اسم بازی را که میشنویم اولین تصور، سرگرمی برای تفریح و شادی است که توسط کودکان انجام میشود اما از گذشتههای دور بزرگسالان نیز فعالیتهایی به عنوان سرگرمی در اوقات فراغت خود انجام میدادند که نحوه اجرای آن ارتباط زیادی با اقلیم هر منطقه داشت.
آب و هوا و امکانات اولیهای که با توجه به اقلیم در اختیار بود و افراد در هنگام فراغت از کار و یا حتی در همان محل کار، در جوامع کشاورزی و عشایری اقدام به انجام آن میکردند.
گیلان زیبا نیز از این قاعده مستثنی نیست و از گذشتههای دور بازیهایی در شهرستانها و مناطق مختلف آن شکل گرفته بود و امروز نیز تقریبا به همان شکل انجام میشود.
از آن جمله «فوتچَل» را میتوان نام برد که نوعی بازی فوتبال در شالیزارهای پر از گل و لای پیش از نشای برنج انجام میشده و یا بازی «دالپِلان» که نوعی بازی پرتاب سنگ پس از نشانهگیری است و غالبا در مناطق عشایری گیلان شاهد انجام آن هستیم.
شاهرخ سمیعزاده، دبیر بازیهای بومی محلی شهرستان صومعهسرا در گفتوگو با خبرنگار ایسنا اظهار کرد: بازیهای بومی محلی، ریشه در آیین سنتی در مناطق مختلف از جمله روستاها دارند که سینه به سینه از اجداد و نیاکانمان به ما رسیده و حالا وظیفه نگهداری و انتقال آنها به نسلهای بعدی بر عهده ما قرار دارد.
وی تصریح کرد: برخی بازیها در همه شهرهای گیلان مشترک و برخی دیگر نیز در مناطق مختلف از غرب تا شرق این استانِ زیبا متفاوت هستند و امروزه بسیاری از این بازیها در هر شهرستان به صورت جشنوارههای مستقل و یا در کنار برخی از ویژه مراسمات از جمله جشنوارههای غذا و با هدف احیا همچنین معرفی بیش از پیش این بازیها، برگزار میشود.
دبیر بازیهای بومی محلی شهرستان صومعهسرا با اشاره به برخی از این بازیها، گفت: آغوز بازی(گردو بازی)، یک سرگرمی چند نفره است. لافند بازی یا راه رفتن روی طناب، همچنین چوبکِشی هم از دیگر بازیها بومی محلی است که طی آن دو نفر روبروی یکدیگر نشسته و کف پاهایشان را به یک تخته چسبانده و چوبی را به صورت افقی گرفته و به سمت خود میکشند؛ فردی که بتواند چوب را به سمت خود کشانده و تصاحب کند، برنده بازی خواهد بود.
سمیعزاده با اشاره به بازی «دالپِلان»، گفت: دال به معنی نشانه است و در این بازی با تعیین یک نشانه، با سنگ به آن میزنند و ریشه شکلگیری آن را میتوان در زندگی کوچنشینی دانست. به علت زندگی کوچنشینی عشایر در دامنه کوهها در فصول ییلاق و قشلاق و وجود انواع سنگها در طبیعت و نیاز به دفاع از رمه و احشام و همچنین در جمعآوری و هدایت گله در مسیرهای پرتردد، چوپانان در پرتاب کردن سنگ به مهارت و تبحر دست پیدا میکنند و کمکم این مسئله با هدف شادی و تفریح تبدیل به یکی از بازیها شده است.
وی با بیان اینکه در خلال بازیها میتوان زبان محلی را نیز از طریق اصطلاحاتی که در حین بازی انجام میشود به نسلهای بعدی منتقل کرد، تصریح کرد: در همه این بازیها اصطلاحاتی وجود دارد که شاید در زندگی روزمره کاربرد نداشته باشد و از طریق اشاعه این بازیها و به صورت غیرمستقیم زبان بومی در کنار بازیهای محلی حفظ میشود.
سمیعزاده با اشاره به اینکه علاوه بر برگزاری جشنوارهها و مسابقات برای بازیهای بومی محلی، از فرصتهای دیگر میتوان برای معرفی هرچه بیشتر این بازیها بهره برد، تصریح کرد: در گیلان زیبا از گذشتههای دور جشنهای مختلفی برگزار میشد که از آن جمله جشن جوکول(جوکول: برنج نارس و سبز رنگ که در گیلان از آن خوراکیهای سنتی و خوشمزهای تهیه میکنند) و جشن خرمن هنگام دروی محصول شالیزارها، میتوان بازیها را نیز در کنار این جشنها پیشبینی کرد.
دبیر بازیهای بومی محلی شهرستان صومعهسرا تاکید کرد: علاوه بر اجرای این بازیها و جشنوارهها، پوشش رسانهای و انعکاس خبری این رویدادها با اطلاع حداکثری میتواند در احیا و ابقای این بازیها، موثر باشد.
سمیعزاده در ادامه با اشاره به نقش آموزش و معرفی بازیهای بومی محلی به نسل جدید در حفظ و استمرار این بخش از فرهنگ، تصریح کرد: در هیئت بازیهای بومی و محلی شهرستان صومعهسرا و با اقدامات موثر اعضا از جمله فرشید قاسمی، رئیس این هیئت توانستیم از طریق همکاری با آموزش و پرورش، مسابقات بومی محلی را در سطح مدارس شهرستان و بین دانشآموزان پایههای مختلف تحصیلی اجرا کنیم و این مساله در آشنایی جوانان و نوجوانان نقش مؤثری میتواند داشته باشد.
وی افزود: در کنار این مسئله با ایجاد خانههای ورزش روستایی نیز در این زمینه اقدامات قابل توجهی انجام شده و در حال حاضر ۱۱ خانه ورزش فعال در شهرستان صومعهسرا فعالیت دارند. در کنار آن و با همکاری دهیاران، از پتانسیل مساجد روستایی برای اجرای بازیهای بومی محلی استفاده کردیم.
انتهای پیام
