علیمنظم، در حاشیه سفر به چند شهرستان مرزی خراسان رضوی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: نگاه به دانشگاه در شهرستانهای مرزی نباید صرفاً به عنوان یک مرکز صدور مدرک باشد، بلکه این مراکز باید به مثابه کانونهای توسعه محلی عمل کنند که پیوند میان علم و نیازهای واقعی منطقه را برقرار میسازند.
وی با تأکید بر اینکه دانشگاهها در عصر حاضر باید فراتر از حصارهای آموزشی عمل کنند، نقشآفرینی مؤسسات آموزش عالی در مناطق مرزی مانند تایباد، تربتجام و سرخس را یک ضرورت راهبردی برای توسعه پایدار و امنیت پایدار اجتماعی دانست و افزود: عدالت آموزشی و دسترسی جوانان مستعد در مناطق مرزی به آموزش عالی باکیفیت، یکی از کلیدیترین ارکان در کاهش شکافهای اجتماعی و توانمندسازی نیروی انسانی بومی است.
منظم با اشاره به موقعیت جغرافیایی خاص خراسان رضوی و وجود شهرستانهای مرزی استراتژیک، اظهار کرد: دانشگاه پیام نور به دلیل گستردگی شبکه خود در شهرستانهای مختلف در خط مقدم عدالت آموزشی قرار دارد. ما بر این باوریم که توسعه در این مناطق به خصوص شهرستانهای مرزی تنها از مسیر تقویت سرمایه انسانی میگذرد.
وی تأکید کرد: حضور دانشگاه در این مناطق، نه تنها از مهاجرت نخبگان و جوانان مستعد به مراکز استان جلوگیری میکند، بلکه بستری فراهم میآورد تا دانشآموختگان بومی با شناخت دقیق از ظرفیتهای زیستبوم خود، به کارآفرینان و تصمیمگیران آینده منطقه تبدیل شوند.
رئیس دانشگاه پیام نور استان خراسان رضوی افزود: امنیت پایدار در مناطق مرزی تنها با ابزارهای سختافزاری تأمین نمیشود؛ بلکه امنیت فرهنگی و اقتصادی، زیربنای اصلی اقتدار ملی است. زمانی که جوانی در سرخس یا تایباد با آموزشهای مهارتی آشنا میشود و امید به آینده را در محیط زندگی خود مییابد، در واقع لایهای مستحکم از پایداری اجتماعی در مرزهای کشور شکل میگیرد.
وی در ادامه بر ضرورت انطباق آموزشهای دانشگاهی با نیازهای منطقهای تأکید کرد و گفت: مناطق جنوب، شرق و شمال شرق خراسان رضوی دارای ظرفیتهای بینظیری در حوزههای کشاورزی نوین، تجارت بینالملل، ترانزیت و گردشگری است. دانشگاههای ما در این مناطق باید با تعریف رشتههای مهارتی و بینرشتهای، پیوند میان صنعت، کشاورزی و دانش را تقویت کنند.
منظم با تأکید بر لزوم بهرهگیری از هوش مصنوعی و فناوریهای دیجیتال در کشاورزیِ مناطق مرزی، بیان کرد: دانشگاه پیام نور تلاش دارد تا با استفاده از پتانسیلهای آموزشی خود، به کشاورزان و جوانان این مناطق آموزش دهد که چگونه میتوانند با بهرهگیری از دادهها و تکنولوژی، بهرهوری را افزایش دهند و از هدررفت منابع ارزشمند آب و خاک جلوگیری کنند. در واقع، هدف ما تبدیل دانشگاه پیام نور به یک قرارگاه جهاد علمی در مناطق کمتر برخوردار است.
وی در ادامه در خصوص نقش بانوان در توسعه جوامع مرزی تصریح کرد: بانوان در شهرستانهای مرزی، نقشی بیبدیل در حفظ بنیان خانواده و توسعه فرهنگی ایفا میکنند. دانشگاه پیام نور با فراهمسازی محیطی پویا و منعطف، امکان تحصیل بانوان خانهدار و دختران جوان را در این مناطق فراهم کرده است.
کمبود زیرساختهای آزمایشگاهی و محدودیتهای مالی از چالشهای جدی دانشگاه در مناطق مرزی
رئیس دانشگاه پیام نور استان خراسان رضوی بیان کرد: معتقدیم توانمندسازی بانوان در حوزه دیجیتال و کسبوکارهای آنلاین، میتواند موتور محرک اقتصاد محلی باشد. فرمانداریها و نهادهای اجرایی نیز باید در این مسیر همراهی کنند تا بانوان دانشآموخته ما به تولیدکنندگان ارزش اقتصادی در شهرستانهای خود تبدیل شوند.
