حمیدرضا حسنآبادی امروز (چهارشنبه هفتم مرداد)، در نشست خبری «هشتمین همایش سراسری کانونهای دانشجویی همیاران سلامت جسم و روان» که در دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، اظهار کرد: این همایش مقرر است از سوم تا پنجم شهریورماه سال ۱۴۰۵ به میزبانی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شود و در آن تمامی دانشگاههای زیرمجموعه وزارت علوم مشارکت خواهند داشت که شامل ۶ مجموعه دانشگاهی دانشگاههای دولتی و سراسری، دانشگاه ملی مهارت، دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه پیام نور، دانشگاه جامع علمی کاربردی و دانشگاههای غیرانتفاعی است. این گستردگی مشارکت نشاندهنده اهمیت جایگاه کانونهای همیاران سلامت به عنوان بازوان اجرایی مراکز مشاوره و مراکز بهداشت دانشگاههاست.
مدیرکل دفتر مشاوره، سلامت و سبک زندگی سازمان امور دانشجویان ادامه داد: عنوان «همیاران سلامت روان و جسم» طی سالهای گذشته به عنوان یک الگوی موفق در میان مجموعههای دانشگاهی شناخته شده است؛ بهگونهای که حتی سایر دستگاهها نیز از این الگو بهره گرفتهاند. در وزارت بهداشت، طرح «همتایاران» و در آموزش و پرورش، طرح «یاریگران زندگی» با الهام از همین رویکرد شکل گرفته است.
وی با بیان اینکه بر اساس آخرین دادههای پژوهش «سیمای زندگی دانشجویان» در سال ۱۴۰۴ که با جامعه آماری گستردهای انجام شده است، از دانشجویان درباره میزان اعتماد و اثرگذاری نهادها، انجمنها و کانونهای دانشجویی پرسش شد، تصریح کرد: نتایج نشان داد که کانونهای دانشجویی همیاران سلامت روان و جسم از جمله مجموعههایی هستند که بیشترین میزان اعتماد و پذیرش را در میان دانشجویان دارند.
حسنآبادی با تاکید بر ضرورت این همایش، اظهار کرد: سال ۱۴۰۴ برای جامعه عمومی کشور و بهویژه محیط دانشگاهی، سالی پر از چالش و بحران بود. وقوع جنگها، بحرانهای اجتماعی، مجازی شدن دانشگاهها و آسیبهای ناشی از آن، شرایط آموزشی دانشجویان را تحت تأثیر قرار داد؛ دانشجویانی که درگیر درس، پایاننامه، پروژههای عملی، کارگاهها و فعالیتهای علمی بودند.
مدیرکل دفتر مشاوره، سلامت و سبک زندگی سازمان امور دانشجویان گفت: شرایط اقتصادی، فشارهای اجتماعی و استمرار آثار بحرانهای مختلف، تأثیر مستقیمی بر وضعیت جسمی و روانی دانشجویان گذاشته است. زمانی که سلامت روان افراد تحت فشار قرار گیرد، سلامت جسمی آنان نیز به تبع آن دچار آسیب خواهد شد. در چنین شرایطی، ضرورت تقویت نقش همیاران سلامت به عنوان نیروهای نزدیک به بدنه دانشجویی بیش از گذشته احساس میشود.
وی افزود: همیاران سلامت، علاوه بر آنکه بازوان اجرایی مراکز مشاوره و بهداشت دانشگاهها هستند، وظیفه مهم شناسایی مسائل، حمایت از همسالان و ارجاع دانشجویان به مراکز تخصصی را بر عهده دارند. این افراد با توجه به ارتباط نزدیک و اعتمادی که میان دانشجویان ایجاد کردهاند، میتوانند نقش مؤثری در آغاز سال تحصیلی و بازگشایی دانشگاهها ایفا کنند.
حسنآبادی با اشاره به ادبیات پژوهشی در حوزههای روانشناسی، جامعهشناسی و روانشناسی اجتماعی، گفت: تأثیر همسالان بر یکدیگر در بسیاری از موارد بیشتر از تأثیر بزرگسالان بر همسالان است. دادههای میدانی نیز این موضوع را تأیید میکند؛ چراکه دانشجویان معمولاً اعتماد بیشتری به تجربه و توصیه دانشجویان مشابه خود دارند.
