مهدی حیدری پنجشنبه مردادماه، به مناسبت سالروز بزرگداشت شهاب‌الدین یحیی سهروردی، در گفت‌وگو با ایسنا، ضمن اشاره به جایگاه این چهره در تاریخ اندیشه ایران، اظهار کرد: شهاب‌الدین یحیی سهروردی که با لقب شیخ اشراق شناخته می‌شود، از برجسته‌ترین فیلسوفان، عارفان و نویسندگان ایرانی و بنیان‌گذار مکتب حکمت اشراق است.
وی ضمن بیان این‌که سهروردی در سال ۵۴۹ هجری قمری در سهرورد زنجان متولد شد، ادامه داد: او تحصیلات خود را در مراغه و اصفهان در حوزه فلسفه و منطق دنبال کرد و پس از سفر به شهرهای مختلف جهان اسلام، در حلب به تدریس و تألیف پرداخت.

این استاد زبان و ادبیات فارسی خاطرنشان کرد: سهروردی در حدود ۳۷ سالگی و در پی اختلاف‌های فکری و نیز شرایط سیاسی و مذهبی عصر ایوبیان در حلب کشته شد و از همین رو به «شیخ مقتول» نیز شهرت یافت.

حیدری با بیان این‌که شهرت سهروردی بیش از هر چیز به دلیل بنیان‌گذاری حکمت اشراق است، تصریح کرد: در این مکتب، عقل و برهان با شهود و معرفت باطنی درهم می‌آمیزند.

وی ضمن بیان این‌که سهروردی معتقد بود حقیقت تنها از مسیر استدلال منطقی به دست نمی‌آید، گفت: از نگاه او، انسان با تهذیب نفس و شهود درونی نیز می‌تواند به شناخت حقیقت برسد.

این استاد زبان و ادبیات فارسی ضمن تاکید بر این‌که در نظام فلسفی سهروردی، نور اصل بنیادین هستی به شمار می‌رود، افزود: خداوند در حکمت اشراق «نورالانوار» یا سرچشمه همه مراتب نور معرفی می‌شود.

حیدری با اشاره به این‌که نظریه علم حضوری و مفهوم عالم مثال از مهم‌ترین نوآوری‌های فلسفی سهروردی است، بیان کرد: این دو نظریه بعدها بر اندیشه فیلسوفانی همچون ملاصدرا تأثیر عمیقی بر جای گذاشت.

این استاد زبان و ادبیات فارسی یزد با بیان این‌که اهمیت سهروردی تنها به فلسفه محدود نمی‌شود، گفت: جایگاه او در ادبیات فارسی نیز بسیار برجسته است و همچنین او از نخستین اندیشمندانی بود که برای بیان مفاهیم پیچیده فلسفی، به جای نگارش صرفاً استدلالی، از داستان، تمثیل، نماد و روایت بهره گرفت.

وی با اشاره به این‌که پس از این اتفاق فلسفه از فضای خشک منطقی خارج شد و در قالبی هنری و ادبی عرضه شد، اظهار کرد: اکنون آثار سهروردی همچون «عقل سرخ»، «آواز پر جبرئیل»، «صفیر سیمرغ»، «لغت موران»، «روزی با جماعت صوفیان» و «پرتونامه» از برجسته‌ترین نمونه‌های نثر تمثیلی و عرفانی زبان فارسی به شمار می‌روند.

حیدری رمزگرایی را مهم‌ترین ویژگی نثر سهروردی دانست و گفت: این آثار نشان می‌دهند که سهروردی چگونه مفاهیم فلسفی را با بهره‌گیری از ظرفیت‌های ادبی به مخاطب منتقل کرده است.

این استاد زبان و ادبیات فارسی در ادامه ضمن تاکید بر این‌که سهروردی مفاهیم فلسفی را به صورت مستقیم بیان نمی‌کند، خاطرنشان کرد: او اندیشه‌های خود را در قالب شخصیت‌ها، پرندگان، فرشتگان، نور، سفر و گفت‌وگوهای تمثیلی به تصویر می‌کشد.

حیدری افزود: از همین رو، آثار سهروردی را می‌توان از نخستین نمونه‌های داستان فلسفی در ادبیات فارسی دانست که این آثار علاوه بر ارزش ادبی، حامل نظامی منسجم از اندیشه‌های فلسفی و عرفانی هستند.

این استاد زبان و ادبیات فارسی ضمن تاکید بر این‌که نمادپردازی یکی از مهم‌ترین جنبه‌های ادبی آثار سهروردی است، گفت: عناصری مانند نور، سیمرغ، پرنده، بال، پرواز، کوه قاف، فرشته، غربت، خورشید، مشرق و سفر روح در آثار او صرفاً تصاویر شاعرانه نیستند.

وی در پایان ضمن بیان این‌که هر یک از این عناصر نمادی از مراحل سیر و سلوک، معرفت، کمال انسانی و نزدیکی به حقیقت محسوب می‌شوند، گفت: به همین دلیل، پژوهشگران ادبیات آثار او را از منظر نمادشناسی، اسطوره‌شناسی، روایت‌شناسی و هرمنوتیک نیز بررسی می‌کنند.

انتهای پیام