وی با بیان اینکه کمبود زیرساختهای آزمایشگاهی و محدودیتهای مالی از چالشهای جدی دانشگاه در مناطق مرزی است، خاطرنشان کرد: با وجود تمامی محدودیتها، همکاران ما با روحیه جهادی در حال خدمترسانی هستند. اما برای تحقق کامل اهداف بلندمدت، نیازمند تعامل نزدیکتر با دستگاههای اجرایی، فرمانداریها و بخش خصوصی هستیم. دانشگاه میتواند اتاق فکر توسعه شهرستان باشد؛ به شرطی که مسئولان محلی از توان علمی استادان و ظرفیت پژوهشی دانشگاه برای حل معضلات منطقه بهره ببرند.
منظم با اشاره به هجمههای فرهنگی و اهمیت فضای مجازی در مناطق مرزی، گفت: دانشگاه پیام نور در برنامه راهبردی جدید خود، توجه ویژهای به مقوله سواد رسانهای دارد. دانشجویان ما در شهرهای مرزی نه تنها باید متخصصین حوزههای خود باشند، بلکه باید با تفکر نقادانه، راستیآزمایی اطلاعات و امنیت سایبری آشنا شوند. دانشگاه باید به جوانان بیاموزد که چگونه در مواجهه با اخبار جعلی، هوشمندانه عمل کنند و سفیران توسعه و امید در منطقه خود باشند.
رئیس دانشگاه پیام نور خراسان رضوی بر عزم جدی این دانشگاه برای توسعه کیفی مراکز مرزی تأکید کرد و افزود: شهرهای مرزی به خصوص شهری مانند تایباد دروازههای فرهنگ و اقتصاد استان هستند. دانشگاه پیام نور مصمم است تا با تکیه بر توان علمی بومی و بهرهگیری از فناوریهای نوین آموزشی نام این مناطق را به عنوان قطبهای علمی خلاق و توسعه یافته در خراسان رضوی ثبت کند.
ضرورت گذار دانشگاهها از نظریهپردازی محض به کنشگری عملیاتی در مسیر توسعه منطقهای
رئیس دانشگاه پیام نور خراسان رضوی با تأکید بر لزوم تحول در جایگاه نهادهای دانشگاهی، تصریح کرد: دانشگاهها باید فراتر از مرزهای نظریهپردازی حرکت کرده و به نهادهایی کنشگر و راهکار دهنده در ساحتهای مختلف تبدیل شوند.
وی با بیان اینکه محیطهای آکادمیک نباید صرفاً محصور در مباحث انتزاعی و تئوریک باقی بمانند، اظهار کرد: نقشآفرینی دانشگاه در عرصههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و علمی باید به گونهای عملیاتی و ملموس باشد که مدیریت شهرستانها بتواند در مسیر رفع موانع موجود، بهطور مستقیم از این ظرفیت بهرهمند شود.
منظم بیان کرد: خروجیهای پژوهشی دانشگاهها زمانی ارزشمند است که در قالب پیشنهادهای کاربردی و راهکارهای اجرایی، در اختیار نهادهای تصمیمگیرنده قرار گیرد.
رئیس دانشگاه پیام نور استان در ادامه تقویت ابزارهای گفتمانساز در محیطهای دانشگاهی را مهم برشمرد و از کرسیهای آزاداندیشی به عنوان زیرساختهای کلیدی برای تحقق اهداف علمی و اجتماعی یاد کرد.
وی همچنین بر ضرورت ورود فعال و مسئولانه دانشگاهیان به فضای سیاسی جامعه تأکید کرد و افزود: محیط دانشگاه باید آینه تمامنمای کنشگری فعال باشد. توسعه واقعی شهرستانها در گرو مشارکت سیاسی آگاهانه و بهرهگیری حداکثری از خرد جمعی نخبگان دانشگاهی در فرایندهای مدیریتی و انتخاباتی است. نخبگان نباید در حاشیه بمانند، بلکه باید به عنوان بازوان فکری، در کانون حل مسائل و فرایندهای تصمیمسازی نقشآفرینی کنند.
منظم با اشاره به جایگاه دانشگاهها به عنوان مراکز ثقل علمی و پژوهشی، خاطرنشان کرد: این مراکز باید به محورهای اصلی حل مسائل شهرستان تبدیل شوند. بهرهگیری از ظرفیتهای بالقوه علمی برای ایجاد تحول ساختاری در توسعه منطقهای، نیازمند تغییر رویکرد از دانشگاه آموزشمحور به دانشگاه حلمسئله است. تنها با تحقق این هدف است که پیوند میان دانشگاه و جامعه نهادینه شده و خروجی آن به بهبود شاخصهای توسعه در سطح شهرستانها خواهد انجامید.
انتهای پیام