مدیرکل دفتر مشاوره، سلامت و سبک زندگی سازمان امور دانشجویان اظهار کرد: بنابراین وظیفه ما این است که این سرمایه اعتماد را تقویت کنیم. همیاران سلامت با بهرهگیری از نهضت داوطلبی و فعالیت بدون چشمداشت، ظرفیت ارزشمندی برای حل مسائل دانشجویان ایجاد کردهاند. در برنامه هفتم توسعه نیز بر استفاده از ظرفیت خود بدنه دانشجویی برای حل مسائل این قشر تأکید شده است.
وی با بیان اینکه این دانشجویان متعلق به نسل دیجیتال هستند و شناختی که از مسائل و دغدغههای نسل خود دارند، میتواند در طراحی و اجرای برنامههای سلامتمحور بسیار مؤثر باشد، خاطرنشان کرد: بر همین اساس، هشتمین همایش سراسری کانونهای همیاران سلامت برنامهریزی شده است.
حسنآبادی یادآور شد: در سالهای اخیر کشور شاهد رخدادهای متعددی بود؛ از دست دادن شخصیتهای برجسته، شهادت فرماندهان، آسیب دیدن برخی مراکز دانشگاهی و آموزشی و تجربه جنگ ۱۲ روزه، همگی شرایطی را ایجاد کرد که مسئولیت ما را برای حمایت از سلامت روان جامعه دانشگاهی افزایش میدهد.
مدیرکل دفتر مشاوره، سلامت و سبک زندگی سازمان امور دانشجویان اظهار کرد: محور اصلی فعالیت همیاران سلامت بر سه مؤلفه استوار است: شناسایی، حمایت و ارجاع. این دانشجویان در کنار مراکز مشاوره و بهداشت دانشگاهها، در اجرای برنامههای پیشگیرانه، آموزشی و ترویجی نیز نقش مهمی دارند و به عنوان نیروهایی مورد اعتماد در دانشگاه فعالیت میکنند.
وی با بیان اینکه یکی از نمونههای فعالیت این کانونها، اجرای پویشی پس از جنگ دوازدهروزه در قالب بخشهای مختلف هنری بود که آثار متعددی در حوزههای سینمایی، عکاسی، ادبی، هنری، روانشناختی و جامعهشناختی دریافت شد و پس از داوری، آثار برگزیده مورد تقدیر قرار گرفتند، ادامه داد: در هشتمین همایش سراسری همیاران سلامت، هشت کارگاه آموزشی تخصصی با حضور استادان برجسته کشوری برگزار خواهد شد که محور آنها آموزش مهارتهای مرتبط با شناسایی، حمایت و ارجاع است. همچنین هشت سخنران کلیدی از مسئولان و صاحبنظران کشوری در این همایش حضور خواهند داشت.
حسنآبادی تاکید کرد: اختتامیه این برنامه نیز با معرفی و تقدیر از کانونهای برتر همیاران سلامت روان و جسم همراه خواهد بود. این کانونها فعالیتهای دو سال اخیر خود از سال ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ را ارائه خواهند کرد و پس از ارزیابی و داوری، مجموعههای برتر مورد تقدیر قرار میگیرند.
ضرورت افزایش تابآوری دانشجویان در برابر آسیبهای اجتماعی؛ تأکید بر نقش کانونهای همیار سلامت روان
در ادامه این نشست حسین کارشکی -معاون فرهنگی، اجتماعی و دانشجویی دانشگاه فردوسی مشهد- با بیان اینکه موضوع این نشست در شرایط کنونی از اهمیت ویژهای برخوردار است و برگزاری آن میتواند زمینهساز تقویت فعالیتهای حوزه سلامت روان در دانشگاهها باشد، اظهار کرد: در شهریورماه دو رویداد مهم برای دانشگاه فردوسی مشهد و وزارت علوم برگزار خواهد شد؛ یکی هشتمین نشست کانونهای همیار سلامت روان و دیگری المپیاد ورزشی دختران. این دو رویداد در شرایط خاصی که کشور با آن مواجه است، میتواند آغازگر مسیری امیدبخش پیش از شروع سال تحصیلی جدید باشد و انرژی و انگیزه بیشتری را در میان دانشجویان ایجاد کند.
وی افزود: حتی پیش از وقوع جنگ نیز اگر بخواهیم شرایط عمومی نوجوانان، جوانان و بهویژه دانشجویان را بررسی کنیم، با مجموعهای از آسیبهای اجتماعی و روانشناختی مواجه بودیم. مسائلی همچون بیانگیزگی، ناامیدی، طلاق، اعتیاد و دیگر آسیبهایی که به فرد یا دیگران وارد میشود، در جامعه رو به افزایش بود و نگرانیهایی را ایجاد کرده بود.
