد و تملکها انجام گرفت.
احمدی با اشاره به پروژههای پارکینگ در بافت فرسوده، گفت: پارکینگ فردوسی در محدوده بافت فرسوده تملک شده و قرار است بهصورت طبقاتی احداث شود، همچنین احداث یک پارکینگ در کوی نشاط در دستور کار قرار دارد که حدود ۸۰ درصد اراضی آن تملک شده و ۲۰ درصد باقیمانده نیز در حال پیگیری است، پارکینگ چهارکارخانه در خیابان ملت نیز در حال بهرهبرداری است.
انتهای پیام