معاون فرهنگی، اجتماعی و دانشجویی دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه با توجه به مطالعات و تخصصهای موجود، بسیاری از این آسیبها قابل بررسی، مدیریت و کنترل هستند تا بتوانیم زمینه ایجاد خیر و اثر مثبت در جامعه را فراهم کنیم، گفت: با این حال، شرایط ناشی از جنگ، پیامدهای پس از جنگ، تورم، پیچیدگیهای دنیای جدید و ویژگیهای نسل جدید، شرایط را دشوارتر و پیچیدهتر کرده است. در چنین شرایطی، یکی از ضرورتهای اساسی، افزایش تابآوری جامعه در ابعاد مختلف اقتصادی، نظامی، فرهنگی و روانشناختی است. همچنین باید در حوزه توانمندسازی افراد و تقویت انسجام اجتماعی تلاش کنیم؛ چراکه در مواجهه با شرایط پیچیده، تابآوری جمعی نقش تعیینکنندهای دارد.
کارشکی تصریح کرد: با توجه به این وضعیت، نقش همه افراد جامعه اهمیت پیدا میکند؛ از مدیران و مسئولان در سطوح کلان گرفته تا افراد، گروهها و کانونهای کوچک و بزرگی که در سطح جامعه فعالیت میکنند. برای ایجاد تغییر و مدیریت شرایط موجود، نیازمند همکاری همهجانبه و تلاش مشترک هستیم. اگرچه ممکن است ریشهکن کردن برخی آسیبها امکانپذیر نباشد، اما میتوان با برنامهریزی، آموزش و مشارکت اجتماعی، آنها را کنترل کرد و کاهش داد. در کنار نقش ساختارهای کلان، نظامهای مدیریتی، وزارتخانهها و شوراهای مختلف، نقش فرد و گروههایی که میتوانند از افراد حمایت کنند نیز بسیار مهم و اثرگذار است.
وی با تاکید بر اینکه در چنین شرایطی، موضوعاتی مانند خودمراقبتی، فعالیت کانونهای دانشجویی و نقش همیاران سلامت روان اهمیت ویژهای پیدا میکند، خاطرنشان کرد: باید تلاش کنیم آسیبهایی را که ممکن است فرد به خود وارد کند، کاهش دهیم و در کنار آن، شبکههایی از حمایت اجتماعی ایجاد کنیم تا افراد بتوانند از کمک و همراهی دیگران بهرهمند شوند.
معاون فرهنگی، اجتماعی و دانشجویی دانشگاه فردوسی مشهد تاکید کرد: نقش گروههای دوستان، همیاران سلامت روان و تشکلهای دانشجویی میتواند در کاهش آسیبهای اجتماعی و روانشناختی در دانشگاهها و حتی خارج از محیط دانشگاه بسیار برجسته باشد. از همین منظر، هشتمین همایش سراسری کانونهای همیار سلامت روان میتواند منشأ خیر و برکت و نقطه شروعی برای توسعه این فعالیتها باشد.
کارشکی با اشاره به اینکه این نشست میتواند به فعالیتهای پراکنده و جستهگریخته در حوزه سلامت روان انسجام ببخشد، آنها را به تجربههای قابل استفاده و حتی پروتکلهای عملی تبدیل کند و زمینه ایجاد انگیزه و توسعه این حرکتها را فراهم آورد، افزود: حرکتی که مانند اثر پروانهای بتواند در سطح دانشگاههای مختلف کشور گسترش پیدا کند.
وی ادامه داد: کانونهای همیار سلامت روان که نمایندگان دانشگاههای مختلف کشور هستند، میتوانند پس از بازگشت به دانشگاههای خود، آغازگر حرکتهای جدیدی برای حمایت از دانشجویان و توسعه فرهنگ سلامت روان باشند. از وزارت علوم، معاونت امور دانشجویان، مدیرکل محترم مشاوره و سلامت و همچنین مرکز مشاوره دانشگاه فردوسی مشهد برای طرح و پیگیری این ایده ارزشمند تشکر میکنم.
معاون فرهنگی، اجتماعی و دانشجویی دانشگاه فردوسی مشهد با تاکید بر اینکه در کنار موضوعات مرتبط با مشاوره و سلامت روان، توجه به سلامت جسمانی نیز اهمیت فراوانی دارد، اظهار کرد: بسیاری از مسائل مانند اعتیاد تنها ابعاد روانشناختی ندارند و جنبههای جسمانی آنها نیز باید مورد توجه قرار گیرد. همچنین مفهوم خودمراقبتی باید همه ابعاد وجودی انسان، از سلامت روان تا سلامت جسم، را دربرگیرد.
آموزش همسالان؛ مؤثرترین راه انتقال مهارتهای سلامت به دانشجویان
سپس فروزان پاسالار -مشاور و مدرس در مراکز مشاوره روان شناسی- با بیان اینکه آموزش همسان و گروههای همسال، سالهاست که اثربخشی خود را ثابت کردهاند، اظهار کرد: به این نتیجه رسیدهایم که یکی از بهترین روشهای آموزش، انتقال مفاهیم و مهارتها از طریق افرادی است که از نظر شرایط، دغدغهها و تجربههای زندگی به یکدیگر نزدیک هستند.
وی ادامه داد: یکی از اهداف اصلی ما این است که دانشجویان زمانی که وارد دانشگاه میشوند، صرفاً به عنوان دانشآموخته یک رشته تخصصی مانند معماری یا شیمی از دانشگاه خارج نشوند، بلکه در کنار دانش تخصصی، مهارتهای زندگی، اصول اولیه سلامت، مسائل بهداشتی و توانمندیهای اجتماعی را نیز فرا بگیرند.
مشاور و مدرس در مراکز مشاوره روان شناسی با بیان اینکه دانشجویان پس از فارغالتحصیلی وارد جامعه و خانوادههای خود میشوند و با طیف گستردهای از افراد در ارتباط خواهند بود، خاطرنشان کرد: بنابراین هدف ما این است که ابتدا خود دانشجویان آموزشهای لازم را دریافت کنند تا بتوانند در آینده به عنوان انتقالدهنده این آموزشها و مروجان سلامت در جامعه نقشآفرینی کنند.
پاسالار افزود: یکی از گروههای هدف مهم ما، دانشجویان ساکن خوابگاهها هستند. به همین دلیل ترجیح ما این است که همیاران سلامت از میان دانشجویان خوابگاهی انتخاب شوند و همچنین بیشتر از میان دانشجویان مقطع کارشناسی باشند؛ چراکه این گروه مدت زمان بیشتری در محیط دانشگاه حضور دارند و ارتباط نزدیکتری با دیگر دانشجویان برقرار میکنند.
وی با بیان اینکه تجربه سالهای گذشته نشان داده است آموزشهایی که به این دانشجویان ارائه شده، در محیط خوابگاهها تأثیر قابل توجهی داشته است، یادآور شد: در موارد متعددی، دانشجویان ترجیح میدادند حتی پرسشهای پزشکی و سلامت خود را که گاهی به دلیل حساسیت موضوع امکان مطرح کردن آن با دیگران را نداشتند، با همسالان آموزشدیده خود مطرح کنند. ما نیز به همیاران سلامت آموزش داده بودیم که اگر پاسخ سؤالی را نمیدانند، بدون نگرانی آن را مطرح و پاسخ صحیح را دریافت کنند. در مواردی دانشجویان سؤالها را به ما منتقل میکردند، پاسخ دریافت میکردند و دوباره آن را به دوستان خود منتقل میکردند؛ این فرآیند باعث ایجاد ارتباطی امنتر و راحتتر میان دانشجویان میشد.
مشاور و مدرس در مراکز مشاوره روان شناسی اضافه کرد: حتی در برخی موارد، دانشجویان خوابگاه از همیاران سلامت دعوت میکردند تا به اتاقهایشان مراجعه کنند و درباره موضوعات مختلف پرسشهای خود را مطرح کنند. این موضوع نشاندهنده همان مفهوم امنیت و اعتمادی است که آقای دکتر حسنآبادی نیز به آن اشاره کردند.
پاسالار با تاکید بر اینکه هرچقدر هم تلاش کنیم، ممکن است دانشجویان با کادر اداری دانشگاه احساس امنیت کامل نداشته باشند، گفت: چراکه ما در نگاه آنان بخشی از ساختار رسمی دانشگاه محسوب میشویم. اما همکلاسی، هماتاقی و همگروه خودشان را فردی نزدیکتر و قابل اعتمادتر میدانند. کانونهای همیاران سلامت نیز دقیقاً با همین هدف شکل گرفتهاند. اعتقاد دارم این مسیر، چشمانداز بسیار موفقی خواهد داشت؛ چراکه آموزش همسان یکی از مؤثرترین روشهای آموزش است و خوشحالم که در کنار شما در این مسیر حضور دارم.
انتهای پیام
